The late Mattia Pascal – Ο μακαριτης Μαθιος Πασκαλης

Lyobov Popova: Sketch for a portrait

Introduction

For the moment (and God knows how much it pains me), I have died already twice, but the first time was a mistake, and the second—well, you may read for yourself . . .

Luigi Pirandello, Forward to The Late Mattia Pascal

So, then, man is but a disguise, a lie and hypocrisy, both in himself and in regard to others. He will not have the truth told him, he avoids telling it to others, and all this disposition, so far removed from justice and reason, is rooted by nature in his heart.

Blaise Pascal, Pensees

(both quotations are sourced from Ed Mendelowitz’s article)

Giorgio de Chirico: Portrait prémonitoire de Guillaume Apollinaire.

This is a story about the late Mattia Pascal, the hero in Luigi Pirandello’s 1904 novel, Il fu Mattia Pascal (The late Mattia Pascal)..

Through a movie made by Bernard L’ Herbier in 1925, Mattia assumed another identity (and life) as one of the alter egos of the Greek poet and Nobel Laureate, George Seferis.

In this post I will present Pirandello’s novel, hoping to continue in the future with Seferis’ alter ego.

The Author

Luigi Pirandello (1867-1936) was born in Agrigento, Sicily, the son of a rich mining contractor.

Having studied at the universities of Palermo and Rome and taken a degree in philology at Bonn, the young Pirandello turned to writing poetry and stories, achieving his first literary success in 1904 with his novel The Late Mattia Pascal. 

During World War I, Pirandello began to write for the stage, winning an international following with plays such as Six Characters in Search of an Author (1921) and Henry IV (1922).

In 1934, he received the Nobel Prize for Literature. Pirandello was the author of novels, essays, stories, and more than fifty plays, as well as an influence on writers as different as Eugène Ionesco and T.S.Eliot.

Pine tree with Pirandello’s grave

Commenting on his work in 1920 Pirandello wrote:

I think that life is a very sad piece of buffoonery; because we have in ourselves, without being able to know why, wherefore or whence, the need to deceive ourselves constantly by creating a reality (one for each and never the same for all), which from time to time is discovered to be vain and illusory….

My art is full of bitter compassion for all those who deceive themselves; but this compassion cannot fail to be followed by the ferocious derision of destiny which condemns man to deception.

Pirandello Museum

The Novel

The story

Mattia Pascal endures a life of drudgery in a provincial town.

Then, providentially, he discovers that he has been declared dead.

Realizing he has a chance to start over, to do it right this time, he moves to a new city, adopts a new name, and a new course of life—only to find that this new existence is as insufferable as the old one.

But when he returns to the world he left behind, it’s too late: his job is gone, his wife has remarried.

Mattia Pascal’s fate is to live on as the ghost of the man he was.

Francis Bacon: Study after Velazquez

Pirandello on personal identity

…So personal identity is also perception and interpretation, it is a mask, a construction.

And as ernerges from Pirandello’s work, either we play along, or we are out o f the game, i.e. society.

The authentic identity is an illusion; identity is fiction.

Luigi Pirandello

This means that we are always playing roles, with the onIy distinction being between those people who do it unconsciously and those who are aware of their condition.

The resulting character, in Pirandello, is one that is more or less conscious of the fragmentation of the self.

The protagonist usuaily suffers fiom the awareness of this fragmentation whereas the secondary characters generally perceive themselves as unified subjects.

(from Rachel Remington’s thesis)

Masks of No Theater

Pirandello and Heidegger

.…It’s difficult not to be stunned and impressed by the wisdom of Pirandello who had been employing these concepts in his art from his very first novel. But within the genre of novels, it was with Mattia Pascal that Pirandello inaugurated the series of personages to whom he would assign the arduous task of searching for their own authenticity in this Heideggerian sense. But upon the emptiness left by his presumed death, in fact, Mattia quickly reconstructs another persona which, only apparently different from the first, in reality represents its grotesque double. Mattia’s voyages, without any precise destination or practical utility, can seem like the modern transcription of the great romantic theme of vagabondage.

(Source: Wikipedia on Pirandello)

… Pirandello’s play (Cosi e) enacts a post-modern model of truth, which is characterized as an event, an arriving withdrawal, and as a particular affective relationship to that event. The event occurs in ec-static moments that open up the possibility for decisive action, and for the freedom to constitute a new order of life, what Martin Heidegger would call, a new way of being-in-the-world.

…Pirandello shares with most existentialists the urgency of criticizing conventional (unauthentic) society…. But where Pirandello’s development of the existentialism problematic stands out is in the affinity between it and Heideggerian phenomenology. His likeness to Heidegger in describing the modalities of the solitary self (the losing of the self in the they) and the process by which the self relinquishes its central position as the subject of representation is … striking.

…Both for Pirandello and Heidegger, the truth of being-there is mysterious because truth is always intertwined with the concealment of truth’s withdrawal.

(Source: Anthony Petruzzi’s article)

Feu Mathias Pascal

Feu Mathias Pascal – The late Mathias Pascal (1925)

Since seeing a Paris production of Pirandello’s play Sei personnaggi in cerca d’autore, L’Herbier had been eager to collaborate with the author on a film of one of his work’s, but hitherto Pirandello had been unwilling to give permission for any adaptations because he would not accept the compromises that were asked of him.

When however a proposal was put to him on L’Herbier’s behalf to film his novel Il fu Mattia Pascal, he was sufficiently impressed by the film-maker’s earlier work to give his enthusiastic agreement.

It was after watching this movie that George Seferis adopted Mattia as one of his alter egos.

But this is the topic od another article, to come in the near (unknown) future.

1001 Ways to die (9) – Sylvia Plath, American, Poet, Novelist

…

Dying
Is an art, like everything else.
I do it exceptionally well.

I do it so it feels like hell.
I do it so it feels real.
I guess you could say I’ve a call.

It’s easy enough to do it in a cell.
It’s easy enough to do it and stay put.
It’s the theatrical

…

Lady Lazarus, Sylvia Plath

Sylvia Plath, photographed in a hallway of Smith College, 1952

Sylvia Plath was born in the Boston neighborhood of Jamaica Plain, Massachusetts on October 27, 1932 the oldest child of Otto and Aurelia Schoeber Plath. The daughter of a Boston Univesity German and entomology professor and a high school English teacher, Plath was raised in a household that valued learning highly.  While in college, in August of 1953, Plath attempted to overdose on sleeping pills. This suicide attempt would be recalled years later in her poem, Lady Lazarus. Plath was able to return to college and only graduated a couple of months behind her class.

Ted Hughes

After receiving a Fulbright scholarship, she began two years at Cambridge University. There she met and married, in 1956, the British poet Ted Hughes.

Hughes was born on 17 August 1930 in Mytholmroyd, West Yorkshire, and raised on local farms. According to him, “My first six years shaped everything”. He studied at Cambridge University and first published poetry in a journal launched with fellow students called St Botolph’s Review. It was at the launch party for the magazine that he met Plath, and they married in 1956.

Sylvia Plath in 1957

They separated in 1962.

On February 11, 1963, after carefully sealing the kitchen so her children would not be harmed, Sylvia Plath took a bottle of sleeping pills and stuck her head in a gas oven.

As Plath’s widower, Hughes became the executor of her personal and literary estates. He oversaw the publication of her manuscripts, including Ariel in 1966. He also claimed to have destroyed the final volume of Plath’s journal, detailing their last few months together. In his foreword to The Journals of Sylvia Plath, he defended his actions as motivated by consideration for the couple’s young children. He wrote about his relationship with Plath, and his response to her suicide, in Birthday Letters. It was his final collection and one of his most successful works.

In 1969 Hughes suffered another loss when his mistress, Assia Wevill, also gassed herself and their daughter in an apparent copycat suicide.

In 1982, Plath became the first poet to win a Pulitzer Prize posthumously, for The Collected Poems. She also wrote The Bell Jar, a semi-autobiographical novel published shortly before her death.

Ted Hughes died from cancer in 1998.

On 23 March 2009, CNN reported:

Nicholas Hughes (right) in 1999

“The family history of poets Ted Hughes and Sylvia Plath took another tragic turn Monday when it was revealed that their son had committed suicide after battling depression.

Nicholas Hughes, whose mother asphyxiated herself in 1963 by putting her head in a gas oven at her London home while her two children slept in the next room, hanged himself at his home in Alaska, his sister Frieda told The Times newspaper.

Hughes, 47, was unmarried with no children of his own and had until recently been a marine biologist at the University of Alaska Fairbanks.”

O love, how did you get here?
O embryo

Remembering, even in sleep,
Your crossed position.
The blood blooms clean

In you, ruby.
The pain
You wake to is not yours.

Love, love,
I have hung our cave with roses.
With soft rugs----
Sylvia Plath, Nick and the Candlestick

Sylvia Plath: Boat in Rock Harbor, Cape Cod

A selection of 44 ink and pen drawings by Sylvia Plath (1932-1963) was exhibited for the first time between 2 Nov and 16 Dec 2011 at the Mayor Gallery in London, displaying Plath’s love for her “deepest source of inspiration”, art. Sam Leigh wrote in “The Guardian”:

“Nearly half a century after her suicide, the great poet is capable of surprising us. A selection of her drawings that have just gone on display at London’s Mayor Gallery shows us a new side of her. I found these drawings moving: not because they feed into the legend, but because they sidestep it. They bring us a fresh look at a woman now so barnacled with myth it’s hard to see her clearly. And – wow – they’re really good….

To see these drawings as in some way complementary to the poems, as some will doubtless try to, seems to me off-beam. Plath did once tell the BBC: “I have a visual imagination.” But what’s so striking about these drawings is exactly their difference from the visual world of the poems. These are pictures that revel in the thinginess of things: in wine bottles, an old kettle, a pair of shoes, the uneven timbering of beached boats, the architectural curlicues of a Parisian roof.”

Alain Resnais’ and Marguerite Duras’ “Hiroshima Mon Amour”

‘I remember Hiroshima’
‘You remember nothing’

“You saw nothing in Hiroshima. Nothing.”

” I saw everything. Everything.”

It has been quite a while that I wanted to write about Alain Resnais’ movie “Hiroshima Mon Amour”.

Alain Resnais

I get to do it today, 66 years after the bomb drop that marked the history of the world.

On the surface, it is a love affair with the city of Hiroshima and her people providing the background.

A French actress doing a film in Hiroshima meets a Japanese architect and they have sex. As time goes by, “He” asks “Her” to stay in Hiroshima forever. There are elements of “falling in love” “She” denies. In the process, “She” brings forward a painful memory that has marked her life. Her love affair with a German soldier during the war. He was killed the day before the liberation of France, and she has been marked by this relationship, both literally and metaphorically.

She appears to be mourning forever. Is she able to love?

How can she love when she does not admit that she is full of memories of her first love?

She has never told anyone about the German soldier, only the Japanese man.

The traditional reading of the film ascerts that the woman had forgotten and/or repressed the memory of her German lover until she met the Japanese man, who made her remember him. I beg to differ. In my view the woman is full of memories of her German lover, and until she met the Japanese man in Hiroshima she was not admitting it. Repressing a memory does not equate forgetting.

The sense of breakthrough that comes in Hiroshima is that the woman is able to reminisce and talk about the German, and all the horror that followed his death.The issue has never been forgetting. The issue was the continuous mourning and draining of psychological energy, was the open gaping wound in her existence, that made her until Hiroshima unble to admit and talk about what had happened to her.

Only by talking about it she has been able to start playing with the idea of loving again, which is metaphorically the same as staying in Hiroshima and not going back home to her husband.

But this is not an easy game. The inner conflict is strong. She wants to stay, she wants to love, she wants to frame her memory of the German soldier in the reality of her Japanese lover, but she cannot do it.

The time frame of the movie is varied.

In current time, it covers 24 hours.

In past time, it covers more 20 years.

This variance also applies ot the location.

The current location of the movie is Hiroshima, in Japan.

The past location is Nevers in France.

At the end of the movie, the woman gives the man the name “Hi-ro-shi-ma” and the man names the woman “Ne-vers”.

Julia Kristeva has written an essay “The Malady of Grief: Duras”, published in her collection “Black Sun”.

According to Kristeva, Duras’ story is about the meeting of two disasters:

“Nevers here, Hiroshima there. However intense it may be in its unnameable silence, love is henceforth in suspence, pulverized, atomized. To love from her point of view, is to love a dead person.The body of her new lover merges with the corpse of her first love, which she had covered with her own body, a day and a night, and whose blood she savored…. But the very dynamic Japanese engineer is also marked by death because he necessarily bears the moral scars of the atomic death of which his countrymen were the first victims.”

Marguerite Duras

Dumas comments in her scenario for the movie: “All one can do is to speak of the impossibility of speaking of Hiroshima. The knowledge of Hiroshima is something that must be set down, a priori, as being an exemplary delusionof the mind”.

In lieblicher Blaue – In lovely blue: A poem by Friedrich Holderlin

Louise Keller, Holderlin (1842) drawing

More than a year ago, I wrote a post about Holderlin’s “Hyperion”. Today I revisit the great German poet, and present his poem “In lovely blue”. I have added some pictures to the words. In addition, there are explicary notes to the poem and the pictures. All of them are at the end of the post.

In Lovely Blue
by Friedrich Hölderlin
(Translated by Glenn Wallis)

Yves Klein, Blue Monochrome, MOMA, Ney York (See Note 1)

In lovely blue blooms the steeple with its metal
roof. Around the roof swirls the swallows’ cry,
surrounded by most touching blue. The sun rises high
above and tints the roof tin. But in the wind beyond, silently,
a weathercock crows. When someone comes forth from
the stairs of the belfry, it is a still life. And though the form
is so utterly strange, it becomes the figure of a
human being. The windows out of which the bells resound are as
gates to beauty. Because gates still take after nature
they resemble forest trees. Purity, too, is beauty. From within, out
of diverse things, a grave spirit emerges. So simple,
these images, so holy, that one often fears
to describe them. But the heavenly ones, always
good, possess, even more than the wealthy, virtue and
joy. Humans may follow suit. Might a person, when
life is full of trouble, look up and say: I, too,
want to be like this? Yes. As long as friendliness and purity
dwell in our hearts, we may measure ourselves not unfavorably
with the divine. Is God unknown? Is he manifest
as the sky?(a) This I tend to believe. It is the measure
of the human. Deserving, yet poetically, we dwell
on this earth (b). The shadow of night with its stars,
if I may say so, is no purer than we
who exist in the image of the divine (c).

Andre Butzer, Nasaheim (See Note 2)

Is there measure on earth? There is none. (d) For
the creator’s worlds can never contain the clap of thunder.
Because it blooms under the sun, a flower, too, is beautiful.
In life, the eye often finds creatures to call more beautiful
still than flowers. Oh! I know this well!
For to bleed in body and heart and cease to be whole—
does this please God? The soul, I believe, must remain
pure, or else the eagle will wing its way to the almighty
with songs of praise and the voice of so many
birds. It is substance and it is form. Beautiful little
brook, so touching you seem as you roll so clear,
like the eye of God, through the Milky Way. I know
you well. But tears stream from my eyes. A clear
life I see in the forms of creation that blooms around me
because I do not compare them unreasonably with the lonely pigeons
in the churchyard. People’s laughter seems
to grieve me—after all, I have a heart. Would I
like to be a comet? I believe so. For they have the quickness
of birds, they blossom in fire, and in their purity is as children’s.
To wish for more is beyond the measure of human nature.
The clarity of virtue also deserves praise from the grave
spirit that blows between the garden’s three pillars. A beautiful virgin must
garland her head with myrtle, for to do so is simply
her nature and her sensibility. But myrtle trees are found in Greece.

Samuel Francis, In lovely Blueness 2 (1955-56) (See Note 3)

When a person looks into a mirror and sees
his image, as if painted, that is like the Manes.
The human form has eyes, but the moon has light.
Perhaps King Oedipus (e) had an eye too many. This
man’s suffering seems indescribable, unspeakable,
inexpressible. When the drama presents it so, so it is. But how is it with me?
Am I thinking now of your suffering? Like brooks, the end of
Something as vast as Asia is carrying me toward it. Oedipus, of course, suffered like this, too;
and certainly for the same reason. Did Hercules suffer as well? Of course.
Did not the Dioscuri, too, in their friendship bear pain?
As Hercules fought with God—that is
suffering. And immortality in envy of this life—
to divide these two—that, too, is suffering. But it is also
suffering when a person is covered with freckles—
to be completely covered with freckles! The beautiful
sun does that, for it draws out everything. The path
seduces the young with the charm of its rays, like roses.
Oedipus’s suffering is like a poor man
wailing that he is deprived. Son Laios, poor
stranger in Greece. Life is death, and
death is also a life.

Emil Nolde, March Landscape in the evening (See Note 4)

Notes to the poem

(a) Note that in German, Sky is Himmel, which also stands for Heaven.

(b) This is the phrase that Heidegger used in his essay “…poetically man dwells…”.

(c) Book of Genesis, Chapter 1 verse 26: ‘And God said: Let us make man in our image’.

(d) Holderlin seems to imply that only in the heavenly skies one can find measure, therefore introducing a metaphysical element in the poem. Werner Marx, who was the professor who took Heidegger’s teaching post at the University of Freiburg, wrote a book with the same question in its title, and “Foundations for  a nonmetaphysical ethics” as its subtitle.

(e) Holderlin translated Sophocles’ tragedies Oedipus and Antigone. These translations are significant interprpetations of the works.

Notes accompanying the pictures

(1) Note  to Yves Klein’s painting: Monochrome abstraction—the use of one color over an entire canvas—has been a strategy adopted by many painters wishing to challenge expectations of what an image can and should represent. Klein likened monochrome painting to an “open window to freedom.” He worked with a chemist to develop his own particular brand of blue. Made from pure color pigment and a binding medium, it is called International Klein Blue. Klein adopted this hue as a means of evoking the immateriality and boundlessness of his own particular utopian vision of the world.(Source: MOMA)

(2) Question: On the other hand, perhaps it is Friedrich Holderlin who has organized you? Why is Friedrich Holderlin ‘Kommando’, rather than, e.g., ‘Muse’?

No. Holderlin is just one of my main heroes and he is my favorite poet in my private library. He is my choice and therefore I myself am Holderlin, I can call myself N-Holderlin, which means NASAHEIM(*)-Holderlin, a self-fullfilling prophecy of abstract art. There is no form of art without a relation towards utopia and therefore abstraction. The show is called Kommando because it was a very high or a very low order from heaven that initiated the show. Within the world of art, which is a completely useless world, a Kommando can be a group of people, or an individual that tries to find a way out of this world.

(*) “Nasaheim” – the outerspace station of Anaheim/Disneyland.

(Source: An Interview With Andre Butzer, Artist And Curator Of ‘Kommando Friedrich Holderlin’ At Max Hetzler, Berlin, Saatchi Online Magazine)

(3) This at once airy and expansive composition by Sam Francis brilliantly demonstrates the artist’s unique combination of Abstract Expressionist and late Impressionist influences. With its soft pastel palette, the monumental abstract work creates the sensation of standing before a vast and boundless space. Francis, who often found his inspiration in literary sources, titled the painting after a poem by the German Romantic writer Friedrich Hölderlin which begins with the narrator looking to the sky: “In lovely blue the steeple blossoms/ With its metal roof. Around which/ Drift swallow cries, around which/ Lies most loving blue.” (Source: Art Institute of Chicago)

(4) Nolde’s landscape is a landscape dominated by the sky of North Germany, near the Danish borders, Nolde’s home.

Existentialism – Part I: Kierkegaard (Updated2: 27/3/11)

Ernst Barlach 'Der Mann im Stock', 1918

Introduction

Today I want to write about “existentialism”. Existentialism is a mutli-faceted term. In this post, I refer to a particular way of looking and experienting the human condition. this way has been expressed in philosophy, literature, the movies, the arts.

K. Kohlwitz, Lamentation: Memorial for Ernst Barlach, 1940Let's start with Cartesius' "Cogito, ergo sum", "I think, therefore I am".Barlach, Die Verlassenen (The Abandoned), 1930-34, Lithograph

Sartre turned Cartesius up side down, by saying “existence precedes essence”.

Barlach, Man

But is was Heidegger before Sartre who actualy turned against all tradition and proposed that being is time.

Barlach: the shivering crone

But how did it all begin? The answer lies somewhere in between Cartesius and Heidegger. But where? And is it only one or many potential sources of this new way of looking at “being”?  The starting point for my post is Soren Kierkegaard, the Danish philosopher and writer.

Kierkegaard

Kierkegaard was a Danish philosopher and writer. He lived in the first half of the 19th century and has written many diverse books.  I prefer to quote directly from his writings, rather than attempt to interpret him, a task for which I am not sufficient by any stretch of the imagination.

“Philosophy is perfectly right in saying that life must be understood backward. But then one forgets the other clause – that it must be lived forward. The more one thinks about this clause, the more one concludes that life in temporality never becomes properly understandable, simply because never at any time does one get perfect repose to take a stance- backward.” Kierkegaard, Journals and Papers, I-VII, Bloomington:Indiana University Press  (IV A 164)

“Time present and time past
Are both perhaps present in time future,
And time future contained in time past…

…What might have been is an abstraction
Remaining a perpetual possibility
Only in a world of speculation.
What might have been and what has been
Point to one end, which is always present.”

T.S. Elliot, Four Quartets

“All essential knowledge concerns existence, or only that knowledge that relates to existence is essential, is essential knowledge. All knowledge that is not existential, that does not involve inward reflection, is really accidental knowledge, its degree and compass are essentially a matter of no importance.” Kierkegaard, Concluding Unscientific Postscript

“Marry, and you will regret it. Do not marry, and you will also regret it. Marry or do not marry, you will regret it either way. Whether you marry or you do not marry, you will regret it either way. Laugh at the stupidities of the world, and you will regret it; weep over them, and you will also regret it. Laugh at the stupidities of the world or weep over them, you will regret it either way. Whether you laugh at the stupidities of the world or you weep over them, you will regret it either way. Trust a girl, and you will regret it. Do not trust her, and you will also regret it. … Hang yourself or do not hang yourself, you will regret it either way. Whether you hang yourself or do not hang yourself, you will regret it either way. This, gentlemen, is the quintessence of all the wisdom of life.” Kierkegaard, Either/Or

“Οδός άνω κάτω μία και ωυτή”
Ηράκλειτος (Απ. 60)

(Ευχαριστω τον Μανωλη για το σχολιο του και την παραπομπη στον Ηρακλειτο)

“The way up, the way down, one and the same”

Heracletus

(The Heracletus quote was contributed in a comment by Manolis)

Gustav Moreau: Prometheus

“To be able to forget always depends upon how one remembers, but how one remembers depends upon how one experiences actuality. ….nil admirari (marvel at nothing) is the proper wisdom of life. No part of life ought to have  so much meaning for a person that he cannot forget it any momenthe wants to; on the other hand, every single part of life ought to have so much meaning for a person that he can remember it at any moment. ….A person’s resiliency can actually be measured by his power to forget…..forgetfulness is not identical with the art of being able to forget. ”  Kierkegaard, Either/Or

Poster created by Robert Ullmann

“My Cordelia,

I am in love with myself, people say of me. …And why? Because I am in love with you; for you I love and you alone and everything that that truly belongs to you, and thus I love myself because this self of mine belongs to you, so that if I stopped loving you, I would stop loving myself.”  Kierkegaard, Either/Or

Brancusi: The sleeping Muse

Aris Alexandrou – Greek Writer

Today I want to pay tribute to Aris Alexandrou, a Greek writer who became known for his novel “The Mission Box”.

Σημερα τιμω τον μεγαλο Ελληνα Συγγραφεα Αρη Αλεξανδρου, που ειναι ευρυτερα γνωστος απο το μυθιστορημα του “Το Κιβωτιο”.

Γιος του Βασίλη Βασιλειάδη, Ελληνα από την Τραπεζούντα και της Πολίνας Αντοβνα Βίλγκελμσον, Ρωσίδας εσθονικής καταγωγής, ο Αριστοτέλης Βασιλειάδης, όπως ήταν το πραγματικό όνομα του Αρη Αλεξάνδρου, γεννήθηκε στο Λένινγκραντ το 1922. Ηρθε με τους γονείς του στην Ελλάδα το 1928 και εγκαταστάθηκαν στην αρχή στη Θεσσαλονίκη και αργότερα στην Αθήνα. Τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Βαρβάκειο το 1940 και έδωσε εξετάσεις στο Πολυτεχνείο, όπως επιθυμούσε ο πατέρας του. Τελικά πέρασε στην ΑΣΟΕΕ, αλλά το 1942 την εγκατέλειψε αποφασίζοντας να στραφεί στη μετάφραση. Ηταν η εποχή, μέσα στην Κατοχή που συνίδρυσε (με τους Ανδρέα Φραγκιά, Γεράσιμο Σταύρου κ.ά.) μια αντιστασιακή ομάδα.

Η απομάκρυνσή του από την ενεργό κομματική δράση και η μη συμμετοχή του στις δραστηριότητες της Αριστεράς και εδώ ειδικά στα γεγονότα του Δεκεμβρίου του 1944, δεν εμπόδισαν τις αγγλικές στρατιωτικές αρχές, που είχαν έρθει στην Ελλάδα, να τον συλλάβουν και να τον στείλουν στο στρατόπεδο Ελ Ντάμπα, όπου έμεινε έως τον Απρίλιο του ’45. Επίσης, παρόλο που δεν έχει ανάμειξη στον εμφύλιο πόλεμο συλλαμβάνεται το 1948 και, επειδή αρνείται να αποκηρύξει τις ιδέες του, στέλνεται και παραμένει διαδοχικά στα στρατόπεδα Μούδρου, Μακρονήσου και Άγιου Ευστράτιου, από τον Ιούλιο του 1948 έως τον Οκτώβριο του 1951. Στα στρατοπεδα συγκεντρωσης βιωνει την μοναξια του “πρωην” μελους του ΚΚΕ. Οι πρωην συντροφοι του δεν του συγχωρουν οτι διαφωνει ανοιχτα με το κομμα.

Γυαρος

Μετά ένα χρόνο, το Νοέμβριο του 1952, και ενώ είχε μείνει ελεύθερος δικάζεται από το Στρατοδικείο Αθηνών ως ανυπότακτος (κατά την εποχή που ήταν εξόριστος). Ο Αλεξανδρου δεν αναφερει στους στρατοδικες το προφανες: οτι δηλαδη οταν ηταν να παρουσιαστει στο στρατο ηταν ηδη εξοριστος! Αντι τουτου δηλωνει κομμουνιστης. Σημειωνω οτι ειχε ηδη απομακρυνθει απο το ΚΚΕ. Καταδικάστηκε πρωτοδίκως σε 10 χρόνια ειρκτή και έμεινε διαδοχικά στις φυλακές Αβέρωφ, Αίγινας και Γυάρου. Στη Γυαρο οι συνθηκες ειναι ακραιες, Δεν τους αφηνουν καν να βγουνε απο τα κτηρια. Ο Αλεξανδρου βιωνει την απολυτη μοναξια, αφου οι πρωην “συντροφοι” του τον εχουν αποκυρηξει.

Στην αναθεώρηση της δίκης η ποινή του περιορίστηκε στα 7 χρόνια και απολύθηκε τον Αύγουστο του 1958 με τη χάρη του ενός τρίτου.

Από τις φυλακές βγαίνει τελικά τον Αύγουστο του 1958 και τον επόμενο χρόνο παντρεύεται την Καίτη Δρόσου για να εγκατασταθούν στο σπίτι της, στην οδό Σπετσών 45. Το 1966 αρχίζει να γράφει το «Κιβώτιο», το οποίο ολοκληρώνεται το 1972 στο Παρίσι. Με τη δικτατορία φεύγουν και οι δύο για το Παρίσι, από τον φόβο μιας νέας σύλληψης.

Ο Αλεξανδρου με την Καιτη Δροσου στο Παρισι

Εκεί αναγκάστηκε να κάνει (και ο ίδιος και η Καίτη Δρόσου) πολλές χειρωνακτικές δουλειές. Ενδεικτικα αναφερω οτι εργαστηκε σαν συσκευαστής (έκανε πακέτα) για τoν μεγαλο οικο μοδας Hermes. Οταν περασαν οι εορτες και δεν χρειαζοντουσαν πια βοηθεια για τα πακετα, ο Αλεξανδρου τους επεισε να τον κρατησουν για να πλενει και καθαριζει καθε πρωι τα πεζοδρομια μπροστα απο το διασημο μαγαζι  στην Faubourg Saint Honore. Μτα εκανε διαφορες αλλες μικροδουλειες, ενω η Καιτη Δροσου δουλευε σαν καθαριστρια.

Ο Αρης Αλεξανδρου πέθανε στη γαλλική πρωτεύουσα στις 2 Ιουλίου 1978 από καρδιακή προσβολή και μόλις πρόφτασε να δει τη μετάφραση του «Κιβώτιου» στα γαλλικά από τις εκδόσεις Gallimard.

Το «Κιβώτιο» θεωρείται κλασικό δείγμα αντι-μυθιστορήματος, καθώς ανατρέπει (χωρίς να ξενίζει) τους κανόνες και κώδικες της πεζογραφίας. Έχει περίπου τη δομή ενός προσωπικού ημερολογίου. Ο μύθος του «Κιβωτίου» είναι  συνοπτικά ο εξής: Μια 40μελής ομάδα επίλεκτων κομμουνιστών αναλαμβάνει τη μεταφορά ενός κιβωτίου από μια πόλη σε άλλη πόλη. Κανείς από την ομάδα δε γνωρίζει το περιεχόμενο του κιβωτίου. Οι διαταγές είναι αυστηρές, δεν επιτρέπεται  η βραδυπορία και οι τραυματίες πρέπει να «κυανίζονται» δηλαδή να εκτελούνται.
Τελικά, το κιβώτιο παραδίδεται στα χέρια των αρμοδίων, μετά από πολλές περιπέτειες, από το μοναδικό επιζήσαντα .
Όταν οι παραλήπτες ανοίγουν το κιβώτιο, διαπιστώνουν (με έκπληξη;) ότι είναι άδειο. Ο επιζήσας θεωρείται υπεύθυνος. Συλλαμβάνεται και  φυλακίζεται.

Ο Αλεξανδρος Αργυριου σχολιαζει:

“Ο αφηγητής (ή ο συγγραφέας) δολιχοδρομώντας ανάμεσα στις αναρίθμητες απορίες (του ή μας) φτάνει συχνά στην άκρη του γκρεμού. Και επειδή εκεί επικρατεί το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, που ο αφηγητής έχει αποδείξει ότι του είναι ισχυρό, ή της αυτοκαταστροφής που δρα υπόγεια, απομένουν δυο (τουλάχιστον) λύσεις για να διαλέξει: Ή τη σιωπή ή να συνεχίσει το παιχνίδι της αλήθειας – αυτοτραυματιζόμενος· με εμφανή τα στοιχεία της απόγνωσης.

Πιστεύω ότι το αφήγημα Κιβώτιο παίζεται από την αρχή του έως το τέλος, είτε έμμεσα είτε άμεσα, με συνείδηση της αβεβαιότητας απέναντι στα πράγματα, σε ό,τι ονομάζεται πραγματικότητα, στις ανθρώπινες πράξεις και προθέσεις και στην προφανή αντίφαση της άρνησης της λογικής δια της λογικής. Και όσο αποδεχόμαστε ότι η λογική εκφράζεται δια του λόγου, το Κιβώτιοσχοινοβατεί συνεχώς επάνω στις δυνατότητες του λόγου. Ένα όργανο που “ψεύδεται άμα και αληθεύει”.”

Η φιλια του Αλεξανδρου με τον Γιαννη Ριτσο

Ο Αλεξάνδρου βρέθηκε στην παρέα του Ρίτσου, ανεξάρτητα από την Καίτη Δρόσου, χάρη στον, συμμαθητή του από το Βαρβάκειο, Ανδρέα Φραγκιά. Η φιλια του Αλεξανδρου με τον Ριτσο τον στηριξε και τον ενθαρρυνε στις πολυ δυσκολες στιγμες της ζωης του. Σε αντιθεση με αλλους πρωην συντροφους, ο Ριτσος ανεδειχθη σε ανθρωπο με διαρκη και ειλικρινη φιλικα συναισθηματα.

Η Καιτη Δροσου με τον Ριτσο

Η Καιτη Δροσου αναφερει: «Η συμπάθεια ήταν από την αρχή αμοιβαία. Κι έπειτα, βρέθηκαν κι οι δυο στου Γκοβόστη, όπου γίνονταν καταπληκτικές εκδόσεις, σκυμμένοι πάνω από τα τυπογραφικά δοκίμια. Ο Αρης μετέφραζε από τα ρωσικά, κι ο Γιάννης τα ξανακοίταζε μαζί μ’ έναν ρωσόφωνο ακόμα, μην τυχόν και τους ξεφύγει κάτι. Η δουλειά τούς έφερε κοντά…»

Πόσο διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες ήταν, όμως! «Σίγουρα. Ο Γιάννης κηρύσσει! Με την καλή έννοια, βέβαια, αλλά κηρύσσει. Ενώ ο Αρης μιλάει μόνο όταν έχει κάτι να πει. Και, όταν έχει κάτι να πει, είναι πάντα σχετικό με την τέχνη. Σαν τον Φραγκιά κι αυτός, όταν διαπίστωνε ότι ο συνομιλητής του έχει αντίθετη άποψη, δεν έμπαινε στη διαδικασία να τον μεταπείσει -”δεν βγάζει πουθενά” έλεγε. Και μεταξύ μας ακόμη, στα λίγα χρόνια που προλάβαμε να ζήσουμε μαζί, τις λέξεις δημοκρατία, ελευθερία, ισότητα, διανόηση δεν τις μεταχειριζόμασταν. Τη χαρά ή τη δυσαρέσκειά μας την εκφράζαμε μέσω λαϊκών γαλλικών τραγουδιών…»

Ο Αλεξάνδρου είχε χάσει από νωρίς την εμπιστοσύνη του στο Κόμμα. «Επιτρέπεται να θαυμάζουν έναν ηγέτη λες και είναι Θεός; με ρώτησε μετά την προβολή ενός ντοκιμαντέρ από τις γιορτές της απελεύθερωσης στη Μόσχα, με τις εικόνες του λαμπροστολισμένου Στάλιν ακόμα νωπές. Η λέξη προσωπολατρία, όμως, εμφανίστηκε πολύ αργότερα…»

Ο συγγραφέας του «Κιβωτίου», έχοντας παραδεχθεί μέσα του την ήττα του Εμφυλίου, διέσχισε τα χρόνια της εξορίας του απομονωμένος από τους συντρόφους του, κι ας είχε σπεύσει ο Ρίτσος να εγγυηθεί γι’ αυτόν ότι είναι τίμιος κι ότι δεν θα βλάψει το Κόμμα ποτέ. Ούτως ή άλλως, οι δρόμοι τους χώρισαν. Επρεπε να φτάσει το ’58, οπότε επέστρεψε κι ο Αλεξάνδρου από τη Γυάρο στην Αθήνα, για να μιλήσουν ξανά.

Γυαρος

«Το θέμα με τον Αρη και τον Γιάννη δεν ήταν να τα βρουν στα ιδεολογικά» συνεχίζει η κ. Δρόσου. «Το θέμα ήταν ποιος θα κάνει πρώτος την κίνηση να βγάλει το χαρτί απ’ την τσέπη, ποιος δηλαδή θα προκαλέσει ξανά συζήτηση πάνω σ’ ένα γραπτό, όπως θα μιλούσε στον δάσκαλό του». Απ’ τη μεριά της, το είχε ξεκαθαρίσει στον Αλεξάνδρου -«δεν ξέρω τι θα κάνεις εσύ, εγώ εξακολουθώ να συναντιέμαι με τον Ρίτσο». Κι εκείνος αμέσως της απάντησε: «Τότε γιατί δεν του λες να ‘ρθει;»

Η πρόσκληση αφορούσε το διαμέρισμα της οδού Σπετσών, εκεί όπου συνεχίζει να επιστρέφει κι η ίδια κάθε χρόνο από τη Γαλλία, το διαμέρισμα που εγκατέλειψαν οι δυο τους άρον άρον τον Απρίλιο του ’67, με μόνο εφόδιο τα ρούχα που φορούσαν.

Οι αποστάσεις που τήρησαν από τους έλληνες αυτοεξόριστους «ήταν επιλογή μας», λέει, «καθώς τότε (σ.σ.: κατά τη διάσπαση του ΚΚΕ) έπρεπε να δηλώσει κανείς πού ανήκει, αν είναι υπέρ του Κολιγιάννη ή κατά».

Με τον Ρίτσο, ωστόσο, ο οποίος γνωρίζει νέες διώξεις τώρα, πιάνουν και πάλι ν’ αλληλογραφούν. Ο ποιητής, κάθε φορά που λαμβάνει αποσπάσματα του «Κιβωτίου», δεν σταματά να εγκαρδιώνει τον Αλεξάνδρου και να τον επικροτεί. «Είναι ένα όργιο φαντασίας», θα του γράψει όταν το διαβάσει ολοκληρωμένο, «που καλύπτει την ιστορική πραγματικότητα κι αποκαλύπτει την άλλη πραγματικότητα της πιο πειστικής φαντασίας, της γεννημένης απ’ τους καθημερινούς εφιάλτες της ασυνεννοησίας, της καταπίεσης, της υποχρεωτικής συγκατάβασης…»

Μόνη από το 1978, η Καίτη Δρόσου έχει να το λέει: «Εμείς γίναμε αριστεροί μέσα από τα βιβλία. Και για τις ιδέες μας αρνηθήκαμε οικογένειες και καριέρες, δεν προβάλαμε αιτήματα προσωπικά. Και ποιος δεν ήταν μαζί μας! Από τον Στάινμπεκ ώς τον Αϊνστάιν, συνοδοιπόροι όλοι! Ακόμα προσπαθώ να καταλάβω γιατί μια ομάδα φέρθηκε έτσι και μας κατηγόρησε ότι κάναμε κακό στην εργατική τάξη…»

Με τι μάτια τώρα πια

Βιάστηκες μητέρα να πεθάνεις.

Δεν λέω, είχες αρρωστήσει από φασισμό

κι ήταν λίγο το ψωμί έλειπα κι εγώ στην εξορία

ήτανε λίγος ο ύπνος κι ατέλειωτες οι νύχτες

μα πάλι ποιος ο λόγος να απελπιστείς προτού να κλείσεις

τα εξηντατέσσερα

μπορούσες να ‘σφιγγες τα δόντια

έστω κι αυτά τα ψεύτικα τα χρυσά σου δόντια

μπορούσες ν’ αρπαζόσουνα από ‘να φύλλο πράσινο

απ’ τα γυμνά κλαδιά

απ’ τον κορμό

μα ναι το ξέρω

γλιστράν τα χέρια κι ο κορμός του χρόνου δεν έχει φλούδα

να πιαστείς

όμως εσύ να τα ‘μπηγες τα νύχια

και να τραβούσες έτσι πεντέξι-δέκα χρόνια

σαν τους μισοπνιγμένους που τους τραβάει ο χείμαρρος

κολλημένους στο δοκάρι του γκρεμισμένου τους σπιτιού.

Τι βαραίνουν δέκα χρόνια για να με ξαναδείς

να ξαναδείς ειρηνικότερες ημέρες και να πας

στο παιδικό σου σπίτι με τον φράχτη πνιγμένο ν στα λουλούδια

να ζήσεις μες στη δίκαιη γαλήνη

ακούγοντας τον πόλεμο

σαν τον απόμακρο αχό του καταρράχτη

να ‘χεις μια στέγη σίγουρη σαν άστρο

να χωράει το σπίτι μας την καρδιά των ανθρώπων

κι από τη μέσα κάμαρα-

όμως εσύ μητέρα βιάστηκες πολύ

και τώρα με τι χέρια να ‘ρθεις και να μ’ αγγίξεις μέσ’

από τη σίτα*

με τι πόδια να ζυγώσεις εδώ που ‘χω τριγύρω μου τις πέ-

τρες σιγουρεμένες σαν ντουβάρια φυλακής

με τι μάτια τώρα πια να δεις πως μέσα δω χωράει

όλη η καρδιά του αυριανού μας κόσμου

τσαλαπατημένη

κι από τον δίπλα θάλαμο ποτίζει η θλίψη

σαν υγρασία σάπιου χόρτου.

[Το ποίημα περιέχεται στη συλλογή Ευθύτης οδών (1959).]

Αντρέας Φραγκιάς

Η Μαρτυρια του Αντρεα Φραγκια για τον Αλεξανδρου:

“Για όσους τον γνώρισαν, μαζί με το έργο, παραμένει η ανθρώπινη παρουσία που είχε μια εντελώς ιδιαίτερη μοναδικότητα ως ατομικός χαρακτήρας και ως ακραία αντιπροσωπευτική περίπτωση μιας ολόκληρης γενιάς και μιας κατάστασης που έμεινε εντελώς ξεχωριστή. Η μοναδικότητα εκτός από τα άλλα συνίσταται και στην απόλυτη ταύτιση του ανθρώπου με το έργο του, γιατί όταν γίνεται λόγος για το χαρακτήρα του, γίνεται αναπόφευκτη σαν η καλύτερη δυνατή σκιαγράφηση η παραπομπή σε δικά του κείμενα. Και αντίστροφα, τα κείμενα αυτά είναι στοιχεία της βιογραφίας και της ψυχογραφίας του. Η ταύτιση υπάρχει πλήρης, χωρίς ρωγμές. Η προσωπικότητα αυτή διαμορφώθηκε πολύ νωρίς κι έφτασε σε βαθμό απολυτότητας και συνέπειας. Η αυστηρότερη συνέπεια εκδηλώνεται προς τον εαυτό του. Εσωτερική ζωή, πνευματική λειτουργία, συμπεριφορά και ύφος γραφής γίνονται ένα, τόσο συμπαγές που είναι αδύνατο να ξεχωριστεί το ένα από το άλλο. Ένας ορθολογισμός μαθηματικού τύπου που συχνά μπορούσε να φτάσει στην αυστηρή διατύπωση θεωρήματος, μια ευθύγραμμη και σχεδόν επίπεδη συμπεριφορά χωρίς οξύτητες, μια καλή, συχνά αγαθή, προαίρεση και μια έμφυτη ουσιαστική ευγένεια. Ο καθημερινός φανατισμός του ήταν ότι δε θύμωνε ποτέ. Του ήταν άγνωστος ο υψηλός τόνος, η ρητορία, το εντυπωσιακό, ή οποιαδήποτε επίδειξη. Κάτω από αυτή τη φαινομενική απάθεια, που έφτανε συχνά να φαίνεται αδιαφορία, λειτουργούσε αδιάκοπα με υψηλή ευαισθησία, ζωηρό ενδιαφέρον, πνευματική εγρήγορση, ένας παλλόμενος ψυχισμός. Ο άνθρωπος αυτός που φαινόταν μοναχικός και αποσυρμένος διψούσε για ανθρώπινη επαφή, για ειλικρινείς και χωρίς συμβατικότητες εγκάρδιες σχέσεις, αναζητούσε την πνευματική ακεραιότητα και το βαθύτερο ουσιαστικό ανθρωπισμό.”

Beef Guvec with pasta – Μοσχαρι Γιουβετσι με κοφτο μακαρονακι

Today I share with you a recipe for beef guvec with pasta. Guvec is a generic term of Turkish origin, meaning a stew cooked in an earthenware pot.

The word guvec (güveç) is derived from an Altaic word for a clay cooking vessel. From Turkey it has spread throughout the region, with slight variations on the name. In the Balkans it is djuvec, in Romania it is known as ghiveci, while in Cyprus it is called yiouvetsi.

This hearty dish can be made in any type of oven-proof pan, but clay or earthenware pots are preferred because they impart a heady, earthy aroma to the stew. To make the pots, straw, hay, sawdust, wood ash, sand and water are added to the clay. It is then kneaded until there are no air bubbles left in it. Then it is shaped by hand or on a potter’s wheel and left to partially dry. While still partially wet, it is scraped to smooth the pores of the pot, thus ensuring that it is impermeable. It is covered and left to dry completely, then glazed and fired in a kiln.

I used the pot that was given to me by Marion, Manolis’s wife. It is a “terrine”, made in Alsace.

I have photographed it top – down, so that you can see the beautiful lid covering the pot, and also the fact that when I bake I use aluminum foil to block as much steam as possible.  And I do this becasue the secret to preparing güveç is the slow cooking in the closed pot, which brings out the flavors of all the ingredients.

Guvec in Greece is usually made with red meat, although sometimes people also use chicken.

In today’s dish I use osso bucco, i.e. the shank, with the bone, that gives it super flavor.

First I brown the meat, colour is flavor!!! I use olive oil, but you can also use butter.

After browning, I put the meat with the bones in the pot. I bake for 2 hours in 200 degrees centigrade.  If the meat is a thicker cur, you have to leave it for more time.

After this first stage of cooking, I add tomatoes to the pot and a bit of tomato paste, and the pasta. Please note that there must be enough liquid in the pot so that the pasta cooks, without becoming like mush.

There are two types of pasta used in the Greek dish. One is with pine kernel like pasta, called “kritharaki” in Greek. The other is short hollow pasta, called “kofto” in Greek. In the version  I present today, I used “kofto”.

Today I used the “brown” pasta made by Misko. I highly recommend this to the Greek readers, it is much tastier than the white stuff.  Once the pasta is added, cover and return to the oven for another 35 minutes.

Do not hesitate, take it out of the oven, and serve it steaming hot.

Enjoy it with a nice glass of a full-bodied red wine, like “ksinomavro”, from the North og Greece.

1001 Ways to Die – (3) Heinrich von Kleist, Writer

2011 will mark the 200th anniversary of the death of the great German writer Heinrich von Kleist.

Kleist was born in the market town of Frankfurt on the Oder into an aristocratic Prussian family that had produced a long line of distinguished military men. Following tradition, he joined a regiment of the royal foot guards when he was not yet 15. He saw action against the French, but he was quite unsuited to the discipline and monotony of military life. “So many officers, so many drill masters, so many soldiers, so many slaves,” he wrote.

Unappreciated in his own time, Kleist posthumously received wide critical acclaim for his short prose. His eight short stories, or Novellen, originally puhlished in two volumes in 1810-11, are considered comparable to the work of Giovanni Boccaccio and Johann Wolfgang von Goethe. In addition to his Novellen, Kleist wrote eight plays and many political essays. The extreme stylization and frank sexuality of his works shocked his contemporaries, denying him the acclaim he coveted; however, these same qualities have ensured continuing interest in his work today, and he is now particularly praised for his acute psychological insight and honest depictions of sexuality.

In Greece Kleist is mostly known for his play “The Broken Jug”, which he wrote in 1808. The play was staged for the first time in Greece by the National Theater, in 1954, under the direction of Alexis Solomos.

{Goethe, a literary father-figure to Heinrich von Kleist, may have sensed an Oedipal bloodlust in the emerging poet and playwright: “With the best will in the world towards this poet,” he wrote, in a review of The Broken Jug, “I have always been moved to horror and disgust by something in his works, as though there were a body well planned by nature, tainted with an incurable disease.”}

Read more: http://wordswithoutborders.org/dispatches/article/kleist_new_translations/#ixzz1D56qSlse

I got to know Kleist and his work more, when a good friend some years ago, gave me as a present Kleist’s novellas. It was a revellation. I quote from a “New Republic” article:

Patricia O'Donovan's work based on the story by Heinrich von Kleist

{Heinrich von Kleist’s famous story “The Earthquake in Chile” is set in Santiago in 1647. A young Carmelite nun named Josephe, condemned to death for becoming pregnant out of wedlock, is about to be beheaded. Across town, her lover, Jeronimo Rugera, is preparing to hang himself in the prison where he has been incarcerated. Just as the bells announcing Josephe’s imminent execution begin to toll, a gigantic earthquake strikes: We now know that it measured around 8.5 on the Richter scale, just a little less than the recent 8.8 quake. The pillar on which Jeronimo was to hang himself becomes his support, and he escapes as the building collapses around him. His beloved, saved by the same “heavenly miracle,” finds him in the countryside, where the refugees from the city have gathered. (This quotation and the others come from Peter Wortsman’s new translation of Kleist’s Selected Prose, just out in an attractive new edition from Archipelago Books.) The same townspeople who earlier that day had gathered to watch Josephe’s execution now greet the pair with warmth and compassion. Had the past, they wonder, only been a bad dream? The earthquake seems to have acted as a great leveler, erasing the previous divisions of class and piety:

Amidst these awful moments that had brought about the destruction of all of humanity’s worldly possessions, and during which all of nature threatened to be engulfed, it did indeed seem that the human spirit itself blossomed like a lovely flower. In the fields all around, as far as the eye could see, there were people of all social classes lying together, nobles and beggars, matrons of once stately households and peasant women, civil servants and day laborers, monks and nuns: all commiserating with each other, helping each other, cheerfully sharing the little of life’s necessities they’d been able to salvage, as though the common calamity had joined all those who’d managed to survive it into a single harmonious family of man.}

Later when I was living in London, I got introduced to other Kleist plays, like “The Prince of Homburg”  and “Penthesilea”. The appreciation of Kleist’s work grew even more when I discovered Hans Werner Henze, the German composer who wrote an opera based on the play “The Prince of Homburg” in 1958.

von Menzel Adolf: Illustration to Kleist's - The Broken Jug

{As (Thomas) Mann stressed to Anglo-Saxon readers, one cannot account for Kleist’s narrative quirks with historical perspective. “No other contemporary writer resembled him in the least. His method of storytelling is as eccentric as his plots, and with very few exceptions…Kleist’s contemporaries found his fiction intolerably mannered, unpalatable in fact.”}

Read more: http://wordswithoutborders.org/dispatches/article/kleist_new_translations/#ixzz1D57I1fVx

In his essay “On the Theater of Marionettes,” an ironic, fictionalized dialogue, Kleist consider’s Man’s fall from Eden and asks whether human self-consciousness is less a blessing than a curse.

Excerpt from “On the Theater of Marionettes”

{In this context, Mr. C… replied in a right friendly manner, I must tell you another story, of which you will immediately comprehend the connection.

On a trip to Russia I happened to find myself on the country estate of a certain Sir von G…, a Livonian nobleman, whose sons were at the time very much focused on their fencing; especially the older one, who had just returned from his university studies, played the virtuoso, and one morning up in his room handed me a rapier. We fenced, yet I proved superior; passion helped put him off his guard; with almost every thrust I struck home, until, finally, his rapier flew into a corner. Half in jest, half pained, he said, as he picked up his rapier, that he had found his master; but everything in nature finds its match, and he would soon lead me to mine. The brothers laughed out loud and cried: Off with him! Off with him! To the woodshed he must go! Whereupon they took me by the hand and led me to a bear that Sir von G…, their father, was training in the yard.

When I appeared before him in stunned amazement, the bear stood upright on its hind legs, with his back to a post to which he was attached, his right paw raised and ready to strike, looking me straight in the eye: this was his fencing position. And finding myself face to face with such an opponent, I did not know if I was dreaming; but Sir von G…, egged me on: Thrust man! Thrust! he said. See if you can teach him a thing or two! And having gotten over my initial amazement, I lunged with my rapier; the bear made a very slight movement with his paw and parried my thrust. I tried with feints to trick him; the bear did not budge. And once again I lunged with a nimble stroke that would have pierced without fail any human breast; but the bear made a very slight motion with its paw and parried the thrust. Now I was almost as befuddled as had been the young Sir von G… The bear’s perfect calm helped rob me of my own composure, I varied thrusts and feints, sweat dripped from my brow: for naught! Not only did the bear, like the foremost fencer in the world, parry all my thrusts; but, unlike any human counterpart would have done, not a single time did he go for my feints: Looking at me eye to eye, as if he could read my soul, he stood stock still, paw raised and ready, and if my thrusts were ruses, he did not even budge.

Do you believe this story?

Absolutely! I replied with cheerful applause; I’d believe it from the lips of any stranger; all the more so from you!

Well then, my fine friend, said Mr. C…, you now have all the knowledge you need to grasp my meaning. We see that in the organic world, to the same degree that reflection gets darker and weaker, grace grows ever more radiant and dominant.—But just as two lines intersect on one side of a point and, after passing through infinity, suddenly come together again on the other side; or the image in a concave mirror suddenly reappears before us after drawing away into the infinite distance: so, too, does grace return once perception, as it were, has traversed the infinite—such that it simultaneously appears the purest in human bodily structures that are either devoid of consciousness or which possess an infinite consciousness, i.e. in the jointed manikin or the god.

In which case, I observed, a bit befuddled, would we then have to eat of the fruit of the tree of knowledge again to fall back into the state of innocence?

Undoubtedly, he replied; which will be the last chapter of the history of the world.}

Kleist shot himself on the 21 November 1811, on a small hill by the shore of the Wannsee lake just outside Berlin, having first shot dead a woman called Henrietta Vogel, who was the wife of an acquaintance and who in the subsequent autopsy would be found to have been suffering from incurable cancer. There was no love affair between the two of them, although when I first read the events, I trully wished this were the case.

As an ending to the post, I would like to present his masterpiece, the play “The Prince of Homburg”, with the help of two articles from the British newspaper, “The Guardian”.

The Prince of Homburg

“Encountering Kleist, one’s first impression is of a compelling strangeness. Nowhere is this more potent than in his masterpiece The Prince of Homburg, with its moonstruck opening tableau, its sleepwalking hero, its plot developing ominously and unstoppably from a single and essentially mysterious incident. The strangeness is compounded for a modern audience by the setting of the play. We are somewhere called Prussia, with the semi-legendary historical incident that inspired the play – the Prince’s cavalry charge at the 17th-century battle of Fehrbellin – transposed into a recognisable early 19th-century world of bureaucracy, organised warfare and journalism. But this is not the Prussia of history, for all the concrete details of its steely military orthodoxy. It is an interior landscape of the imagination, one very different from that of the English 19th century.

Kleist’s characters are confined, trapped, caught; but their imaginations and their narratives are opened up by the same vistas of exaltation and devastation that are to be found in the music of Beethoven, the visionary architecture of Schinkel, the paintings of Caspar David Friedrich. They live on a stage where the stoniest of certainties can be suddenly evacuated by doubt, or hope, or catastrophe; where the sternest of hierarchies can unexpectedly warp, dissolve and then cruelly reassert themselves. Even time can be dangerously swift one moment, rapturously suspended the next. Darkness is suddenly challenged by light; brightness suddenly overwhelmed by the night.

No wonder that Kleist’s stories and plays are so haunted by sudden disaster and inexplicable reversals of fortune. Contemporaries still devoted to a more optimistic reading of the ideals of the Enlightenment found the violent emotions, the radical ambiguities and black ironies of his work hard to stomach. On publication The Prince of Hom burg was widely deemed unperformable. In addition, its portrayal of a high-ranking Prussian officer who collapses centre-stage in grovelling terror at the prospect of his own imminent death carried swift condemnation from the state censor.”

(Source: Neil Bartlett in the Guardian)

“Set during the time of Brandenburg’s war with the Swedes, the play starts mesmerisingly. In a moonlit garden, the eponymous prince has vivid dreams of military glory and royal betrothal. But, on waking, he becomes a distracted figure who fails to attend to the battle-plans of the ruling Elector.

As a result, in ordering the cavalry to charge too early, the prince suffers a bad case of premature exhortation. Although the Swedes are routed, the prince is court-martialled for disobeying orders and sentenced to death. What follows is an intricate cat-and-mouse game in which the Elector, bombarded with pleas for mercy by his generals and his niece, offers to quash the sentence if the prince himself can prove it was unjust.

…

But Kleist’s play is infinitely more subtle and morally ambiguous than that. In part, it is about the age-old conflict between freedom and order. But it is also a startlingly prophetic play about the equivocal nature of reality. In his dreams, the prince seems on solid ground. Only when he wakes is he plunged into a world of utter confusion. In this sense, it is only a short step, as George Steiner once pointed out, from Kleist to Pirandello.”

(Source: The Guardian)

The Poet George Sarantaris – Ο Ποιητης Γιωργος Σαρανταρης

Τον Γιωργο Σαρανταρη τον γνωρισα ενα βραδυ οταν ο αντρας μιας καλης φιλης, ερασιτεχνης ποιητης, μου εφερε στο σπιτι ενα βιβλιο με τα ποιηματα του. Πιασαμε την κουβεντα για αλλα θεματα, και μολις προλαβε να μου πει “ειναι μεγαλος ποιητης, αλλα αγνωστος”. Ο χρονος περασε και το βιβλιο με τα ποιηματα του Σαρανταρη στολιζαν τη βιβλιοθηκη, ενω εγω οργωνα τα Βαλκανια. (Θυμαμαι οτι εκεινη την εποχη ειχα διασχισει τα συνορα Βουλγαριας – ΠΓΔΜ πεζος σε ενα ορεινο περασμα, και αμεσως μετα αντικρυσα ενα καρο που το εσερνε ενα τεραστιο βοδι. Ευτυχως το αυτοκινητο που ειχα παραγγειλει με περιμενε, κι ετσι δεν χρειαστηκε να ανεβω στο καρο.)

Καποια στιγμη το ανοιξα και αρχισα να διαβαζω. Και συνεχιζω να διαβαζω.   

“Η Ευρώπη είναι ένα μεγάλο κοιμητήριο. Η Ευρώπη δεν έχει Αγάπη και δεν πιστεύει στην Ανάσταση.”

Γιώργος Σαραντάρης στον Γιάννη Τσαρούχη

Ο ποιητης, στοχαστης και συγγραφεας Γωργος Σαρανταρης γεννηθηκε στην Κωνσταντινουπολη το 1908, γονος ευπορης οικογενειας εμπορων. Απο το 1910 εως το 1931 εζησε στην Μπολονια, στην Ιταλια. Το 1931 ερχεται στην Αθηνα οπου και εγκαθισταται.

Το 1934 γνωριζεται με τον Οδυσσεα Ελυτη. Η σχεση τους ειναι βαθεια και γνησια.

“Για τους Αθηναίους φερέλπιδες νέους των γραμμάτων η άφιξή του στην ελληνική πρωτεύουσα διχάζει τα πνεύματα: ο ποιητής-στοχαστής είναι και παραμένει τα χρόνια εκείνα ο αινιγματικός ξένος που πρέπει να τον προσεταιριστούν ή να τον απορρίψουν ως «παρείσαχτο», όπως τον σκιαγραφεί ο Οδυσσέας Ελύτης στα Ανοιχτά χαρτιά του («Το χρονικό μιας δεκαετίας»)” (Λιζυ Τσιριμωκου, ΤΑ ΝΕΑ)

 Το 1940 κατατασσεται στον ελληνικο στρατο και πηγαινει στο αλβανικο μετωπο, οπου και αρρωσταινει βαρεια απο  κοιλιακο τυφο. Την Ανοιξη του 1941 επιστρεφει και πεθαινει στην Αθηνα, σε ηλικια μολις 33 ετων.

 Ο Ελυτης συντετριμενος μετα τον θανατο του φιλου του, γραφει δριμυτατο κατηγορητηριο εναντιον των στρατιωτικων αρχων που κρατησαν στην Αθηνα τους θαμωνες των ζαχαροπλαστειων και εστειλαν στο μετωπο τον φιλασθενο Σαρανταρη, σε βεβαιο θανατο.

Τοῦ χρόνου ἀνάγλυφη εἰκόνα

Δὲν ὀνειρεύτηκα ποτὲ τὸ χρόνο
Καὶ τὴ συντροφιά του
Μήτε τὴν ἀπουσία τοῦ ὀσφράνθηκα ποτὲ
Σὲ κάποιο ἐλάχιστο ἡδονικό μου ὕπνο

Αποκαθηλωση - Κωνσταντινος Παρθενης

Μόλις πεθάνει

Μόλις πεθάνει

Ἡ ἀγάπη
Θέλει σιωπὴ μεγάλη
Γιὰ νά ῾βρει στὴν ἄκρη τοῦ πόνου
Τὴν περίφημη λίμνη
Τὴ λήθη.

Πάλι ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη

Πάλι ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη
Πάλι σηκώνει τη σηµαία
Εµείς µπαίνουµε χωρίς φόβο
Τα µάτια τα πουλιά µαζί µας µπαίνουν
Αστράφτει η πολιτεία αστράφτει ο νους µας
Η φαντασία τους κήπους πληµµυράει
Είναι παιδιά που στέκονται στις βρύσες
Κορυδαλλοί στους όρθρους ακουµπάνε
Στις λεµονιές άγγελοι χορτάτοι
Είναι αηδόνια που παντού ξυπνάνε
Φλογέρες παίζουν έντοµα βουίζουν
Είναι τραγούδια η στάχτη των νεκρών
Και οι νεκροί κάπου αναγεννιούνται πάλι
Ολούθε µας µαζεύει ο Θεός
Έχουµε χέρια καθαρά και πάµε.

Thermopylae - Cy Twombly

Ποιος ειν’ τρελλος απο ερωτα

(εγινε τραγουδι απο το Μανο Χατζηδακι, στον “Μεγαλο Ερωτικο”, αποδοθηκε για πρωτη φορα απο την Φλερυ Νταντωνακη).

Ποιος είν’ τρελός από έρωτα

ας κάνει λάκκους την αυγή
να πάμε εκεί
να πιούμε τη βροχή

Μια που εμείς σ’ όποια στέγη αράξουμε
σ’ όποιαν αυλή
ο άνεμος χαλνάει τον ουρανό τα δέντρα
κι η στείρα γη
μέσα σ’ εμάς βουλιάζει

Ποιος είν’ τρελός από έρωτα
ας κάνει λάκκους την αυγή
να πάμε εκεί
να πιούμε τη βροχή

“Δεν έχω γνωρίσει, θα ‘θελα να το διακηρύξω, μορφή
πνευματικού ανθρώπου αγνότερη από τη δική του.”
(Οδυσσέας  Ελύτης για τον Γιώργο Σαραντάρη )

Γιώργος Σαραντάρης  (ποιημα του Οδυσσεα Ελυτη)

Θ’ ανάψω δάφνες να φλομώσει ο ουρανός
μήπως και μυριστείς πατρίδα και γυρίσεις
μέσ’ απ’ τα δέντρα που σε γνώριζαν και που γι’ αυτό
τη στιγμή του θανάτου σου άξαφνα τινάξανε άνθος

Εμάς τους γύφτους άσε μας
τους «οικούντας εν τοις κοίλοις»
τι δε νογάμε από γιορτή

Και τα πουλιά δε βάνουμε προσάναμμα
μα στον ύπνο μας καθώς μας είχες μυήσει
δώθε από τη φθορά πλέκουμε τους κισσούς
μακριά σου πιο κι απ’ το Α του Κενταύρου

«Ως εν τινι φρουρά εσμέν»
μαργωμένοι μες στο χρόνο
κι από τραγούδι αμάθητοι

Μόνος εσύ ο αιρετικός της ύλης αλλ’
ομόθρησκος των αετών το ύστερο άλμα
τόλμησες. Κι οι ποιμένες σ’ είδανε της Πρεμετής
μες στης άλλης χαράς το φως να οδοιπορείς πιο νέος

Τι κι αν ο κόσμος μάταιος
έχεις μιλήσει ελληνικά
ως «εις τον έπειτα χρόνον»

κι από την ομιλία σου ακόμη
βγάνουν θυμίαμα οι θαλασσινοί κρίνοι
και κάποιες θρυλικές κοπέλες κατά σε
μυστικά στρέφουνε τον καθρέφτη του ήλιου.

1955

Σπιτια στην πλαγια - Σπυρος Παπαλουκας

“Ο Σαραντάρης, αγέννητος ακόμη και κυοφορούμενος στην εποχή μας, μεταξύ ουρανού και γης, σπασμωδικός, με την ενέργεια ενός παιδιού και τη γνώση ενός μεσήλικα, μας διδάσκει ότι η ποίηση μπορεί να μην έχει μία πατρίδα, ο άνθρωπος μία ζωή, ο ποιητής ένα θνητό και πεπερασμένο έργο,η Μούσα μία κατοικία. Κι απ’ την άλλη, ο Λορεντζάτος, με την έγνοια του για το τι μπορεί να σηκώσουν ο τόπος και ο χρόνος ο ελληνικός, μας διδάσκει ότι τα σημαντικά έργα, ο Ηράκλειτος και τα κοντάκια του Ρωμανού του Μελωδού, ο Παπαδιαμάντης και ο Ομηρος, η Λειτουργία του Χρυσοστόμου και ο Σολωμός, ανήκουν κατ’ αρχάς στον τόπο τους και κατόπιν στην οικουμένη. Ωραία συζυγία, όμορφη αναμόχλευση.”

(Χαρης Μεταλλινος, στην Ελευθεροτυπια, παρουσιαζοντας το βιβλιο του Σαρανταρη

“Οι γνωριμίες και η φιλία”

Σημειώσεις για τις Αναμνήσεις που δε θα γράψω ποτέ

μετάφραση: Ζήσιμος Λορεντζάτος)

Nikos Kavadias: Embarking – Νικος Καββαδιας: Μπαρκαροντας

Αργα ή γρηγορα, ολοι μπαρκαρουμε μια μερα. Αλλοι για πολυ, αλλοι για λιγο, εως οτου ερθει η ωρα για το τελευταιο μπαρκο, που το κανουμε ολοι, ο καθενας μονος του.

Ο Νικος Καββαδιας ειναι απο τους μεγαλυτερους συγχρονους Ελληνες ποιητες και συγγραφεις. Σε αυτη την αναρτηση ξεκιναω απο μια μερα που μπαρκαρησε και περιδιαβαινω στη “Βαρδια”, το αριστουργημα του.

Nikos Kavadias, is one of the greatest modern the Greek Poets and Writers. This post starts from a day he sailed from Piraeus on the “Acquarius”, and wanders in his novel “The Watch”.

Ηταν Κυριακη, 17 Μαϊου 1974, οταν ο Καββαδιας, 64 ετων τοτε, γεννημενος το 1910, συναντησε φιλους του στο Τουρκολιμανο για μεσημεριανο φαγητο. Στις 4 το ιδιο απογευμα μπαρκαριζε στο κρουαζιεροπλοιο “Υδροχοος”, οπου ηταν Ασυρματιστης Α’. Ο φιλος του Ηλιας Παπαδημητρακοπουλος τον πηγε στην αποβαθρα για να μπαρκαρει.  Ο Καββαδιας ειχε ολα του τα ταξιδιωτικα ειδη σε μια μικρη βαλιτσα της “Αιρ Φρανς”.

Η φωτογραφια αυτη στην αποβαθρα πριν το μπαρκο λεει παρα πολλα. Ο Καββαδιας δεν ειχε πια αναγκη να ταξιδευει. Ειχε φιλους σχεδον παντου, και ποικιλους. (Ειρησθω εν παροδω, ο Καββαδιας ειχε μεγαλη αγαπη για τη ζωγραφικη, και πολλους ζωγραφους φιλους, αναμεσα σε αυτους ο Χατζηκυριακος Γκικας, ο Μωραλης, αλλα και ο μεγαλος Εγγλεζος ζωγραφος Λουσιαν Φροϋντ. που του ειχε χαρισει μια ζωγραφια της Μασσαλιας.) Μπορουσε λοιπον ο Καββαδιας να μεινει στην Αθηνα και να περνα μια ηρεμη και ευχαριστη ζωη. Αυτος ομως προτιμησε να μπαρκαρει και παλι.

It was Sunday, 17 May 1974. Kavadias at that time was 64 years old, being born in 1910.  He met with friends in the marina of Tourkolimano, Piraeus, and had lunch. At 4 pm he was sailing with the cruise ship Acquarius, where he was the radio operator. His friend Elias Papadimitrakopoulos  drove him to the port where the photograph above was taken. Kavadias was carrying only one slim “Air France” bag.

Hellenic Mediterranean Lines: Aquarius

Ο “Υδροχοος” ηταν το στερνο καραβι του Καββαδια. Ο ξαφνικος θανατος τον βρηκε στις 10 Φεβρουαριου 1975. Πεθανε μεσα στην Πολη, και οχι στο Πελαγο, και ειχε μια κηδεια σαν των πολλων ανθρωπωπν τις κηδειες.

Το μοναδικο μυθιστορημα του Καββαδια ειναι η “Βαρδια”, που εκδοθηκε το 1954. Για μενα ειναι απο τα κορυφαια εργα της λογοτεχνιας. Μιας λογοτεχνιας του περιθωριου, αφου ο ναυτικος ζει στο περιθωριο της κοινωνιας, εξω απο τα κυρια ρευματα και συμβασεις της. (Ο φιλος και συμμαθητης του Καββαδια στον Πειραια, ο Γιαννης Τσαρουχης, φιλοτεχνησε τεσσερις ζωγραφιες για την εκδοση του 1976, που ο συγγραφεας δεν ευτυχησε να δει.)

Yannis Tsarouchis: Diamandis

Η ζωγραφια αυτη του Τσαρουχη (δημοσιευμενη στην εκδοση της “Βαρδιας” που κατεχω, του 1989) δειχνει ενα επεισοδιο απο τη “Βαρδια”, οταν ο δοκιμος ο Διαμαντης ανησυχει για ενα σπυρι που εβγαλε εκει…. και ξεβρακωνεται για να το δουν και να συμπερανουν τι εχει.

Εχω επιλεξει καποια χαρακτηριστικα αποσπασματα απο τη “Βαρδια” για να διανθησω την αναρτηση αλλα και να διαλευκανω το “μυστηριο” του μπαρκου.

“βρηκα ξενοδοχειο στο….Που αλλου! Αναμεσα στα πορνεια, στα φτηνα καμπαρε, στα μαγειρια. Μια μικρη καμαρα σε σοφιτα. … Πηγαιναν να κοιμηθουν οι δουλευταδες της νυχτας. Φυλακες, γκαρσονια, πορνες, κοκοτες, γυναικες του καμπαρε. Αρπαζε το ματι σου καθως εβγαινες, προσωπα καρβουνιασμενα, ξεπαγιασμενα, κι αλλα που’ χε πεσει το φτιασιδι απο πανω τους, για να μεινει πανου σ’αλλα μαγουλα, ρυτιδωμενα και φαγωμενα απο τον αναεμο και την αλμυρα.”

“Η μανα του δεν εκλαψε. Σε κεινο το νησι οι γυναικες δεν κλαινε ποτε μπροστα στους αλλους. Οταν καις, ειναι σα να γδυνεσαι, και χειροτερο. Κλαινε τη νυχτα, οταν σωθει το λαδι του καντηλιου και τσιριζει η καντηληθρα. Οταν σε πιανει στο λαιμο η μυρωδια του καμενου λαδιου.”

Γιαννης Τσαρουχης: Τεσσερις ζωγραφιες για τη "Βαρδια"

“Βοη της σφυριχτρας, ομιχλη, ζεστη, κουραση, ανακατωνονται.

Γδυσου. Θα σου δωσω για φορεμα το πουσι…Θα πιω αλλο ενα, για χαρη της θαλασσας…Για χαρη της γοργονας που’χω στο μπρατσο μου. Που σαλταρει στη θαλασσα καθε νυχτα και με κερατωνει με τον Ποσειδωνα. Γυριζει το πρωι που κοιμαμαι, γιοματη φυκια και τσουκνιδες της θαλασσας. Οταν πιανουμε στερια για καιρο, μαραζωνει και χανει τα χρωματα της. ..Ενα σπιτακι στην εξοχη. Να κοιμασαι μια βραδια στα δυο χρονια. Διχως γυναικα στο παλι σου. Το πρωι να σαλπαρεις. ..Παλι το ντακα ντουκου της μηχανης, η μυρωδια της λαντζας, η βαποριλα, ο μαγειρας που κοβει τα νυχια του με το μαχαιρι της κουζινας. Βαρδια γιερνε, γιατακι με κοριους, επισκευες, μυρωδια της μοραβιας, πισσα βρασμενη, αποπατοι δεξαμενης, νερο θολο στο μπουγελο.”

“Δεν ειναι η θαλασσα που σκιαζομαστε. Την κουμανταρουμε και μας κουμανταρει. Κανεις δεν ξερει να την ταξιδευει σαν τους Γραικους. Μπουγαζιανοι, Μαρμαρινοι και Μαυροθαλασσιτες. Νησιωτες. Βασανισμενα μουτρα. Χαλασμενα χερια. Γρινιαρηδες και παραπονεμενοι. “

“Οι μεγαλοι δεν κλαινε. Ομως ειν’ ενας κομπος που ανεβαινει, ενας βροχος. Ειν’ εκεινο που κανει τους στεριανους να γραφουν βιβλια και τους ναυτες να σκαλιζουν και ν’ αρματωνουν μεσα σε μποτιλιες καϊκια η να ζωγραφιζουν το κορμι τους. “

“Η θαλασσα στις ακτες! Ολοι οι αποπατοι του κοσμου κατεβαινουν στη θαλασσα. Οι νεροχυτες, ολο το αγκομαχητο της νυχτας. Το ιδιο με τον αποπατο. Ο γιαλος ειναι γεματος σαρδελοκουτια, αποχτενιδια, καρεκλοποδαρα, τρυπια γοβακια. Γιοματος κοριτσια που κολυμπανε και χαιρονται το νερο. Χαρισμα σας…”

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

γιερνε: διαρκως

γιατακι: κλινη, καταλυμα

βαποριλα: η μυρωδια του βαποριου

λαντζα: δοχειο με υγρα για τον καθαρισμο των σκευων

μοραβια: αντιδιαβρωτικο και αντιρρυπαντικο χρωμα αντοχης για την βαφη των υφαλων των πλοιων

Η αναγνωση της “Βαρδιας” αποκαλυπτει το γιατι ο Καββαδιας δεν εμεινε εκεινο το απογευμα τηε Κυριακης με τους φιλους του στο Τουρκολιμανο, να πιει τον καφε του με την ησυχια του, να παει να κοιμηθει λιγο το μεσημερι, μετα να βγει το βραδυ στην ταβερνα.

Ο Καββαδιας δεν ηταν μονο ενας μεγαλος ποιητης και συγγραφεας, ηταν ΚΑΙ ναυτικος. Το να ειναι ναυτικος ηταν αναποσπαστο μερος του ΥΠΑΡΧΕΙΝ. Δεν γινοτανε να το αποχωριστει.  Η πραγματικη ζωη του ηταν η ζωη του ναυτικου. Στη “Βαρδια” ο συγγραφεας ειναι ενας απο τους πρωταγωνιστες.  Και ειναι πρωταγωνιστης σε ενα κοσμο εντελως διαφορετικο απο τον κοσμο της διανοησης η τον κοσμο τον μεσοαστικο.

Η καθημερινοτητα του ναυτικου ειναι η αναμετρηση με τη θαλασσα. Αυτη η αναμετρηση καθοριζει την καθε πραξη του. Αργα η γρηγορα ολα επιστρεφουν και καταληγουν στο αλωνι της αναμετρησης με την μεγαλη Ερωμενη.

Ο Καββαδιας συγγραφεας ειναι και ο Καββαδιας ναυτικος, αυτα που γραφει τα γραφει εκ των εσω, και οχι εκ των ασφαλων εξω. Ειναι μεσα στην αρενα παλευοντας με την θαλασσα, και οχι στην ασφαλη στερια.

Η γοητεια που ασκει ακομη και σημερα το εργο του Καββαδια ειναι εν πολλοις η γοητεια ενος κοσμου του περιθωριου, που ο μεσοαστος δεν θα γνωρισει ποτε, ουτε και τον καταλαβαινει πολυ, αλλα ειναι ενας κοσμος σχεδον ονειρικος, απομακρος και ξενος.

(Δεν εχω παρε δωσε με ναυτικους, παρα μονο απο τα αεροπορικα ταξιδια. Οταν ζουσα στην Αγγλια, γυρνουσα απο Αθηνα μετα τις γιορτες κατι μερες περιεργες, οπως Πρωτοχρονια, η αμεσως μετα τα Χριστουγεννα, παντα με την πρωινη πτηση της Μπριτις Εργουειζ, που ηταν μισοαδεια. Οι αλλοι επιβατες ηταν κατα κανονα ναυτικοι που πηγαινανε για μπαρκο. Το πρωινο σερβιροτανε οκτω η ωρα το πρωι ωρα Ελλαδος, και ολοι πινανε ουισκυ και καπνιζανε σαν αρπαηδες (εκεινη την εποχη επιτρεποτανε το καπνισμα στα αεροπλανα). Λιγομιλητοι, κοιταζανε καπου εκει εξω, καθως πινανε και καπνιζανε. )

Κλεινω με τους τελευταιους στιχους του ποιητη:

“Μα ο ήλιος αβασίλεψε κι ο αητός απεκοιμήθη
και το βοριά το δροσερό τον πήραν τα καράβια.
Κι έτσι του δόθηκε καιρός του Χάρου και σε πήρε.”

Γιαννης Τσαρουχης: Τεσσερις ζωγραφιες για τη "Βαρδια"

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Αναφερόμενος στην καθημερινή ζωή του Καββαδία, ο καθηγητής της νεοελληνικής φιλολογίας στη Σορβόνη Γκυ (Μισέλ) Σωνιέ, γράφει: «Στην καθημερινή ζωή ο Καββαδίας μπορεί να ήταν πονηρός παραμυθάς και ν’ απόφευγε, μαζί μου τουλάχιστον, και, όσο ξέρω, με αρκετούς φίλους, κάθε είδος εξομολόγησης και μερικές φορές ακόμα και σοβαρής προσωπικής κουβέντας, καταφεύγοντας εν ανάγκη στις πιο επιπόλαιες γραφικές κοινές αναμνήσεις μόλις η κουβέντα έκανε να γλιστρήσει προς επικίνδυνες περιοχές […] Στο έργο του συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Από την αρχή ως το τέλος τα γραπτά του, ποιήματα και πεζά, διέπονται, στο κλίμα τους και στη μυθολογία τους, από μια παντοδύναμη ενοχή. Και στη Βάρδια- κατ’ εμέ η κορυφή του όλου έργου- κορυφώνεται και η ενοχή: ένας κόσμος ολόκληρος σήπεται και καταρρέει. Ταυτόχρονα η εξομολόγηση, ας είναι φανταστική, είναι άλλο ζήτημα, παίζει βασικό ρόλο. Στη «Βάρδια» όλες οι ιστορίες που διηγείται ο αφηγητής ακόμα και η ιστορία που διαδραματίζεται γύρω του κατά το ταξίδι του «Πυθέα» έχουν παρόμοια κατάληξη».

«Εμένα εκείνο που με συναρπάζει είναι το ήθος του. Η ανθρώπινη σχέση σε αυτό το βιβλίο έχει μια μοναδική συνέπεια (…). Εκείνο που ανατρέπει την καθεστηκυία ηθική – και δίνει στην Βάρδια μια άλλη διάσταση σχεδόν πολιτική – είναι το γεγονός πως όλοι αυτοί οι ντεσπεράντος (πόρνες, ρουφιάνοι, λαθρέμποροι, παιδεραστές, τυχοδιώκτες κλπ) δείχνουν όχι μόνο μια καταπληκτική αλληλεγγύη μα και μια συνέπεια κυριολεκτικά απροσδόκητη (…). Θεωρώ τη Βάρδια μέγιστο μάθημα ήθους. Μακάρι να μπορούσε να διδαχθεί στα σχολεία». – Ηλίας Παπαδημητρόπουλος

Η πηγη των ανωτερω παραπομπων και της απρομαυρης φωτογραφιας του μπαρκου ειναι το αφιερωμα “7 Ημερες” της εφημερίδας «Καθημερινή», 1999.