A sculpture of Aphrodite, Pan and Eros, exhibited in the National Archaelogical Museum of Athens, in Greece, is the subject of this post.

The sculpture was made at about 100 BC of Parian marble, and was found on the island of Delos, in the House of the Poseidoniasts of Beirut. On the low base of the group an inscription is carved: ‘Dionysos, son of Zenon who was son Theodoros, from Beirut dedicated [this offering] to the ancestral gods for his own benefit and that of his children’.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble  100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

A few introductory words about who is who are in order.

Aphrodite (Venus for the Romans) is the goddess of love and beauty. A victim of her own success and beauty, Aphrodite has never lost her sense of earthy pleasure.

Eros (Cupid for the Romans) is the god of love, son of Aphrodite. Somethies he is innocent, with rosy cheeks and beautiful smile, other times he is totally vicious, tormenting humans with his arrows.

Pan is the god of the Wild, half goat half man, and a very very notty old fart!

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble  100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

What is the story in the sculpture?

Aphrodite, is stark naked. She appears to be trying to fend off an overwhelming expression of affinity by Pan.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble  100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Her right hand is slightly raised and holds a sandal.

Is she ready to strike Pan?

It appears to be so.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble  100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

But it isn’t.

For one, a closer look at ther muscles will show us that is very relaxed.

For another, her face is almost smiling. A veiled smile emerges. And the angle of her head is such that she is not directly looking at Pan.

The last unmistakable signal that Aphrodite sends to the observer of the scene is the position of her left hand. A woman under attack would almost by instinct try to cover her most exposed nudity, touching the puberty area using her palm. But Aphrodite is not doing that. Her palm is relaxed and at some distance from her flesh.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble  100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Pan is in a hopeless state. He cannot help himself and is totally at a loss.

He is trying to embrace Aphrodite in the most awkward of ways. Look at his right hand, how high it is in Aphrodite’s back. Not exactly a gesture of aggression. More a gesture of creeping affinity.

It is like he is lusting for her but at the same time he is shying away from expressing his lust.


Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Eros (I would have preferred to call him «Putto» like the Italians do, but being Greek I have to stick to my mother tongue) is a little devil in the middle of the two protagonists of this subdued ensemble action. His apparently tries to separate them, in a sense protecting Aphrodite.

But is he?

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

His smiling face, his posture (look at the angle of the head) is more like saying «I want to be part of this».

His bodily posture is a posture of palying. He pushes Pan’s right horn ever so gently, more touching than pushing, smiling all the time.

And the old boy returns the smile.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

Aphrodite, Pan and Eros; Parian marble 100 BC. National Archaelogical Museum of Athens, Greece.

As a final observation before my conclusion, I offer the angle of Aphrodite’s left ankle. How gentle and relaxed and playful! Restrained and at the same time powerful, but not aggressive!

And this brings me to the supreme feature of the sculpture. Its ambivalence.

All three protagonists are doing something and at the same time they are not.

And in the process, being totally submerged into this ambivalence, they have a hell of a good time!

Ancient Greece at her best!

Restaurant «Thalassa mou», Alyki, Paros, Greece

Τρίτη, 8 Οκτωβρίου, 2013

During a short visit to Paros, I visited a restaurant for the first time.

It is a restaurant by the breaking wave on the edge of Aiyki, in the southwestern corner of the island.

By the breaking wave

By the breaking wave

The restaurant opened last year and operates during the – unfortunately short – tourist season of Paros, from late May to late September.

It is owned and operated by a couple.

The husband is a chef trained in France, and the wife runs the front of the house.

Appetizers presented as tapas

Appetizers presented as tapas

The menu is local food, prepared and presented in a beautiful and «modern» way.

It not only tastes good, it looks good as well!

Tuna carpaccio with avocado

Tuna carpaccio with avocado

They have a seven small dishes appetizer plate that is a must. Eggplant salad, marinated anchovies, chick peas, octopus in wine, fava bean salad, taramossalata (egg roe dip) and a delicious cold tomato soup.

The highlight of the appetizers is a small tuna carpaccio with avocado and mint.

Cheese fritters

Cheese fritters

The cheese fritters are made with local fresh cheese and are delicious!

Rabbit with lardon, and mushrooms, served with tagliatelle

Rabbit with lardons, and mushrooms, served with tagliatelle

I was curious how rabbit would taste in a hot day, and was justified in taking the dish. Absolutely delicious, juicy and gamey local rabbit, in a light sauce with lardons to die for, parmesan cheese and tagliatelle al dente.

One thing is for sure. I will visit them again!


Action against «Evil Acts»

Σάββατο, 14 Σεπτεμβρίου, 2013

Dachau Concentration Camp - The perimeter fence from the outside

Dachau Concentration Camp – The perimeter fence from the outside (Photo: panathinaeos)

«In the world in which we find ourselves, the possibilities of good are almost limitless, and the possibilities of evil no less so. Our present predicament is due more than anything else to the fact that we have learnt to understand and control to a terrifying extent the forces of nature outside us, but not those that are embodied in ourselves.»

Bertrand Russell (1)

«Among the moral results of this disaster (he refers to the plague of the 14th century in Europe) the most shameful was a series of attacks upon the Jewish population, who at Mainz and other German-speaking towns were burned in their hundreds or thousands by an infuriated mob in the belief that the plague was a malignant device of the Semitic race for the confusion of the Catholic creed. » 

H.A.L. Fisher (3)

Beginning on the day in 1975 when his guerrilla army marched silently into the capital, Phnom Penh, Pol Pot emptied the cities, pulled families apart,abolished religion and closed schools. Everyone was ordered to work, even children. The Khmer Rouge outlawed money and closed all markets. The Khmer Rouge especially persecuted members of minority ethnic groups — the Chinese, Muslim Chams, Vietnamese and Thais who had lived for generations in the country, and any other foreigners — in an attempt to make one »pure» Cambodia. Non-Cambodians were forbidden to speak their native languages or to exhibit any »foreign» traits. The pogrom against the Cham minority was the most devastating, killing more than half of that community.

The New York Times

Dachau Concentration Camp - Fences

Dachau Concentration Camp – Fences (Photo: panathinaeos)


Today I want to address the issue of taking action to deter, contain, and even prevent «Evil Acts».

I consider that it is not enough to condemn evil acts. Words of condemnation are not enough.

In my view one must also act against «evil acts».

It all began during a visit to the Dachau Concentration Camp, in the outskirts of Munich in Bavaria, Germany.

Dachau is a sleepy suburb. But once you get to the perimeter walls and the barbed wires, you start getting the bad vibrations.

At the end of my visit I was shocked.

More than after my visit to Auschwitz.

May be because Auschwitz is relatively isolated, whereas Dachau is right in the middle of the community.

Hundreds of thousands of people were tortured and lost their life in this and other camps in Nazi Germany.

More than six million Jews lost their lives during the Holocaust.

Some Germans of the time say that they did not know about it.

This is a frightening thought.

How could you live in Dachau and know nothing about the camp?

An even more frightening thought is that there is no guarantee that evil acts will not be committed again.

As H.A.L. Fisher wrote: «The fact of progress is written plain and large on the page of history; but progress is not a law of nature. The ground gained by one generation may be lost by the next. The thoughts of men may flow into the channels which lead to disaster and barbarism.» (3)

Dachau - The Entrance Gate

Dachau Concentration Camp – The Entrance Gate (Photo: panathinaeos)


I begin by giving some definitions of «evil acts».

My views address only acts and their implications. I do not refer to ideas, impressions, thoughts and other abstract entities.

Two more qualifications:

  • I do not refer to natural acts, like the 1755 earthquake that destroyed Lisbon. This is almost self-evident, but the clarification is needed.
  • In addition, I will exclude one person acts like Anders Behring Breivik’s  2011 sequential bombing and mass shooting in Norway.

To start with a definition, I will paraphrase Peter Dews’ definition:

«Evil acts are profound, far reaching desecrations of the human.»

Martha Nussbaum reminds us that Kant considered the human being as capable «under certain circumstances» to commit evil acts:

«Evil is radical, according to Kant, that is to say it goes to the root of our humanity, because human beings, prior to any experience, have a propensity to both good and evil, in the form of tendencies that are deeply rooted in our natures. We are such that we can follow the moral law, but there is also something about us that makes it virtually inevitable that under certain circumstances we will disregard it and behave badly.»

Philosopher Adi Ophir in his book «The Order of Evils» offers the main contention is that evil is neither a diabolical element residing in the hearts of men nor a meaningless absence of the good. Rather, it is the socially structured order of «superfluous evils.» Evils, like pain, suffering, loss, and humiliation, are superfluous when they could have been—but were not—prevented.

Dachau - Smoking is not permitted

Dachau – Smoking is not permitted (Photo: panathinaeos)

Who is the bearer of (good or) evil?

Bertrand Russell’s view (The Reith Lectures, Lecture 6, 1948) provides the answer to this key question:

«That is why the individual man is the bearer of good and evil, and not, on the one hand, any separate part of a man, or on the other hand, any collection of men. To believe that there can be good or evil in a collection of human beings, over and above the good or evil in the various individuals, is an error; moreover it is an error which leads straight to totalitarianism, and is therefore dangerous.» (1) 

Therefore it is one or more individuals who commit «evil acts» and are responsible for them.

One more word about those who claim that the agent behind evil acts may be an impersonal entity like the State. I quote Bertrand Russell again:

«When we think concretely, not abstractly, we find, in place of ‘the state’, certain people who have more power than falls to the share of most men. And so glorification of ‘the state’ turns out to be, in fact, glorification of a governing minority.» (1)

The argument applies to all other «impersonal» agents, like a «system» (e.g. capitalism, socialism) and so on.

Dachau - Where the barracks were (Photo: panathinaeos)

Dachau Concentration Camp – Where the barracks were (Photo: panathinaeos)

Why act against «evil acts»?

One may have many diverse motives for acting against «evil acts». The same of course applies to any other action.

One of the motives may be originating from a moral framework.

A moral framework can be prescriptive, and it is in this sense that I want to deploy it in this article.

Koertge (2) has identified the following building blocks of Popper’s Moral Philosophy:

  • self-emancipation through knowledge,
  • a dedication to communal problem solving,
  • honesty,
  • openness to criticism,
  • tolerance for other views,
  • a society that supports freedom of expression and
  • the imperatives to relieve suffering and avoid cruelty.

The moral framework explains the taking of the action and justifies its necessity.


Dachau Concentration Camp: The Administration Building – (Photo: panathinaeos)

Acting against «Evil Acts»

In the context of the moral framework above, all acts against «evil acts» need to conform with the values of the framework and not violate it.

Otherwise, in the name of the action against «evil acts», you end up committing evil acts. Which defeats the purpose of taking action against evil.

Acting against «evil acts» is a moral duty, if one wants to accept that there is one,

Of course as I have mentioned in a previous section, action may be taken for other reasons.

Acting against «evil acts» is not necessarily effective. This however applies to all actions. The fact that an action may not turn out to be an effective action does not imply anything against the action itself.

Taking action against evil acts is very risky.

It may kill you, or endanger you greatly to say the least.

It may be safely asserted that if evil acts are consistently deterred and contained, this will be the result of some people taking action.

Consistent outcomes cannot be the result of chance only.

Dachau Concentration Camp - A view from inside of the barracks to the outside

Dachau Concentration Camp – A view from inside of the barracks to the outside (Photo: panathinaeos)

Bad end, good end

Claus Philipp Maria Schenk Graf von Stauffenberg decided to act and attempt the assassination of Adolf Hitler and the removal of the Nazi Party from power.

He was not alone. He was one of the leaders not only of the plot against Hitler and the Nazis, but also of the German Resistance movement in the German Armed Forces (Wermacht).

Unfortunately the attempt failed and von Stauffenberg was executed in July 1944.

My maternal grandfather gave shelter in his house to a Jewish family for a period of over two years, during the German occupation of Athens.

Had he been caught, his whole family would have been killed, and the Jewish family would be sent to an extermination camp.

Luckily he was never caught, and the Jewish family found a safe way out to the Middle East.

Intention versus consequence

The French press magnate Jean Prouvost, who had collaborated with the German forces during the occupation of France, tried to redeem himself by writing a large check to the resistance when it became clear that the Germans were losing the war. After Liberation, the High Court (in France) granted him a non-lieu (a judgement that suspends, annuls, or withdraws a case without bringing it to trial). The reason he went free was probably that the resistance needed the money and later found itself obliged to keep the tacit promise of immunity that acceptance of the check implied. (4)    

This incident is worth noting because it opens up a discussion regarding the difference between intention and consequence.

The intention of the person in this case may be considered as having nothing to do with acting against evil. The act as far as intentions go appears to serve the person’s self-interest.

On the other hand, the consequences of the action may have been quite significant, judging by the immunity granted to the press magnate.

Dachai Concentration Camp - Guard Tower

Dachai Concentration Camp – Guard Tower (Photo: panathinaeos)

Deter, constrain, prevent?

Prevention is of course much better.

But is it possible?

I believe that no one can say that it is not possible, although there is no certainty regarding the outcome of preventive actions.

As an example, it is known that totalitarian regimes are more likely to commit evil acts than other regimes.

This implies that action against totalitarianism is in a way action that potentially prevents evil acts.

This can be generalized.

Once the circumstances under which evil acts are committed are established, all actions that go counter to these circumstances have the potential of preventing evil acts.

Once evil acts are committed, the issue becomes to what extent they will continue.

Action then needs to be taken to deter and contain evil acts.

However, taking action must not lead to committing of evil acts, while trying to deter and/or contain evil acts.

The Syrian Chemical Weapons issue is a good example.

Using chemical weapons is an evil act. There is no doubt about it.

Actions must be taken against the use of chemical weapons.

However, if this action prevents one of the two parties involved in the conflict to use the weapons, while it enables the other party to use them, the action will not be effective.

There is also another issue that needs to be addressed.

If we need to stop the use of chemical weapons, is it not also necessary to stop the production and trading of chemical weapons?

As I was writing this, I saw a brief from the Financial Times newspaper, announcing that «The US and Russia have agreed on a framework for Syria to destroy all of its chemical weapons by the middle of 2014. If President Bashar al-Assad fails to comply with the US-Russia agreement the issue is then to be referred to the United Nations Security Council.»

Dachau Concentration Camp - Extermination furnace

Dachau Concentration Camp – Extermination furnace (Photo: panathinaeos)

In place of a conclusion

Now that I read again what I wrote it appears to me that a generalization is in order.

I started out by asserting the necessity of action against «evil acts».

This is good, but not good enough.

There are far too many religious overtones in the word «evil».

It is fuzzy, blurred, unclear, and easily manipulated.

Almost everything that I wrote above stands if I replace «evil acts» with «human suffering».

«I believe that there is, from the ethical point of view, no symmetry between suffering and happiness, or between pain and pleasure. (…) human suffering makes a direct moral appeal for help, while there is no similar call to increase the happiness of a man who is doing well anyway.» (5)


(1) Bertrand Russell, The Reith Lectures, Lecture 6

(2) Noretta Koertge, The Moral Underpinnings of Popper’s Philosophy

(3) H.A.L. Fisher, A History of Europe

(4) Jon Elster, Explaining Social Behavior

(5) Karl Popper, The Open Society and its Enemies

I recently visited the Vassilenas restaurant in Piraeus, Greece.

It has been one of my father’s favorites.

The restaurant began its life as a grocery store back in 1920. The owner was also serving some «meze» dishes to the grocery’s customers.

When my father started visiting, the grocery store had transformed itself into a taverna.

But not any taverna.

My father’s reminiscences were almost ecstatic.

He would recall that after entering the taverna, the owner, «Vassilenas», would greet the customer and perform some sort of «assessment», on the basis of which he would start serving various dishes to the table. The customer was advised to «ride the wave». And it was a wave of gastronomic nirvana!

Today the taverna has been transformed into a restaurant, and is run by the son of the «Vassilenas» of my father’s days.

In my last visit I had the set menu.

Pumpkin soup

Pumpkin soup

It starts with a pumpkin soup, with cumin, nutmeg and curry.

I do not like soups. Especially in the Greek summer. But I tasted it. And I ate it every scoop of it. Delicious!


Anchovies a tomato marmalade slice of crispy bread and taramosalata (fish row dip) with Arabian bread

Next came marinated anchovies on a tomato marmalade slice of crispy bread and taramosalata (fish row dip) with Arabian bread. The anchovies were light in the salt and vinegar and tender, perfectly accompanied by the tomato marmalade. The fish roe dip creamy and light.

Sea bream

Sea bream

It was followed by sea bream on a bed of spinach and leeks, served with a cauliflower puree and a wild fennel sauce.

The fish was perfectly cooked, and the combination with the greens was delicious.

Duo of salmon

Duo of salmon

Next came a duo of salmon. Marinated in soy sauce and grilled in a crust of spices.

Duo of salmon - grilled salmon detail

Duo of salmon – grilled salmon detail

The grilled piece was cooked to perfection. You can see for yourself the photo above.

As I write this, I realize how exciting it has been to taste all these wonderful dishes, let alone relive the experience by writing about them!

This is a very good reason to write indeed!

Grilled calamari and fried cod

Grilled calamari and fried cod

In any case, grilled calamari and fried cod fillet came next.

The calamari was served on a bed of smoked eggplant.

I was overwhelmed by the cod, as it was perfectly fried, not oily at all, accompanied by heavenly aioli.

"Rice-shaped" pasta with mushrooms

«Rice-shaped» pasta with mushrooms

A «rice-shaped» pasta dish with mushrooms came next, It was cooked as a risotto, and wwas delicious, but I must confess I felt it was rather late in the menu for this type of dish. I am used to have pasta as a first dish, and could not really come around to tasting it as the penultimate dish.

Braised pig's cheeks

Slow cooked pig’s neck

The slow cooked pig’s neck concluded the savoury part of the menu. I loved it. It was served with quince marmalade, sweet potato puree, confit of onions and angel hair fried potatos.

Lemon tart

Lemon tart

All the dishes were exceptional, including the desert, a lemon tart I could kill for.

But I did not, thankfuly.

Instead I paid the bill and went home a happy man.

Green beans (haricot vert) «yahni» is one of the most delicious dishes during the Greek Summer.

Today I cook the deconstructed dish.

The desire for deconstruction was triggered in the open market where I bought the beans. They were so fresh and fragrant and the same time so delicate that I felt the need to maintain the «essence» of the green bean while at the same time enjoying the tomatoes, the onions and the garlic that are the key ingredients of the «yahni» dish.

In what follows I present the preparation of the three key ingredients of the dish as they were prepared and cooked.

Tomatoes in the sauce pan

Tomatoes in the sauce pan

The first key ingredient in a good «yahni» is the tomato sauce. A good tomato sauce is made from fresh tomatoes. I use small tomatoes, of the variety that they use for the canned ones (thicker skin, firm flesh).

The first stage in the making of the sauce is to cut them in half, add salt and pepper, a bit of dry oregano and olive oil, and put them in a sauce pan in medium heat.

Green beans (haricot vert)

Green beans (haricot vert)

The focus of the dish is the green bean. To extract maximum natural flavor I sliced them very thin.

Green beans (haricot vert) thinly sliced

Green beans (haricot vert) thinly sliced

To maintain the natural flavor, I only blanched them for two minutes.

Sliced green bean detail

Sliced green bean detail – before blanching

Lets return to the tomato sauce.

Tomato sauce - stage 2

Tomato sauce – stage 2

When the tomatoes get soft, I add chopped basil and then put them through the sieve to remove the skins.

Tomato sauce - removing the skins

Tomato sauce – removing the skins

What remains will develop intense flavor after it is reduced to a thick juicy sauce.  What you need for that is to add some olive oil.

Tomato sauce final stage: reduction

Tomato sauce final stage: reduction

As the sauce is being reduced, I blanch the green beans. It is important for me not only to maintain the flavor but also the texture. I do not want them to be mushy, but crunchy.

Blanched green beans - detail

Blanched green beans – detail

I let the beans relax and add garlic cloves and fresh onion stems in a pan with olive oil in low heat.

Garlic and fresh onions in olive oil

Garlic and fresh onions in olive oil

After half an hour I have delicious soft garli cloves, and onions. that maintain their original shape and have maximum flavor.

Fresh onions and garlic

Fresh onions and garlic

I keep the olive oil infused with the garlic and onion flavor on the side and start building a stack..


Bottom layer is the onions and the galic, then the green beans, and on top the sauce.

Deconstructed green beans yahni - served

Deconstructed green beans yahni – served

Enkoy with a robust white like asyrtico or a fine medium bodied red like a pimot noir. 

Bon appetit!

Ο Νικολαος Μαυρης ηταν ο νονος μου.

Τον εχω στην καρδια μου και ενθυμουμαι πολυ καλα τις συναντησεις μας. Επισης εχω αρκετα απο τα βιβλια του.

Σε αυτο το κειμενο συνυπαρχουν προσωπικες αναμνησεις, στοιχεια βιογραφικα και αποσπασματα απο τα γραπτα του Δρος Νικ. Γ. Μαυρη (οπως πολυ συχνα υπεγραφε τα κειμενα του).

Αυτονοητα, αυτη ειναι μια προσωπικη ματια.

Θελω να εκφρασω αυτην την αυρα που απεπνεε ο Νικολαος Μαυρης, και ειχα την τυχη να απολαυσω.

N G Mavris in front of the «Roses» Hotel in Rhodes, 1950 – Ο Ν Γ Μαυρης στο ξενοδοχειο των Ροδων, στη Ροδο το 1950

Αιγυπτος και Κασος

Ο Νικολαος Γεωργιου Μαυρης (ΝΓΜ) ηταν ενας Ελληνας της διασπορας.

Γεννηθηκε στην πολη Zagazig της Αιγυπτου το 1899, γιος του γιατρου Γεωργιου Μαυρη απο την Κασο, ενα μικρο νησι στη Νοτιοανατολικη γωνια του Αγαιου, χωμενο αναμεσα στην Κρητη και την Καρπαθο.

Tο Zagazig ειναι μια πολη στο Δελτα του Νειλου, περιπου 50 μιλια βορια του Καϊρου και θεωρειται το κεντρο της εμποριας βαμβακιου και σιτηρων της Αιγυπτου.

Μερικες φορες ο ΝΓΜ αναφεροταν στην περιοδο της ζωης του που εζησε στην Αιγυπτο. Παντοτε με πολλη αγαπη και νοσταλγια.

Την θεωρουσε την πιο «αθωα» περιοδο της ζωης του. Εκεινες τις στιγμες ανεφερε και μερικες αραβικες λεξεις χωρις παντα να τις μεταφραζει.

Ητανε τοσο ωραιος ο ηχος των Αραβικων λεξεων, αντηχουσαν σαν μουσικη!

Zagazig, Egypt

Zagazig, Egypt

Σε αρθρο της, η Φωτεινη Τομαη στην εφημεριδα «Το Βημα«, μας ενημερωνει σχετικα με τον Ελληνισμο της Αιγυπτου:

«Κατά το τέλος του 18ου αιώνα ο ελληνισμός της Αιγυπτου δεν ξεπερνούσε τις 2.000. Η κατασταση αλλαξε ριζικα μεσα σε ενα αιωνα. Σύμφωνα με μια πρώτη επίσημη απογραφή της Αιγύπτου το 1907, οι κατέχοντες επισήμως την ελληνική υπηκοότητα κάτοικοι της χώρας ανήρχοντο σε 132.947. Το διάστημα μεταξύ 1880 και 1920 σημειώθηκε η μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη των Ελλήνων της Αιγύπτου. Δημιουργήθηκαν κοινότητες με προεξάρχουσα εκείνη της Αλεξανδρείας, αλλά και του Καΐρου, σύλλογοι και εμπορικά σωματεία, αδελφότητες, ενώ ιδρύθηκαν νοσοκομεία, πτωχοκομεία, ορφανοτροφεία ακόμη και φιλανθρωπικά σωματεία για την ενίσχυση με συσσίτια των αδυνάμων να συντηρηθούν οικονομικά. Γενικά ο ελληνισμός της Αιγύπτου ανεδείχθη σε κυρίαρχη από οικονομικής πλευράς δύναμη, με έντονη πνευματική και κοινωνική δράση, λαμπρύνοντας την ίδια του την πατρίδα, την Ελλάδα, στη φιλόξενη γη της Αιγύπτου, μιας χώρας με μακραίωνη επίσης ιστορία.»

The old hardour in Fri, on Kassos island – Το λιμανακι της Μπουκας στο Φρυ της Κασου

Στον Προλογο του πρωτου τομου της Δωδεκανησιακης Βιβλιογραφιας του εκδοθηκε το 1965 (βλεπε και παρακατω), και απεσπασε το Βραβειον της Ακαδημιας Αθηνων το 1957, ο ΝΓΜ αναφερει:

«Εχει μια μικρη ιστορια το βιβλιο αυτο. Μια ιστορια που αρχιζει πριν απο πολλα χρονια, οταν ο γραφων – νεαρος τοτε μαθητης του Γυμνασιου στο Καϊρο – ενδιαφερομενος για την ιστορια της ιδιαιτερας του πατριδας, ερευνουσε διαφορα συγγραμματα και περιοδικα, ιδιως στην εκει Εθνικη Βιβλιοθηκη, με τον σκοπο και την ελπιδα να βρη κατι σχετικο με την ιστορια της Κασου.»

Απο τα γυμνασιακα του χρονια λοιπον ξεκιναει το μεγαλο ταξιδι της βιβλιογραφικης ερευνας, που τοσα πολλα απεδωσε και στα Δωδεκανησα αλλα και στην Ελλαδα.

Ειναι χαρακτηρισιτκη η προταση με την οποια ο ΝΓΜ κλεινει τον Προλογο:

«Ετσι γραφτηκε το βιβλιο αυτο, που για μενα δεν ειναι απλως ενα βιβλιο αλλα ενα αληθινο βιωμα, αφου τοσα χρονια το εζησα και με εζησε.»

N G Mavris, Governor of the Dodecanese, 1948

N G Mavris, Governor of the Dodecanese, 1948

Απο την Αιγυπτο στην Αμερικη

Το προθεμα «Δρ.» στο ονομα του, οφειλεται στο οτι ο ΝΓΜ ηταν ιατρος. Σπουδασε ιατρικη στην Αθηνα απο το 1918 εως το 1923.

Το 1923 επιστρεφει στην Αιγυπτο, οπου παραμενει μεχρι το 1925.

Το 1925 πηγαινει στο Παρισι οπου εξειδικευεται στην οφθαλμιατρικη, και παρακολουθει μαθηματα φιλολογιας και νομικης.

Το 1935 παντρευεται την Ιουλια Νικολαου, κορη Κασιωτη εφοπλιστη, με την οποια απεκτησε τεσσερα παιδια.

Το 1936 εγκαθισταται οικογενειακως στην Αθηνα, οπου θα παραμεινει μεχρι το 1940.

Πρακτικον Ιδρυσεως της Εταιρειας Δωδεκανησιακων Μελετων

Πρακτικον Ιδρυσεως της Εταιριας Δωδεκανησιακων Μελετων

Στις 15 Απριλιου 1936 ιδρυει μαζι με επτα αλλους Δωδεκανησιους διανοουμενους την Εταιρια Δωδεκανησιακων Μελετων.

Το «Πρακτικον Ιδρυσεως Εταιριας Δωδεκανησιακων Μελετων» αναφερει:

«Εν Αθηναις σημερον την 15ην Απριλιου 1936 ημεραν Τεταρτην και ωραν 7 μ.μ. οι υπογεγραμμενοι Δωδεκανησιοι διανοουμενοι συνελθοντες εν τη οικια του Δρος Νικ. Μαυρη απεφασισαμεν την ιδρυσιν οργανωσεως υπο την επωνυμιαν ‘Εταιρια Δωδεκανησιακων Μελετων’ οι σκοποι και αι κατευθυνσεις της οποιας καθορισθησονται δια του καταστατικου της υπο την εγκρισιν απαντων των ιδρυτων.

(ακολουθουν τα ονοματα και οι υπογραφες των ιδρυτων)

Μιχ. Μιχαηλιδης Νουαρος

Δρ. Νικ. Γ. Μαυρης

Εμμανουηλ Πρωτοψαλτης

Βασσος Βαρικας

Ανδρεας Παπανδρεου

Αναστασιος Φραγκος

Γεωργιος Θ. Γεωργιαδης

Βασσος Χανιωτης»


Η φωτοτυπια του Πρακτικου περιλαμβανεται στον εκτο τομο του περιοδικου συγγραμματος «Δωδεκανησιακον Αρχειον«, 1976.

Ο ΝΓΜ αναφερει (σ.187): «… η ωραια εκεινη προσπαθεια δεν ειχεν αμεσον συνεχειαν. Ολη η προσοχη και η δραστηριοτης των συμπατριωτων μας τοτε, ητο εστραμμενη  κυριως και πρωτιστως προς τους απελευθερωτικους μας αγωνας. … μονο μετα την απελευθερωσιν  των νησιων μας και την ενσωματωσιν των επραγματοποιηθη η ΔΙΛΕ (Δωδεκανησιακη Ιστορικη και Λαογραφικη Εταιρια)»

(Σημειωση δικη μου: Η ΔΙΛΕ θα επανασυσταθει το 1948 και θα εκδωσει την «Δωδεκανησιακη Βιβλιογραφια» του ΝΓΜ. )

Ο ΝΓΜ δεν θα παραμεινει στην Αθηνα για πολυ. Μετα απο μια συντομη παραμονη στο Παρισι, και με την εναρξη του Β’ Παγκοσμιου Πολεμου, ο ΝΓΜ μεταβαινει στην Αμερικη.


Αναπτυσσει δραστηριοτητα υπερασπισης των υπο κατοχην Δωδεκανησων, διδάσκει μαθήματα νεοελληνικής λογοτεχνίας σε Πανεπιστήμια των Η.Π.Α. (οπως το Κολουμπια της Νεας Υορκης) και εκδίδει το περιοδικό Βυζαντινά-Μεταβυζαντινά.

The Dodecanesians are not enemy aliens, 1942

The Dodecanesians are not enemy aliens, 1942

Η πρωτη μεγαλη του επιτυχια στην Αμερικη ηταν η αρση του χαρακτηρισμου των Δωδεκανησιων ως «εχθρων» απο το Αμερικανικο Υπουργειο Εξωτερικων.

Απο το 1912 τα Δωδεκανησα ησαν υπο Ιταλικη κατοχη, σαν αποτελεσμα μιας συνθηκης αναμεσα στην Τουρκια και την Ιταλια.

Με δεδομενη την εμποελεμη κατασταση αναμεσα στις ΗΠΑ και την Ιταλια, ηταν φυσικο επακολουθο να θεωρουνται ολοι οι Δωδεκανησιοι «εχθροι», λογω της Ιταλικης κατοχης, την οποιαν ομως αρχικα παρεβλεψαν οι Αμερικανοι. Ο ΝΓΜ υπεβαλε και παρουσιασε αναγορα σχετικη με το θεμα, και επεισε τους Αμερικανους δια το ορθον του αιτηματος του να παψουν να θεωρουνται οι Δωδεκανησιοι ως «εχθροι αλλοδαποι».

Η αναφορα που υπεβαλε ο ΝΓΜ εξεδοθη το 1942 σε μπροσουρα με τον τιτλο: «THE DODECANESIANS ARE NOT ENEMY ALIENS»

(Οι Δωδεκανησιοι δεν ειναι εχθροι αλλοδαποι!)

Η επομενη μεγαλη μαχη που εδωσε ο ΝΓΜ αφορουσε ενα κορυφαιο Ιταλο αντιφασιστα, τον κομη Σφορτσα, και τις αποψεις του σχετικα με την επανενωση των Δωδεκανησων με την Ελλαδα.  Η έκδοση του γνωστού φυλλαδίου «Sforza contra Sforza » που κυκλοφόρησε κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανάγκασε τον ίδιο τον Sforza να παραδεχθεί την ελληνικότητα των νήσων.

N. G. Mavris, Sforza vs. Sforza, 1943

N. G. Mavris, Sforza vs. Sforza, 1943

O Ιταλός κόμης Sforza 1922 εγινε υπουργος Εξωτερικων της Ιταλιας το 1920, και αμεσως σχεδον απερριψε το συμφωνο Βελιζελου – Τιτονι (προκατοχου του) που προεβλεπε την παραδοση των Δωδεκανησων στην Ελλαδα.

Ο Σφορτσα ηταν αντιφασιστας και το 1926 εφυγε απο την Ιταλια, εχοντας παραιτηθει απο το κυβερνητικο του αξιωμα το 1922, με την ανοδο του Μουσολινι στην εξουσια. Απο το 1940 εζησε για λιγο στην Αγγλια και μετα στην Αμερικη, οπου παρεμεινε μεχρι το 1943, οποτε επεστρεψε στην Ιταλια μετα την καταρρευση του Μουσολινι.

Την περιοδο 1947-1951 διετελεσε και παλι υπουργος Εξωτερικων. Απεβιωσε το 1952.  

Ο ΝΓΜ ητανε πολυ θορυβημενος επειδη ο Σφορτσα στην Αμερικη δεν ειχε λαβει σαφη θεση για την επανενωση των Δωδεκανησων με την Ελλαδα. Το φυλλαδιο που εξεδωσε το 1943 ειχε σκοπο να ασκησει πιεση στον Σφορτσα για να λαβει μια θεση θετικη για την επανενωση, κατι που τελικα εγινε. Ο κόμης Sforza παραδέχθηκε δημόσια την ελληνικότητα των Δωδεκανήσων και στη Νέα Υόρκη συγκαλείται Πανδωδεκανησιακό Συνέδριο (1943), σε ψήφισμα του οποίου κηρύσσεται η Ένωση των Δωδεκανήσων με την Ελλάδα.

Μετά από την αποχώρηση των Ιταλών τα Δωδεκάνησα (1943) πέρασαν στη γερμανική κατοχή και το 1945 παραδόθηκαν προσωρινά σε βρετανική στρατιωτική κατοχή έως τις 31 Μαρτίου 1947, οπότε παραδόθηκαν στην ελληνική στρατιωτική διοίκηση.

Απο το φυλλαδιο αυτο θεωρω πολυ ενδιαφερον και το παραθετω, το ακολουθο αποσπασμα (η μεταφραση απο το αγγλικο πρωτοτυπο ειναι δικη μου):

‘Για περισσοτερους απο τεσσερις αιωνες υπο Οθωμανικη ηγεμονια, αυτα τα νησια (τα Δωδεκανησα) ησαν πληρως αυτονομα. Η μονη τους συνδεση με την Υψηλη Πυλη ηταν η πληρωμη ενος ετησιου φορου που αποτελουσε και την εμμεση παραδοχη της Οθωμανικης εξουσιας. Η κατοχη των νησιων απο τους Ιταλους το 1912 στη διαρκεια του Ιταλο-Τουρκικου πολεμου, χαρακτηρισθηκε απο τον τοτε υπουργο εξωτερικων της Ιταλιας κ. Τζιολιτι σαν «προσωρινη» και «οφειλομενη σε στρατιωτικους λογους». ‘

Βυζαντινα Μεταβυζαντινα Volume I (1946) PART I

Βυζαντινα Μεταβυζαντινα Volume I (1946) PART I

Στην Εισαγωγη του Πρωτου Μερους του Πρωτου Τομου στα «Βυζαντινα – Μεταβυζαντινα», ο ΝΓΜ γραφει (η μεταφραση απο το αγγλικο πρωτοτυπο ειναι δικη μου):

«Αισθανομεθα οτι η δημιουργια των ‘Βυζαντινων – Μεταβυζαντινων’, μιας περιοδικης εκδοσης αφιερωμενης αποκλειστικα στις σπουδες με θεμα το Βυζαντιο και τη Συγχρονη Ελλαδα, τεκμηριωνεται πληρως απο την σοβαρη ερευνητικη δραστηριοτητα και το ενδιαφερον πολλων γενεων Αμερικανων ερευνητωνπου ασχολουνται με το Βυζαντιο και τη Συγχρονη Ελλαδα… Η δραστηριοτητα του διακεκριμενου Ρωσου ερευνητη καθηγητη Α.Α. Βασιλιεφ στο Ουϊσκονσιν απο το 1925 και Νταμπαρτον Οακς προσφατα, εδωσε μεγαλη ωθηση στις Βυζαντινες σπουδες στην Αμερικη, και τους εδωσε επισης ευρυτερο και πιο συστηματικο χαρακτηρα με την εμπνευση του. «

Ο ΝΓΜ στην Ροδο το 1948

Ο ΝΓΜ στην Ροδο το 1948

Απελευθερωση  – Πολιτικός Γενικός Διοικητής Δωδεκανήσου

Τέλος στις αρχές του 1948, σύμφωνα με νόμο, τα Δωδεκάνησα αποτέλεσαν Γενική Διοίκηση με έδρα τη Ρόδο και πρώτο «Πολιτικό Γενικό Διοικητή Δωδεκανήσου» το Ν. Μαυρή.

Ο ΝΓΜ παραιτήθηκε στις αρχές του 1950, για να πάρει μέρος στις πρώτες βουλευτικές εκλογές της 5 ης Μαρτίου του 1950 με δικό του συνδυασμό, την «Ανεξάρτητον Πολιτικήν Ένωσιν Δωδεκανήσου» χωρίς να εκλεγεί.

Στις εκλογές της 9 ης Σεπτεμβρίου του 1951 εκλέχτηκε βουλευτής Δωδεκανήσου με τον «Ελληνικόν Συναγερμόν» του Αλέξ. Παπάγου.

Διετέλεσε ξανά Γενικός Διοικητής Δωδεκανήσου την περίοδο Δεκέμβριος 1952 – Απρίλιος 1954.

Μετά τη λήξη της θητείας του το 1954 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Για την περιοδο της διοικησης των Δωδεκανησων, ο φιλος του ΝΓΜ Κωστας Αγαπητιδης αναφερει σε ομιλια (1982) αφιερωμενη στον ΝΓΜ τις ακολουθες σημειωσεις του ΝΓΜ:

«Ο ψυχικος παραγων θα ειναι απο τα δυσκολωτερα πραγματα που θα με απασχολησουν. Η πολυχρονος, δηλαδη, σκλαβια, υπο την οποιαν εζησαν οι Δωδεκανησιοι, επεφερε τραυματα ψυχικα, δια την επιλυσιν των οποιων θα εμφυσηθει νεα πνοη. Ειμαι ακομα καταπληκτος απο τον στρατιωτικον χαιρετισμον μερικων κατοικων, και παιδιων ακομα. Προδιδει αυτο μιαν συνηθειαν κτηθεισαν απο την τρομοκρατικην βιαν και την πιεσιν, την ασκηθεισαν υπο των κατακτητων επι του λαου.» 



Η Μουσα της Βιβλιογραφιας

Μετα τα Δωδεκανησα και την Κασο, η μεγαλη αγαπη του ΝΓΜ ηταν αναμφισβητητα η Βιβλιογραφια.

Η αγαπη αυτη συνοδευοταν απο ταλεντο και ικανοτητα.

Η «Δωδεκανησιακή Βιβλιογραφία» αποτελει το πρωτο μεγαλο βιβλιογραφικο εργο του ΝΓΜ.

«Η ιδικη μας προσπαθεια απεβλεψεν εις τον καταρτισμον μιας συστηματικης και εξαντλητικης, ει δυνατον, βιβλιογραφιας ητις θα περιελαμβανε – αυτο θα ητο το ιδεωδες – ολα τα σχετικα με την Δωδεκανησον δημοσιευματα , εις οιανδηποτε γλωσσαν, εις οιανδηποτε εποχην και επι οιουδηποτε θεματος και αν εγραφησαν…Εαν ομως η επιθυμητη πληροτης μιας βιβλιογραφιας δεν εξαρταται παντοτε απο την ιδικην μας θελησιν και προσπαθειαν, η ακριβεια των δηοσιευομενων, αποτελει αντιθετως, ιδικην μας και μονον ιδικην μας υποχρεωσιν και ευθυνην. Δια τον λογον αυτον η περιγραφη των λημματων εγενετο, κατα κανονα, εξ αυτοψιας. Τα ολιγα δε εξ αυτων των οποιων κατεστη δυνατη η εξ αυτοψιας περιγραφη, διακρινονται των αλλων εκ του ατερισκου (*) οστις προηγειται του σχετικου λημματος »  (σελιδα κε’ του πρωτου τομου)

Ο πρωτος τομος εκδοθηκε το 1965 στην Αθηνα. Ενας δευτερος τομος εκδοθηκε αργοτερα, ενώ μέχρι σήμερα παραμένει ανέκδοτος ο τρίτος τόμος. Οπως αναφερει ο συγγραφεας στην σελιδα κε’ του πρωτου τομου:

 «Ολοκληρον το περισυλλεγεν υλικον αποτελουμενον απο δεκα, περιπου, χιλιαδας λημματα γραμμενα εις 18 γλωσσας εκτος της Ελληνικης, απεφασισθη, δια να ειναι πλεον ευχρηστον, να εκδοθει εις τρεις αυτοτελεις τομους.» 

Ο ΝΓΜ στον περιβολο της εκκλησιας της Φανερωμενης στη Ροδο

Ο ΝΓΜ στον περιβολο της εκκλησιας της Φανερωμενης στη Ροδο

Το δευτερο μεγαλο βιβλιογραφικο εργο του ΝΓΜ ειναι η ιδρυση και λειτουργια της Βιβλιογραφικής Εταιρείας της Ελλάδος. Με το παθος και την επιμονη του η Βιβλιογραφικη Εταιρια της Ελλαδος εξεδωσε Την Ελληνικη Βιβλιογραφια για μερικα χρονια.

Στον Προλογο της Ελληνικης Βιβλιογραφιας 1976, που εκδοθηκε το 1977, ο ΝΓΜ γραφει:

«Εδω, θα θελαμε να μονο να τονισωμε και παλι, την αναγκη να τηρειται, ο ατυχως μη τηρουμενος νομος για την υποχρεωτικη καταθεση στην Εθνικη Βιβλιοθηκη ολων των εκτυπουμενων εντυπων στη χωρα μας…. Μια ειναι, εν τουτοις, η σωτηρια, η μοναδικη λυση για να εχουμε πληρη Γενικη Βιβλιογραφια στον τοπο μας: να προχωρησει η Πολιτεια στη δημοσιευση του νεου νομου ‘Depot Legal’  

Αυτος ο νομος ψηφιστηκε τελικα το 2003. Σύμφωνα με αυτον (Ν.3149/2003) το υλικό που κατατίθεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη είναι κάθε αντικείμενο που δημιουργείται για να αποθηκεύσει ή να μεταφέρει, με οποιοδήποτε μέσο, πληροφορίες σε χειρόγραφη, έντυπη, γραφική, ψηφιακή, οπτική, ακουστική ή οποιαδήποτε άλλη δυνατή μορφή.

Στο τελος του Προλογου του 1976, ο ΝΓΜ αναφερεται και στην μητερα μου:

«Στην υπευθυνη της συνταξεως, φιλολογο κυρια Παναγιωτα Μοροπουλου, ξεχωριστες εκφραζουμε ευχαριστιες. Γιατι με δικη της πρωτοβουλια, ανελαβε να διευρυνει τις ερευνες και αναζητησεις που πιο πανω αναφεραμε, παρ’ ολους τους κοπους – σωματικους και πνευματικους – που μια τετοια προσπαθεια προυποθετει. Εργασθηκε επικεφαλης του συνεργειου μας και επετυχε τελικα μια πληροτητα που υπερβαινει καθε προηγουμενηαλλα και με ακριβεια παντα, και με ιδιαιτερη επιμελεια στη συνταξη και εμφανιση του τομου τουτου.»

(Ο προλογος του ΝΓΜ εχει ημερομηνια «Οκτωβριος 1977». Τον Απριλιο 1977 πεθανε ο πατερας μου.)

Η τελευταια χρονια που επιμεληθηκε ο ΝΓΜ ηταν το 1977. Η εκδοση καθυστερησε δυο χρονια.

Ενα τεραστιο εργο βιβλιογραφιας του ΝΓΜ δεν εχει εκδοθει ακομη, και ισως δεν εκδοθει ποτε.

Ειναι η Ελληνικη Βιβλιογραφια 1864-1897.

(Σημειωση δικη μου: Ο ΝΓΜ αφησε την τελευταια του πνοη το 1978.)   

Ο Ερανιστης, Τευχος 47, Αθηνα 1970

Ο Ερανιστης, Τευχος 47, Αθηνα 1970

Ενα αλλο δειγμα βιβλιογραφικης τεχνικης του ΝΓΜ παρουσιαζεται στο τευχος 47 του «Ερανιστη«, με τιτλο «Βιβλια ουδεποτε εκδοθεντα«, Αθηνα 1970.

Το ακολουθο αποσπασμα ειναι χαρακτηριστικο:

«Οπως εινε γνωστον, δεν ειναι σπανιαι αι περιπτωσεις των αναδρομικων, ιδιως, βιβλιογραφιωνεις τας οποιας εχουν παρεισφρυσει τιτλοι ‘βιβλιων’ τα οποια ομως εις την πραγματικοτητα ουδεποτε εξεδοθησαν.

Τα βιβλια αυτα δια τα οποια, καθ’οσον γνωριζω, δεν εχομεν ημεις ειδικον ορον, ονομαζουν οι γαλλοι Editions supposees:  , οι αγγλοσαξωνες Bibliographical ghosts και οι γερμανοι vermutete Ausgabe.  …

Ο πλεον συνηθης (λογος για την παρουσια ‘ανυπαρκτων’ βιβλιων’) οφειλεται εις την τυχον υπαρχουσαν διαφοραν χρονολογιας μεταξυ της σελιδος τιτλου (εσωφυλλου) και του εξωφυλλου. Η διαφορα αυτη μπορει να εινε ενος ετους ή και περισσοτερων ετων….

Εις την δημιουργιαν ανυπαρκτων εκδοσεων συμβαλλει επισης η υπαρξις εις ενα βιβλιον δυο τιτλων, ενος ελληνικου και ενος ξενογλώσσου….

Αναλογα προβληματα δημιουργουνται επισης οταν προκειται περι αχρονολογήτων βιβλιων.

Ούτως, επι παραδείγματι, εχομεν εις την Βιβλιογραφιαν των Γκίνη-Μέξα τα εξης δυο λημματα που αφορουν το ίδιον βιβλίον.

*5384. – Διαλογος μεταξυ Ιωαννου και Δημητριου. Μερος πρωτην (sic). Ο Σολωμος και οι υποψηφιοι του. Εις 8ον, σελ. 43. Ανευ ετους, αλλα πιθανως τω 1851. Φ.Μ. [ιχαλοπουλος]. 

*6886. – Διαλογος μεταξυ Ιωαννου και Δημητριου. Μερος πρωτην (sic). Ο Σολωμος και οι υποψηφιοι του. Εις 8ον, σελ. 43. Ανευ τοπου και ετους, αλλα πιθανωτατα εν Ζακυνθω τω 1856. ΛΟΒ.Κ. Ι/ΙΙ.  «

Ιδιοχειρος αφιερωση

Ιδιοχειρος αφιερωση

Οδος Νεοφυτου Βαμβα 3

Απο τις ζωηρωτερες αναμνησεις μου αφορουν τις επισκεψεις στο σπιτι του ΝΓΜ στο Κολωνακι, οδος Νεοφυτου Βαμβα 3, στη δεκαετια του 1960.

Φθαναμε με την μητερα μου στο σπιτι (και γραφειο) του ΝΓΜ γυρω στις 5 το απογευμα.

Ηταν ενα ευρυχωρο μεγαλο διαμερισμα στον δευτερο οροφο. Δεν υπηρχε γυμνος τοιχος, παρα μονον στην κουζινα και την τουαλετα.

Ολοι οι αλλοι τοιχοι ηταν καλυμμενοι απο βιβλιοθηκες που στεναζανε κατω απο τα βαρη των βιβλιων που κρατουσαν.

Το πρελουδιο της συναντησης ητανε μια συζητηση αναμεσα στον ΝΓΜ και την μητερα μου, συνηθως με θεμα το παθος του, τη Βιβλιογραφια, αλλα και τη Λαογραφια.

Συντομο πρελουδιο ομως , για να προλαβουμε το θεατρο: Ιψεν, Στριντμπεργκ, Ντυρενματ.

Δεν θυμαμαι καλα. Παντα απογευματινη παρασταση, που τελειωνε λιγο μετα τις 8.

Και μετα το θεατρο με τα ποδια πηγαιναμε στο Εστιατοριο ΚΟΡΦΟΥ, στην οδο Κριεζωτου , που δεν υπαρχει πια.

(Σημειωνω οτι το εστιατοριο εκλεισε περι το 1975. Το κτηριο κατεδαφιστηκε και εγινε παρκινγκ αυτοκινητων.)

Το τυπικο γευμα ειχε βραστα κολοκυθακια (στην εποχη τους), φετα σφυριδα, και κρεμ καραμελ για επιδορπιο.

Οι σερβιτοροι με τα κολλαριστα σακκακια και την μαυρη γραβατα εκινουντο ως σε χορογραφια. Παλαια σχολη, άλλα ηθη εκεινη την εποχη.

Το γευμα ηταν και το πιο ζωντανο για μενα κομματι, αφου ειχα την ευκαιρια να μιλησω με τον νονο, κι αυτος ειχε την καλη διαθεση να με ακουσει και να συζητησει μαζι μου.

Δεν τον ακουσα ποτε να μιλαει αρνητικα ή ασχημα για ανθρωπο. Ητανε εξαιρετικα ευγενης και εσωστρεφης ανθρωπος.

Μου εδινε την εντυπωσε οτι στο μυαλο του κλωθογυριζανε πολλες σκεψεις ολη την ωρα.

Μονο στο ΚΟΡΦΟΥ εδειχνε χαλαρος και γελαστος.

Ο ΝΓΜ χαιρετα την Παναγιωτα Μαυρογενους το 1953

Ο ΝΓΜ χαιρετα την Παναγιωτα Μαυρογενους το 1953


Ο ΝΓΜ για το μεγαλυτερο διαστημα της ζωης του ητανε ενας ανθρωπος της μεγαλης πολης, του αστικου κεντρου.

Ο Κωστας Αγαπητιδης, στην Ομιλια που αφιερωσε στο ΝΓΜ το 1982 αναφερει χαρακτηριστικα:

«Οταν ηταν βουλευτης (1951-1952), μου ελεγε πως το ξενοδοχειο της ‘Μεγαλης Βρεταννιας’, οπου εμενε τοτε, ηταν ο,τι καλυτερο μπορουσε να υπαρχει γι’ αυτον ως διαμονη. Οποιαδηποτε στιγμη, βγαινοντας εξω, του ηταν πολυ ευκολο να παει στη Βουλη ή στην Πλατεια Συνταγματος, στη Βιβλιοθηκη της Βουληςγια τα παλια ή το Βιβλιοπωλειο Ελευθερουδακη για συγχρονα βιβλια. Μεσα σ’ αυτη την περιορισμενη εκταση μπορουσε να ζησει, να εντρυφησει, να δρασει, να συγγραψει, να ψυχαγωγηθει.»  

Και δεν ειναι βεβαια τυχαιο οτι οταν εγκατασταθηκε στην Αθηνα για τα καλα επελεξε το Κολωνακι για τοπο διαμονης του.

Προς το τελος της ζωης του ομως ο ανθρωπος του αστικου κεντρου παρουσιαζει μια «στροφη».

Δεν γνωριζω τα αιτια, και δεν εχουν ισως καμια σημασια.

Ισως η επιδεινωση της υγειας του του επεβαλε τον αγερα της εξοχης.

Το γεγονος ειναι οτι ο ΝΓΜ αρχισε να επισκεπτεται συχνα την Παρνηθα, οπου λειτουργουσαν τα ξενοδοχεια «Ξενια» και «Μον Παρνες».

Εμενε εκει αρκετες εβδομαδες τους θερινους μηνες.

Εκει ητανε και η τελευταια φορα που τον ειδα, το καλοκαιρι του 1978.

Τον επισκεφθηκα με την μητερα μου στην Παρνηθα, λιγο πριν αναχωρησω για την Αμερικη οπου θα σπουδαζα.

Ητανε εμφανως καταβεβλημενος και αδυνατος. Μιλησαμε ελαχιστα.

Με φιλησε και μου ευχηθηκε επιτυχια.

Ο ΝΓΜ απεβιωσε στις 3 Νοεμβριου του 1978.

Ο ΝΓΜ το 1959

Ο ΝΓΜ το 1959


Η Δωδεκανησιακη Βιβλιογραφια ειναι αφιερωμενη απο τον ΝΓΜ ως εξης:

» Στα Παιδια μου. Για να γνωρισουν καλυτερα την πατριδα τους και να την αγαπησουν ακομη περισσοτερο.»

Vines outside my door

Vines outside my door

Today’s dish is a variance of a classic: vine leafs stuffed with minced beef.

Before I proceed with the dish, there are some clarifications required on the words used to name the dish.

Literally speaking, the vine leafs are not «stuffed». They are «wrapped».

Vine leafs - detail

Vine leafs – detail

The Turkish word for stuffed is «dolma». We find the same word in Persia. In Arabic though, stuffed is «mahshi». The relevant word in Armenian is «tolma».

The Turkish word for wrapped is «sarma».

And the Turkish word for leaf is «yaprak». The same word is used in Persia and Albania.

In Greek we use all three words: ντολμαδες (dolma) σαρμαδακια (sarma), γιαπρακια (yaprak).

Minced beef, parsley and coriander

Minced beef, lemon zest, parsley and coriander

Having somehow sorted out the vocabulary, lets turn to the cooking.

I blanche the vine leafs, 5 seconds each, and let them rest without placing them in a cold bath. 

I like the stuffing to be minced beef with parsley, coriander, lemon zest, sauteed chopped onions and a handful of bulgur wheat.

I do not like to add rice to the stuffing.



I sautee the onions but not brown them, let them rest, drain them, and then add them to the minced meat mix.

Ater the stuffing has rested for about 30 minutes in the fridge, I wrap the vine leafs and place them over medium heat, adding a moderate amount of the onion liquids.


While the «yaprak» are cooking slowly, I take thin slices of tender beef pastirma, remove the paste covering it (cemen),  and chop them.


Stuffed vine leafs

The paste is the best ingredient to spice up the fresh yogourt that will accompany the «yaprak».

After 45 minutes the «yaprak» are ready.

I remove from the heat and let them rest for 30 minutes.

Stuffed vine leafs with spicy yogourt and chopped pastirma

Stuffed vine leafs with spicy yogourt and chopped pastirma

I serve the «yaprak» on a bed of the spicy yogourt, and sprinkle over them the chopped pastirma.

A medium bodied red is the best wine to accompany this dish. Enjoy it.


Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.

Μαζί με 97 ακόμα followers