A transitional government is not the right answer to Greece’s problem

There is a new government in Greece.

There is a new Prime Minister in Greece.

The new Prime Minister is a technocrat, a banker and certainly not a politician of the mainstream political scene in Greece.

Spiros Papaloukas: Burned Village

Greece is in deep trouble.

Greece is almost bankrupt.

Greece is for all practical purposes bankrupt.

Spiros Papaloukas: Houses on the cliff

There is a sense of relief in the air.

European leaders are expressing their congratulations.

The Greek public hopes that the new Prime Minister will do good things.

But the mainstream political parties call this a “transitional” government.

Yannis Tsarouhis: Angel

A transition to what?

To elections in February 2012?

Quite frankly, I find this “transition” a totally unsatisfactory approach.

The country today does not need a “transitional” government.

The country today needs a real government.

Yannis Tsarouhis: Memento

The mainstream political parties of PASOK and New Democracy simply try to preserve their position in the political arena, even though it is quite clear that they have failed to perform adequately and serve the country when both of them were given their chance.

But by doing so they only serve their own narrow interests and do not give a damn about the country. They have failed the country, they have failed their constituencies and now perform this “transition” manouvre in order to recover from their wounds and return to claim power in the very near future.

This is why the new Government is a monster of 48 ministers!

This is the monster that the new Prime Minister, Mr Papademos must govern with.

Moaic from Hadrian's Villa

In my humble view he will fail if he continues on the path that has already been drawn out by PASOK and New Democracy.

Greece today needs a real Government, not the failed puppets of PASOK and New Democracy.

Mr Papademos has and will have for a short time power that he may not be aware of. He has the power to force the two mainstream parties to do whatever he tells them to do, whether they like it or not. This is a unique privilige that only Mr Papademos has and he should not squander it by playing small political games that are in any case useless and meaningless.

The Greek public today is aware of the bankruptcy of the mainstream political parties. The ultra right of Mr Karatzaferis is surely capitalizing on his success to be part of the “transitional” government, but he will never achieve primary status in the country. The parties of the left are well within the confines of their rigid thinking and they cannot go beyond. In a way, the majority of the Greek people today want to go ahead without political parties. Because they know that the political parties of the country have failed them.

Pantokrator with Angels

This is what Mr Papademos must understand and use to the full so that he governs until the country is in a stable condition and has a solid platform for growth and development. This will take at least three years to achieve. But must be done if we want Greece to have a future without serious complications.

This is also something that the Eurocrats must undserstand. Until now they have been playing with Mr George Papandreou, assuming that he will get the job done. They now know they were wrong. To their credit, they are the ones who pushed for the new government’s formation. However, they must not stop now. They must support and promote the idea that the new government needs to solve acute problems, keep Greece in the Euro while the haircut of maybe 80% takes place,  and then create the conditions for the economy’s growth and development.

This cannot be done by a country that will go to elections in a few months’ time, only to elect New Democracy who will also fail to do anything substantial.

Manouel Panselinos: Virgin with Child

The economic crisis of the country has exposed the huge political crisis, and the solution to this is not general elections. The solution to this is hard work under a solid government that has as its objective to save the country, not to restore the interests of the mainstream political parties and the bankrupt political system they represent.

The Sea – Η Θαλασσα

C.D. Friedrich - Monk by the Sea

And then went down to the ship,
Set keel to breakers, forth on the godly sea, and
We set up mast and sail on that swart ship,
Bore sheep aboard her, and our bodies also
Heavy with weeping, and winds from sternward
Bore us onward with bellying canvas,
Crice’s this craft, the trim-coifed goddess.
Then sat we amidships, wind jamming the tiller,
Thus with stretched sail, we went over sea till day’s end.
Sun to his slumber, shadows o’er all the ocean,
Came we then to the bounds of deepest water…

Ezra Pound, Canto I

C.D. Friedrich – Moon descending on the sea

«Ήδη ὁ ήλιος, επιφανεὶς ακόμη μίαν φοράν, έκλινε προς την δύσιν. Ήτο τρίτη και ημίσεια ώρα. Και ὁ ήλιος εχαμήλωνε, εχαμήλωνε. Και ἡ βαρκούλα του μπαρμπα-Στεφανή, με το ανθρώπινον φορτίον της, εχόρευεν, εχόρευεν επάνω εις το κύμα, πότε ανερχομένη εις υγρὰ όρη, πότε κατερχομένη εις ρευστάς κοιλάδας, νυν μεν εις την ακμὴν να καταποντισθή εις την άβυσσον, νυν δε ετοίμη να κατασυντριβή κατά της κρημνώδους ακτής. Και ὁ ιερεὺς έλεγε μέσα του την παράκλησιν όλην, από το «Πολλοίς συνεχόμενος» έως το «Πάντων προστατεύεις». Κι ὁ μπαρμπα-Στεφανής εστενοχωρείτο, μὴ δυνάμενος επὶ παρουσία του παπά να εκχύση ελευθέρως τας αφελείς βλασφημίας του, τας οποίας εμάσα κι έπνιγε μέσα του, ὑποτονθορύζων: «Σκύλιασε ὁ διαολόκαιρος, λύσσαξε! Θα σκάσης, αντίχριστε, Τούρκο! Το Μουχαμετη σου, μέσα!» Κι ἡ θειὰ το Μαλαμώ, ποιούσα το σημείον του Σταυρού, έλεγε το «Θεοτόκε Παρθένε», κι επανελάμβανεν: «Έλα, κ᾿στὲ μ᾿! Βοήθα, Παναΐα μ᾿!» Και τα κύματα έπληττον την πρώραν, έπληττον τα πλευρὰ του σκάφους, και εισορμώντα εις το κύτος εκτύπων τα νώτα, εκτύπων τους βραχίονας των ἐπιβατών. Και ὁ ήλιος εχαμήλωνεν, εχαμήλωνε. Και ἡ βαρκούλα εκινδύνευε ν᾿ αφανισθή. Και η απορρώξ βραχώδης ακτὴ εφαίνετο διαφιλονικούσα την λείαν προς τον βυθὸν της θαλάσσης».

Αλεξανδρος Παπαδιαμαντης, Στο Χριστο στο Καστρο

Emil Nolde – North Sea

“Through thunder and storm, from distant seas
I draw near, my lass!
Through towering waves, from the south
I am here, my lass!
My girl, were there no south wind
I could never come to you:
ah, dear south wind, blow once more!
My lass longs for me.”

Richard Wagner, The Flying Dutchman

Emil Nolde – The Sea

“Driven on by storms and violent winds,
I have wandered over the oceans –
for how long I can scarcely say:
I no longer count the years.
It’s impossible, I think, to name
all the countries where I’ve been;
the only one for which I yearn
I never find, my homeland!”

Richard Wagner, The Flying Dutchman

Max Beckmann – North Sea

Night sea journey

An archetypal motif in mythology, psychologically associated with depression and the loss of energy characteristic of neurosis.The night sea journey is a kind of descensus ad inferos–a descent into Hades and a journey to the land of ghosts somewhere beyond this world, beyond consciousness, hence an immersion in the unconscious.["The Psychology of the Transference," CW 16, par. 455.]Mythologically, the night sea journey motif usually involves being swallowed by a dragon or sea monster. It is also represented by imprisonment or crucifixion, dismemberment or abduction, experiences traditionally weathered by sun-gods and heroes: Gilgamesh, Osiris, Christ, Dante, Odysseus, Aeneas. In the language of the mystics it is the dark night of the soul.Jung interpreted such legends symbolically, as illustrations of the regressive movement of energy in an outbreak of neurosis and its potential progression.

The hero is the symbolical exponent of the movement of libido. Entry into the dragon is the regressive direction, and the journey to the East (the “night sea journey”) with its attendant events symbolizes the effort to adapt to the conditions of the psychic inner world. The complete swallowing up and disappearance of the hero in the belly of the dragon represents the complete withdrawal of interest from the outer world. The overcoming of the monster from within is the achievement of adaptation to the conditions of the inner world, and the emergence (“slipping out”) of the hero from the monster’s belly with the help of a bird, which happens at the moment of sunrise, symbolizes the recommencement of progression.["On Psychic Energy," CW 8, par. 68.]

All the night sea journey myths derive from the perceived behavior of the sun, which, in Jung’s lyrical image, “sails over the sea like an immortal god who every evening is immersed in the maternal waters and is born anew in the morning.["Symbols of the Mother and of Rebirth,"CW 5, par. 306.] The sun going down, analogous to the loss of energy in a depression, is the necessary prelude to rebirth. Cleansed in the healing waters (the unconscious), the sun (ego-consciousness) lives again.

(Source: Lexicon of Jungian Terms)

Panayiotis Tetsis - Sunset

Βγάζει η θάλασσα κρυφή φωνή —
φωνή που μπαίνει
μες στην καρδιά μας και την συγκινεί
και την ευφραίνει.

The secret voice of the Sea

enters our heart

it moves and rejoices it.

C.D. Friedrich - Wreck in the Sea of Ice

Τραγούδι είναι, ή παράπονο πνιγμένων; —

το τραγικό παράπονο των πεθαμένων,
που σάβανό των έχουν τον ψυχρόν αφρό,
και κλαίν για ταις γυναίκες των, για τα παιδιά των,
και τους γονείς των, για την έρημη φωλιά των,
ενώ τους παραδέρνει πέλαγο πικρό,

Is it a song, or the complaint of the ones that sunk? -

the tragic complaint of the dead,

whose shroud is the cold foam,

and cry for their wifes and their children,

and their parents, and their empty nest,

while the bitter waves batter them,

C.D. Friedrich - Sea of Ice

σε βράχους και σε πέτραις κοφτεραίς τους σπρώχνει,
τους μπλέκει μες στα φύκια, τους τραβά, τους διώχνει,
κ’ εκείνοι τρέχουνε σαν νάσαν ζωντανοί
με ολάνοιχτα τα μάτια τρομαγμένα,
και με τα χέρια των άγρια, τεντωμένα,
από την αγωνία των την υστερνή.

and pushes them on to sharp rocks and stones,

tangles them in weeds, pulls them, pushes them,

and they run as if they were alive

with eyes scared wide open,

and their hands tense, spread,

full of the tension of death.

Κ. Καβαφης, Αποσπασμα απο τα Αποκηρυγμενα, Ικαρος, 1983

C. Cavafy, Excerpt from the Denounced Poems, Icaros, 1983

(The interpretation in English is mine)

Nikolaos Lytras – Boat with Sail

«Όχι! Όχι! Δεν βρίσκεται η χαρά στην άλλη όχθη μόνον! Είναι εδώ, μεσ’ στις ψυχές μας, μέσα σε τούτες τις καρδιές, είναι παντού για όσους μπορούν να σπάσουν τα δεσμά των, αφού και μέσα μας ο ήλιος ανατέλλει και δείχνει την πορεία μας παντού όπου πηγαίνει, φως εκ φωτός αυτός, πυρσός λαμπρός του υπερτάτου φαροδείκτου, που όλοι τον παραλείπουν οι άλλοι, του φαροδείκτου, σύντροφοι, που είναι ο ουρανός!»

“No! No! Happiness does not exist only on the distant shore! It is here, inside our souls, inside these hearts, it is everywhere for those who can break their chains, as is the sun that rises inside and guides us wherever we go, light out of light, a shining torch of the supreme beacon, which we tend to forget, the sky! ”

Έτσι ελάλησα και κάθε αμφιταλάντευσις απέπτη απ’ τις ψυχές μας. Η αγαλλίασίς μου στους άλλους μετεδόθη, και, όλοι, κοιτάζοντας τον ήλιο, πετάξαμε τα σύνεργα της πλοιαρχίας – χάρτες, διαβήτες, εξάντας και φακούς – και αρπάζοντας τους σκούφους μας, εμείς, οι ναυτικοί εκ ναυτικών, τρέξαμε στο καράβι μας (το λέγαν “Άγιος Σώζων”) και όλοι, φλεγόμενοι από την νέα μας πίστη, χωρίς πλέον να ψάχνουμε το “πού” και “πώς”, τα παλαμάρια λύσαμε και υψώνοντας τα πανιά μας, αδίσταχτα σαλπάραμε με μια κραυγή:

«Κύριε των δυνάμεων μεθ’ ημών γενού».

Thus I spoke and every doubt flew away from our souls. My uplifting was transferred to the others, and all, watching the Sun, threw out all the instruments of navigation – maps, compasses, sextants and lenses – and snatching our caps, we, the mariners, the mariners of mariners, run to our ship (it was named “Saint Saviour”) and all, burning in our newly found faith, without any more searching for the “where” and “how”, we released the mooring lines and raising our sails, sailed without hesitation with one cry:

“Lord of the powers be with us”.

Ανδρεας Εμπειρικος, Οκτανα

Andreas Empeiricos, Octana

(The interpretation in English is mine)

‘God, he said quietly. Isn’t the sea what Algy calls it: a great sweet mother? The snotgreen sea. The scrotumtightening sea. (Πλεων δ’<ε>) Epi oinopa ponton (We’re sailing upon the wine-dark sea). Ah, Dedalus, the Greeks. I must teach you. You must read them in the original. Thalatta! Thalatta! She is our great sweet mother. Come and look.’

James Joyce,  Ulysses

Note: Homer’s “πλεων δ’επι οινοπα ποντον επ’ αλλοθροους ανθρωπους” is in-scripted on The Iron Footbridge in Frankfurt. It is therefore fitting to conclude with a poem of Frankfurt’s famous son,

Johann Wolfgang von Goethe.

CALM AT SEA.

SILENCE deep rules o’er the waters,

Calmly slumb’ring lies the main,
While the sailor views with trouble

Nought but one vast level plain.

Not a zephyr is in motion!

Silence fearful as the grave!
In the mighty waste of ocean

Sunk to rest is ev’ry wave.

Goethe 1795

Happy Travelling!

Happy New Year!

Indian Teacher explaining…

Cultural fusion and exchange has created many great works of civilization. Today’s post presents a teacher from India explaining the multitude of meanings of the “f” word. With his particular melodic accent, he softens up the harshness of the word, and makes it sound like a river flowing, almost meandering in a lush countryside.

Enjoy it! With a smile!

Indian_teacher_explaining_the_word_Fuck

Supplement of Etymology

The first known occurrence, in code, is in a poem composed in a mixture of Latin and English sometime before 1500. The poem, which satirizes the Carmelite friars of Cambridge, England, takes its title, “Flen flyys“, from the first words of its opening line, “Flen, flyys, and freris”; that is, “Fleas, flies, and friars”. The line that contains fuck reads “Non sunt in coeli, quia gxddbov xxkxzt pg ifmk”. The Latin words “Non sunt in coeli, quia”, mean “They [the friars] are not in heaven, because”. The code “gxddbov xxkxzt pg ifmk” is easily broken by simply substituting the preceding letter in the alphabet, keeping in mind differences in the alphabet and in spelling between then and now: i was then used for both i and j; v was used for both u and v; and two vs were used for w. This yields “fvccant (a fake Latin form) vvivys of heli”. The whole thus reads in translation: “They are not in heaven because they fuck wives of Ely” (a city near Cambridge). (Available, with minor adjustments to the translation, at The American Heritage Dictionary, 4th Edition). The phrase was coded because of its meaning; it is uncertain to what extent the word itself was considered acceptable.

Greece will never die – Η Ελλαδα ποτε δεν πεθαινει

Η σημερινη αναρτηση ειναι εορταστικη.

Χαιρετιζει το ΔΝΤ, αναπολει και αναμενει με ανυπομονησια την Δραχμουλα, και ριχνει μια ματια γυρω στον κοινωνικο περιγυρο, για να μην ξεχνιομαστε κιολα!

Εξαιρετικες θερμες ευχαριστιες στον ανυπερβλητο Κωστα Μητροπουλο, που δεν χρειαζεται τα δικα μου λογια για να χαρακτηρισθει ως ο μεγαλυτερος σκιτσογραφος ολων των εποχων στην Ελλαδα.

Καλως ηλθε το ΔΝΤ!

Απο την εφημεριδα ΤΑ ΝΕΑ, 16 Απριλιου 2010

Επιτελους!

Μια αποφαση, εστω και στα μουλωχτα, μια πορεια, μια κατευθυνση!

Κουραστηκα να ειμαστε ακυβερνητο καραβι με διχως πανια.

Δεν υπαρχει χειροτερο πραγμα απο την αναποφασιστικοτητα και την θολουρα.

Και μην ξεχναμε:

“No pain, no gain!”

Ελλας – Γερμανια Συμμαχια – ή ο Δρομος προς τη Δραχμουλα

Απο την εφημεριδα ΤΑ ΝΕΑ, 16 Απριλιου 2010

Η μονη ρεαλιστικη διεξοδος ειναι η εξοδος απο την Νομισματικη Ενωση και η επιστροφη στην Δραχμουλα. Προβλεπω το 1 ΕΥΡΩ περιπου 700 δραχμες.

Να σταματησει ο ακρατος καταναλωτισμος!

Ας φορεσουμε κι ενα τζην που δεν κανει 300 ΕΥΡΩ!

Ας κρατησουμε και μια τσαντα που δεν κανει χιλιαρικο!

Ας φορεσουμε κι ενα ζευγαρι παπoυτσια που δεν κανει 500 Ευρω!

Κι ομως, δεν ειμαστε ολοι ιδιοι…

Και ας μην ξεχναμε τα λαμογια, τους διεφθαρμενους δημοσιους υπαλληλους, τους φοροφυγαδες ζαπλουτους, γιατι αυτοι ειναι οι πραγματικοι εχθροι του λαου, δεν ειναι η κυβερνηση. Που σε τελικη αναλυση κανει τωρα τη λαντζα.

Η Κυβερνηση ομως ελεγχεται γιατι δεν χωνει τους κλεφτες στην φυλακα!

Γιατι τους αφηνει να τριγυρνανε και να προκαλουν!

Τα καλα κοποις κτωνται

Εχουμε και καποιο λογο να ειμαστε αισιοδοξοι

Ερχεται καλοκαιρι!

θα παμε σε ωραια μερη

θα παμε και σε ενα νησακι

(“ο ιστορικος Μιαουλης”)

θα καπνισουμε ενα τσιγαρακι

(ο παμμεγιστος Μαρκος)

θα πιουμε ενα ουζακι

Απο το φωτογραφικο αρχειο Βαρβαγιαννη

και θα φαμε κι ενα χταποδακι

ε θα φαμε και λιγο παστουρμαδακι

ευτυχειτε

(μαλλον θα συνεχιστει)

An investigation into the motivation of making a movie – Μια ερευνα για τα κινητρα που οδηγησαν στη δημιουργια μιας ταινιας

Κατοπιν της θυελλωδους αναρτησεως του χταποδιου, σε συναρτηση με τα 13 μποφωρ του καλλιτεχνηματος της Τζουλιας, αποφασισα να ερευνησω τα αιτια της δημιουργιας της ταινιας της Τζουλιας Αλξανδρατου.

Τα ερωτηματα ειναι πολλα και θεμελιωδη. Ενδεικτικα αναφερω τα ακολουθα:

• τι οδηγησε την Τζουλια στο να γυρισει την ταινια;
• ειχε σχεση η αποδομηση των ελληνικων ομολογων και η κατακορυφη ανοδος του σπρεντ;
• μηπως αγανακτησε απο την πολλη νηστεια και τα εδωσε ολα σε ολους στο κρεββατι;
• τι σχεση εχει η ταινια της με το χταποδι;

Ουσιαστικα καλουμαι να διερευνησω υποθεσεις και εικασιες εις το ευρυτερο φασμα της κοινωνικης και πολιτικης αρμονιας την οποιαν διανυει εσχατως η χωρα μας ως Εθνος και Κρατος.

Για την αποφυγη παρεξηγησεων, δηλωνω οτι στον ελευθερο χρονο μου ειμαι ιδιωτικος ντετεκτιβ, οποτε εχω καθε δικαιωμα και λογο να χρησιμοποιησω τις απορρητες πηγες μου χωρις να τις κατονομαζω. Για τον περιεργο και διερευνητικο αναγνωστη, συνελεξα υποστηρικτικο της ερευνης υλικο και το παρουσιαζω στο Παραρτημα.

Ευρημα 1: η  κορη του Παντελη στην ταινια “Αμαρτησα για το παιδι μου” ονομαζοταν Τζουλια

Ευρημα 2: η Τζουλια ονομαζεται Τζουλια

Ευρημα 3: η Τζουλια εχει πατερα αλλα ποιον πατερα;

Ευρημα 4: το παιδικο δωματιο της Τζουλιας ηταν γεματο με αφισες του Γκουζγκουνη και φωτογραφιες απο χταποδια

Ευρημα 5: στο σπιτι της Τζουλιας υπαρχει ενα κεντημα κορνιζαρισμενο με το ρητο “το μο*νι και το χταποδι με το χτυπημα απλωνει”

Ευρημα 6: ο παγκοσμιου φημης ιατρος ερευνητης Σαιμον Γουειβερλυ εδηλωσε προσφατως οτι σε μια προσφατη ερευνα του εμεινε καταπληκτος απο την βιολογικη ομοιοτητα αναμεσα στην Τζουλια και τον Γκουζγκουνη

Υποθεση 1: η Τζουλια γυρισε την ταινια για να εκδικηθει τον πατερα της. Η υποθεση αυτη στηριζεται στην τεραστια επιδραση που εχει το Οιδιποδειο συμπλεγμα αναμεσα σε πατερα και κορη. Η αρχη εγινε οταν για λογους αντιπαραθεσης και τροφοδοτησης της τριβης μεταξυ τους, ο πατερας της Τζουλιας της απαγορεψε να τρωει χταποδι. Η τζουλια μικρο κοριτσακι τοτε, κρυβοτανε στο πλυσταριο και μασουλαγε χταποδακι στα καρβουνα, που της εφερνε ο βοηθος σερβιτορου απο το διπλανο ταβερνακι. Σαν ανταμοιβη της εδινε κι ενα φιλακι εδω κι εκει μεσα στο υγρο σκοταδι.

Υποθεση 2: η Τζουλια οδηγηθηκε στο διαβημα της ταινιας μετα απο πολλα ετη χταποδοφαγιας – η μαλακη σαρκα του μαλακιου, τα πολλα ποδια, τα βυζακια, αποτελεσαν για την Τζουλια φετιχ του σεξ – μετα την παιδικη της ηλικα, οπου το χταποδι σημαδεψε το οιδιποδειο με τον πατερα, η Τζουλια ως εφηβη συνεχισε τη λαμπρη της πορεια στο δρομο της χταποδοφαγιας – απο ταβερνα σε ταβερνα γυρναγε, αναζητωντας την σαρκα της ηδονης – βραστη η ψητη, η και κρασατη με πατατουλες, δεν σταματαγε μπροστα σε τιποτε – στα διαλειμματα των γυρισματων η Τζουλια ετρωγε βραστο χταποδι, αφου προηγουμενα το απλωνε στο γυμνο κορμι της για να δροσισθει. Σημειωση: Η πρακτικη αυτη της σωματικης επαφης με ενα ον και την επακολουθη βρωση του οντος αποτελει παραδοση σε διαφορες φυλες σε νησια του Ειρηνικου Ωκεανου.

Υποθεση 3: Η Τζουλια γυρισε την ταινια για το παιδι της, που δεν το εχει ακομη, αλλα θα το αποκτησει συντομα (δεν δινω ειδηση, απλα κανω μια υποθεση). Αυτο οφειλεται στην βαθυτατη επιδραση που ειχε επι της ψυχης της Τζουλιας η ταινια “αμαρτησα για το παιδι μου”. Της αρεσε τοσο πολυ, που οταν την ειδε αποφασισε να κανει και αυτη κατι για να αμαρτησει για το παιδι της, και απεφασισε να γυρισει την ταινια.

Υποθεση 4: η Τζουλια ειναι κορη του Γκουζγκουνη και γυρισε την ταινια απο σοκ οταν εμαθε ποιον πατερα εχει – ηθελε να αποδειξει οτι ειναι ισαξια, αν οχι καλυτερη του πραγματικου πατερα της

Ποια ειναι η αληθεια; Αυτο για να το μαθετε θα πρεπει να πληρωσετε. Οχι οπως την ταινια που την κατεβαζετε τζαμπα! Ενα ειναι σιγουρο: αυτο που φαινεται δεν ειναι αυτο που ειναι.

Παραρτημα: Υποστηρικτικο Υλικο

1. Αμαρτησα για το Παιδι μου (Σπεντζος Φιλμ, 1950)

Ο εργολάβος Παντελής πληροφορείται ότι η μητέρα της θετής του κόρης Τζούλιας αποφυλακίστηκε μετά από πολυετή κάθειρξη. Αποφασίζει να μιλήσει στην κοπέλα για το ποιόν και το παρελθόν της μητέρας της. Η ιστορία άρχισε στην Αίγινα, όπου ο ίδιος κι ο συνεργάτης του Άγις είχαν αναλάβει την κατασκευή της προβλήτας του λιμανιού. Εκεί γνωρίστηκαν με τη μητέρα της, την ορφανή Ρόη, που εργαζόταν στην ταβέρνα του Τζίμη. Ο Άγις αγάπησε σφοδρά τη Ρόη, αλλά λόγω υποχρεώσεων αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το νησί για την πρωτεύουσα, χωρίς να γνωρίζει όμως ότι η Ρόη είχε μείνει ήδη έγκυος. Όταν ο Τζίμης ο ταβερνιάρης έδιωξε τη Ρόη, αυτή αναγκάστηκε να καταφύγει στην Αθήνα, όπου γέννησε το παιδί της, και ακολούθως έμπλεξε μ’ έναν αδίστακτο τύπο του υπόκοσμου, τον Βάγγο, που την εκμεταλλεύτηκε και δεν σεβάστηκε ούτε την κόρη της. Η Ρόη, μέσα απ’ την ανείπωτη καταφρόνια, βρήκε το κουράγιο να αντισταθεί, σκοτώνοντας τον Βάγγο κι έτσι καταδικάστηκε σε πολυετή κάθειρξη. Ο Παντελής ανέλαβε τότε τη μικρή της κόρη και τη μεγάλωσε σαν παιδί του. Καθώς όμως η Τζούλια περιμένει με ανυπομονησία να γνωρίσει τη μητέρα της, ένα αναπάντεχο και μοιραίο αυτοκινητικό δυστύχημα την τραυματίζει θανάσιμα. Το αποκορύφωμα είναι ότι ο Άγις και η μνηστή του τη βρίσκουν στο δρόμο και τη μεταφέρουν σπίτι τους, όπου η άτυχη Ρόη ξεψυχά στην αγκαλιά τους. Ταινία-πρότυπο του δακρύβρεκτου ελληνικού μελό που σημάδεψε ανεξίτηλα και την καριέρα της Ελένης Χατζηαργύρη, ταυτίζοντάς την αποκλειστικά με ρόλους πονεμένων μανάδων. Τη σκηνοθεσία της ταινίας είχε αναλάβει αρχικά ο Γρηγόρης Γρηγορίου, αλλά στη συνέχεια διαφώνησε με τον παραγωγό Χρήστο Σπέντζο και αποχώρησε. Ο παραγωγός αναγκάστηκε να την ολοκληρώσει ο ίδιος, γι’ αυτό άλλωστε φέρεται και ως σκηνοθέτης της.

CityPress 19 Mar 2010

2. Τζούλια: “Έγινε πορνοστάρ για να εκδικηθεί τους γονείς της”

Εκτός από πρωταγωνίστρια σε πορνό η Τζούλια Αλεξανδράτου θα μπορούσε να ήταν και πρωταγωνίστρια σε μία δραματική ταινία. Από αυτές τις παλιές ελληνικές, όπως η all time classic «Αμάρτησα για το παιδί μου». Μόνο που τελικά η Τζούλια δεν αμάρτησε για κανένα παιδί, ούτε καν για τα λεφτά, όπως πιστεύαμε. Αμάρτησε για τους γονείς τους, του οποίους ήθελε να εκδικηθεί γυρίζοντας την τσόντα. Αυτό τουλάχιστον εξομολογήθηκε στην Τατιάνα Στεφανίδου, η οποία «Τάτι» είχε πάρει τόσο σοβαρά το ρόλο της, που αντί για το μπλε φορεματάκι θα έπρεπε να βάλει τη λευκή ποδιά του ψυχίατρου. Γιατί ένας τέτοιος έλειπε με όσα ακούγαμε, να μας θεραπεύσει γενικώς.

Εκτός της Τζούλιας, διότι αυτή μια χαρά και δυο τρομάρες είναι και μαζί με τον κολλητό της με το χρυσό καπελάκι, έχουν βαλθεί να μας τρελάνουν ομαδικώς. Ή τουλάχιστον αυτό πιστεύουν. Η φέρελπις πορνοστάρ παραδέχτηκε επιτέλους αυτό που όλοι ξέραμε. Ότι δηλαδή γύρισε επαγγελματική τσόντα, ότι πήρε τα λεφτά ντούκου (και ήταν πολύ καλά) και ότι της πήρε μόνο πέντε λεπτά για να απαντήσει θετικά. Ωστόσο, έδωσε και μία άλλη διάσταση εξηγώντας ότι έκανε την τσόντα για να εκδικηθεί τους γονείς της και κυρίως τον πατέρα της, ο οποίος την εκμεταλλευόταν από μικρή.

Βλαχοπούλου-Χατζιδάκις στο σουρρεαλιστικό φιλμ του Αλέξη Σολομού Αμάρτησα για το αρνί μου.

3. Αμαρτησα για το Αρνι μου (ενα φιλμ του Αλεξη Σολωμου)

…η Ρένα από απλή γυναίκα της γειτονιάς μεταμορφωνόταν σε ιδιότροπη σταρ του σινεμά με το ψευδώνυμο Ρένα Βόλβο. Ο κόσμος παρακολουθούσε επί σκηνής το γύρισμα της ταινίας με σκηνοθέτη τον Γιώργο Κωνσταντίνου και σε λίγο έβλεπε και το ίδιο το φιλμ με τίτλο «Αμάρτησα για το αρνί μου» ή αλλιώς «Η ναυμαχία της Σαλαμίνας»: πρωταγωνιστούσαν εκτός από τη Ρένα, ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις στον ρόλο του λήσταχου Μπαρμπούλα και ο Μίνωας Αργυράκης στον ρόλο του πατέρα της ατιμασμένης νέας…

 

4. “The Octopus position”

Have your guy sit on the floor with his hands on the ground behind him. Tell him to spread his legs and bend them slightly at the knees. Keeping your hands on the floor for support, straddle his lap, facing him, and raise your legs so your right leg rests on his left shoulder and your left leg on his right shoulder. Do it right and you two will look like a multilimbed lust creature.

(Cosmopolitan)

5. Οκταποδον σεξ

Το ερωτικό σμίξιμο στα χταπόδια μπορεί να διαρκέσει πολλές ώρες. Τα αρσενικά, πιο μεγαλόσωμα από τα θηλυκά, διαθέτουν ένα ειδικό πλοκάμι που παίζει το ρόλο φαλλού: η άκρη του είναι εντελώς διαφορετική από εκείνη των υπόλοιπων πλοκαμιών. Σε μια πτυχή του υπάρχουν σπερματοφόρα αγγεία που παράγουν σπερματοζωάρια. Τα αγγεία αυτά, στα μεγαλύτερα είδη, φτάνουν έως και στο ένα μέτρο μήκος. Το αρσενικό χταπόδι τοποθετεί το σπερματοφόρο πλοκάμι στο σώμα του θηλυκού και περιμένει την κατάλληλη στιγμή για ν’ αφήσει τα σπερματοζωάριά του να γονιμοποιήσουν τα ωάρια – μια αναμονή ερωτικής φύσης που διαρκεί… και διαρκεί.

 

Noli me tangere – Touch me

Tiziano

Do not touch me

Nolde

Touch me

Runge

Do not touch me

Bacon

Touch me

Friedrich

Do not touch me

Beckmann

Touch me

Kandinsky

Do not touch me

Argyrakis

Touch me

Friedrich

Do not touch me

Nolde

Kiss me

Μια μερα του Δεκεμβρη – αποπειρα στοχασμου πανω στο Θανατο (A day in December – an attempt to contemplate Death)

Αυτη η μερα ειναι γεματη μνημες. Μνημες αγαπημενων που πεθαναν αλλα δεν χαθηκαν. Ο θανατος του Αλεξη Γρηγοροπουλου αποτελεσε την αφορμη για αυτη την αναρτηση, που οντας γεματη Θανατο αποπειραται να  στοχαστει και να τον κατανικησει δια του στοχασμου και της μνημης.

The day brings a lot of memories. Memories of loved ones who are no longer with me on this earth. The trigger for this shower of memories is the death of a 15 old student – Alexis Grigoropoulos – last year by a policeman in downtown Athens.

Θελω να κανω αρχη με το υπεροχο ποιημα του Γκετε “Der Erlkoenig”, που το μελλοποιησε ο Σουμπερτ. Εδω εχομε την ανυπερβλητη ερμηνεια του βαρυτονου Dietrich Fischer Dieskau.

I want to start with Goethe’s poem “Der Erlkoenig”, which Schuebert turned into a beautiful song (lieder).

There is no better interpretation of the approach of Death, its flirting with the innocent child, and the final abduction.

Here it is sung by the King of Baritones, Dietrich Fischer Dieskau.

Ποιος καλπαζει τοσο αργα μεσα στο σκοταδι και τον ανεμο;

Ειναι ο πατερας με το παιδι του.

Κρατει το παιδι μεσα στην γουβα του χεριου του

Το κρατει προστατευμενο, και ζεστο.

Who rides, so late, through night and wind?
It is the father with his child.
He holds the boy in the crook of his arm
He holds him safe, he keeps him warm.

“Γιε μου, γιατι σκεπαζεις το προσωπο σου με τοση αγωνια;”

“Πατερα, δεν τον βλεπεις τον Βασιλια;

Τον Βασιλια με την κορωνα και την ουρα;”

“Γιε μου, ενα παιχνιδι της ομιχλης ειναι”

“My son, why do you hide your face so anxiously?”
“Father, do you not see the Erl king?
The Erl king with crown and tail?”
“My son, it’s a wisp of fog.”

“Αγαπημενο μου Παιδι, ελα, φυγε μαζι μου!

Ποσα πανεμορφα παιχνιδια θα παιξω εγω μαζι σου!

Στην παραλια μας περιμενουν τοσα ομορφα λουλουδια

κι η μητερα μου εχει τοσες χρυσες φορεσιες”

“You lovely child, come, go with me!
Many a beautiful game I’ll play with you;
Some colourful flowers are on the shore,
My mother has many golden robes.”

“Πατερα, πατερα μου, ακουσες

Τις υποσχεσεις του Βασιλια;”

“Παιδι μου μην ανησυχεις,

Ειναι ο αερας που σφυριζει μεσα απο τα ξερα φυλλα.”

“My father, my father, can’t you hear,
What the Erl king quietly promised me?”
“Be calm, stay calm, my child;
The wind rustles through dry leaves.”

“Θελεις να ερθεις μαζι μου, αγαπητο μου παιδι;

Οι κορες μου θα σε περιποιηθουν,

Οι κορες μου σερνουν τους χορους μεσα στη νυχτα

Και θα σε αποκοιμησουν με τους χορους και τα τραγουδια τους.”

“Do you want to come with me, dear boy?
My daughters shall wait on you fine;
My daughters lead the nightly dances
And will rock and dance and sing you to sleep.”

“Πατερα, πατερα μου, δεν βλεπεις εκει,

Τις κορες του Βασιλια στο σκοτεινο μερος;”

“Παιδι μου βλεπω καλα,

Οι γερικες ιτιες εχουν γκριζα φυλλα.”

“My father, my father, can’t you see there,
The Erl king’s daughters in the gloomy place?”
“My son, my son, I see it well:
The old willows they shimmer so grey.”

“Σ΄αγαπω, με θελγει η ομορφια σου,

Κι αν ερθεις οικειοθελως, θα σε αναγκασω.”

“Πατερα, πατερα μου, με αρπαζει τωρα!

Ο Βασιλιας με λαβωσε!”

“I love you, your beautiful form entices me;
And if you’re not willing, I shall use force.”
“My father, my father, he’s grabbing me now!
The Erl king has done me harm!”

Ο πατερας τρεμει, καλπαζει γοργα,

Κρατωντας το παιδι που βογγαει στην αγκαλια του.

Με δυσκολια φτανει στο κτημα του,

Στην αγκαλια του το παιδι ειχε πεθανει.

The father shudders; he rides swiftly,
He holds the moaning child in his arms.
He can hardly manage to reach his farm;
In his arms, the child was dead.

Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, πού έδυ σου το κάλλος;

Ο Θανατος επηρε τον  Υιο και η Παναγια θρηνει τον μεγαλο θρηνο.  Το τελος επηλθε, ο Υιος ταξιδεψε στο Βασιλειο του Σκοτους.

“Oh my sweet spring, my sweetest child, where is your beauty gone?” cries the Holy Mother over the dead body of Jesus.

Death has now captured the Son, and the Mother is weeping.

Εδω με την βοηθεια του Γιωργου Σεφερη επερχεται το γυρισμα, η ανατροπη, η κατανικηση του Θανατου, που ειναι η κατανικηση του Φοβου του Θανατου. Παραθετω πρωτα το ποιημα.

And here comes the turn, the overthrow, the defeat over Death, which is the defeat of the Fear of Death, with the help of George Seferis, and his poem “Epiphany”.

Επιφανια, Γιωργος Σεφερης, 1937

(Epifania, George Seferis, 1937)

Τ’ ανθισμένο πέλαγο και τα βουνά στη χάση του φεγ-
γαριού
η μεγάλη πέτρα κοντά στις αραποσυκιές και τ’ ασφοδίλια
το σταμνί που δεν ήθελε να στερέψει στο τέλος της μέρας
και το κλειστό κρεβάτι κοντά στα κυπαρίσσια και τα μαλ-
λιά σου
χρυσά. τ’ άστρα του Κύκνου κι εκείνο τ’ άστρο ο Αλδεβαράν

Κράτησα τη ζωή μου κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας
ανάμεσα σε κίτρινα δέντρα κατά το πλάγιασμα της βροχής
σε σιωπηλές πλαγιές φορτωμένες με τα φύλλα της οξιάς
καμιά φωτιά στη κορυφή τους. βραδιάζει.

Κράτησα τη ζωή μου. στ’ αριστερό σου χέρι μια γραμμή
μια χαρακιά στο γόνατό σου, τάχα να υπάρχουν
στην άμμο του περασμένου καλοκαιριού τάχα
να μένουν εκεί που φύσεξε ο βοριάς καθώς ακούω
γύρω στη παγωμένη λίμνη την ξένη φωνή.

Τα πρόσωπα που βλέπω δε ρωτούν μήτε η γυναίκα
περπατώντας σκυφτή βυζαίνοντας το παιδί της
Ανεβαίνω τα βουνά. μελανιασμένες λαγκαδιές. ο χιονι-
σμένος κάμπος, ως πέρα ο χιονισμένος κάμπος, τίποτε δε ρωτούν
μήτε ο καιρός κλειστός σε βουβά ερμοκλήσια μήτε
τα χέρια που απλώνουνται για να γυρέψουν, κι οι
δρόμοι.
Κράτησα τη ζωή μου ψιθυριστά μέσα στην απέραντη
σιωπή
δεν ξέρω πια να μιλήσω μήτε να συλλογιστώ. ψίθυροι
σαν την ανάσα του κυπαρισσιού τη νύχτα εκείνη
σαν την ανθρώπινη φωνή της νυχτερινής θάλασσας στα
χαλίκια
σαν την ανάμνηση της φωνή σου λέγοντας “ευτυχία”.
Κλείνω τα μάτια γυρεύοντας το μυστικό συναπάντημα των
νερών
κάτω απ’ τον πάγο το χαμογέλιο της θάλασσας τα κλει-
στά πηγάδια
ψηλαφώντας με τις δικές μου φλέβες τις φλέβες εκείνες
που μου ξεφεύγουν
εκεί που τελειώνουν τα νερολούλουδα κι αυτός ο άνθρωπος
που βηματίζει τυφλός πάνω στο χιόνι της σιωπής
Κράτησα τη ζωή μου, μαζί του, γυρεύοντας το νερό που
σ’ αγγίζει
στάλες βαριές πάνω στα πράσινα φύλλα, στο πρόσωπό σου
μέσα στον άδειο κήπο, στάλες στην ακίνητη δεξαμενή
βρίσκοντας ένα κύκνο νεκρό μέσα στα κάτασπρα φτε-
ρά του,
δέντρα ζωντανά και τα μάτια σου προσηλωμένα.

Ο δρόμος αυτός δεν τελειώνει δεν έχει αλλαγή, όσο
γυρεύεις
να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια, εκείνους που έφυγαν
εκείνους
που χάθηκαν μέσα στον ύπνο τους σε πελαγίσιους τάφους,
όσο ζητάς τα σώματα που αγάπησες να σκύψουν
κάτω από τα σκληρά κλωνάρια των πλατάνων εκεί
που στάθηκε μια αχτίδα του ήλιου γυμνωμένη
και σκίρτησε ένας σκύλος και φτεροκόπησε η καρδιά σου,
ο δρόμος δεν έχει αλλαγή, κράτησα τη ζωή μου

Το χιόνι
και το νερό παγωμένο στα πατήματα των αλόγων.

The flowering sea and the mountains in the moon’s waning
the great stone close to the Barbary figs and the asphodels
the jar that refused to go dry at the end of the day
and the closed bed by the cypress trees and your hair
golden; the stars of the Swan and that other star, Aldebaran.

I’ve kept a rein on my life, kept a rein on my life, travelling
among yellow trees in driving rain
on silent slopes loaded with beech leaves,
no fire on their peaks; it’s getting dark.
I’ve kept a rein on my life; on your left hand a line
a scar at your knee, perhaps they exist
on the sand of the past summer perhaps
they remain there where the north wind blew as I hear
an alien voice around the frozen lake.
The faces I see do not ask questions nor does the woman
bent as she walks giving her child the breast.
I climb the mountains; dark ravines; the snow-covered
plain, into the distance stretches the snow-covered plain, they ask nothing
neither time shut up in dumb chapels nor
hands outstretched to beg, nor the roads.
I’ve kept a rein on my life whispering in a boundless silence
I no longer know how to speak nor how to think; whispers
like the breathing of the cypress tree that night
like the human voice of the night sea on pebbles
like the memory of your voice saying ‘happiness’.

I close my eyes looking for the secret meeting-place of the waters
under the ice the sea’s smile, the closed wells
groping with my veins for those veins that escape me
there where the water-lilies end and that man
who walks blindly across the snows of silence.
I’ve kept a rein on my life, with him, looking for the water that touches you
heavy drops on green leaves, on your face
in the empty garden, drops in the motionless reservoir
striking a swan dead in its white wings
living trees and your eyes riveted.

This road has no end, has no relief, however hard you try
to recall your childhood years, those who left, those
lost in sleep, in the graves of the sea,
however much you ask bodies you’ve loved to stoop
under the harsh branches of the plane trees there
where a ray of the sun, naked, stood still
and a dog leapt and your heart shuddered,
the road has no relief; I’ve kept a rein on my life.

The snow and the water frozen in the hoofmarks of the horses.

(interpretation by Edmund Keeley and Philip Sherrard)

Η προτελευταια στροφη τα λεει ολα και δινει και την απαντηση:

“ο δρομος δεν εχει αλλαγη” δηλαδη το πεπρωμενον φυγειν αδυνατον, για αυτο μην ζητας αλλους δρομους, δεν υπαρχουν, κοιτα το δρομο που εχεις και να τον διαβεις, με αρωγο την μνημη.

Η διαδρομη του ποιητη “κρατωντας τη ζωη του” και αναμετρηση του με το παγωμενο νερο και το χιονι τον εφερε μπροστα στην κατανικηση του Φοβου του Θανατου.

A Kiss is just a kiss, or is it something else?

The question of the title is not rhetorical. The kiss is one of the vehicles to supercede one’s one material existence and attempt the ultimate, which is the submersion into another body, thus abolishing one’s own existence.

The two lovers embrace and they momentarily forget their fatal destiny. Cold as the marble they inhabit. They embrace, but they stay apart.

The man wears a crown of vines, and the woman flowers in her hair. They are oblivious to the fact that they are on the edge.  They are content and harmonious.

A kiss may last for fractions of a second, but then also for centuries.

The couple embrace almost in depseration. Their bodies touch and tangle. There is no time to waste. Passion overflows the carnal vessels.

You must remember this
A kiss is still a kiss,
A sigh is just a sigh…
The fundamental things apply,
As time goes by.

And when two lovers woo,
They still say I love you
On that you can rely…
No matter what the future brings,
As time goes by.

And time goes by and before you know it, you feel the cold wind on your back and the dark shadow enveloping you, and you embrace the beloved one, and you seek in her mouth the taste of youth and the aroma of ever lasting passion.

Συρραφη περι Διονυσου – Dionysus Collage

Σημερα μου ηρθε να γραψω ενα σημειωμα για τον πολυπλευρο και πολυπροσωπο θεο Διονυσο, που ειναι γνωστος και ως Βακχος. Ειναι μια συλλογη – συρραφη απο ενοτητες (collage) που εχουν κατα καιρους περασει απο το μυαλο μου, παρα μια ολοκληρωμενη θεωρηση ή σπουδη. Στα πλαισια αυτα χρησιμοποιω οπου το κρινω σκοπιμο αποσπασματα απο κειμενα και δημοσιευματα που αποδιδουν με ικανοποιητικο τροπο το σχετικο θεμα ή ενοτητα.

Θα ξεκινησω γλυκα με την υπεροχη μορφη της Αριαδνης, και θα συνεχισω με μια συντομη αναφορα στη Διονυσιακη λατρεια, τις Βακχες του Ευριπιδη, και μετα στα σκοτεινα χωραφια της ωμοφαγιας.  Θα κλεισω με δυο αναφορες στον Φρειδερικο Νιτσε.

Διονυσος - Μουσειο Λουβρου, Παρισι

Η Αριαδνη

Η γυναικα του Διονυσου ηταν η Αριαδνη, η κορη του βασιληα Μινωα της Κρητης. Συναντησε τον Διονυσο στο νησι της Ναξου, οπου την ειχε παρατησει ο Θησεας, και την παντρευτηκε επι τοπου. Ο Τισιανος απεδωσε με υπεροχο τροπο αυτη τη συνευρεση, παρολον οτι μερικα απο τα στοιχεια της συνθεσης, οπως η παρουσια των τιγρεων μας οδηγουν σε αλλες περιοχες του πλανητη και οχι στο γλυκο κυκλαδονησι.

Τισιανος: Διονυσος και Αριαδνη

Η φυση της Διονυσιακης θρησκειας

(απο την Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η   Σ Τ Ι Σ  Β Α Κ Χ Ε Σ του Ε. R. Dodds)

Για τους Έλληνες των κλασικών χρόνων, ο Διόνυσος δεν ήταν μόνον, ούτε καν κυρίως, ο θεός του κρασιού. Ο Πλούταρχος μας το λέει, και το επιβεβαιώνει με ένα χωρίο του Πινδάρου, και οι λατρευτικοί τίτλοι του θεού το επιβεβαιώνουν επίσης: είναι Δενδρίτης ή Ένδενδρος, η Δύναμη που ενυπάρχει στο δέντρο· είναι Άνθιος, ο φορέας της άνθησης, Κάρπιος, ο φορέας των καρπών, Φλεύς ή Φλέως, η πλησμονή της ζωής. Περιοχή του είναι, όπως λέει ο Πλούταρχος, ολόκληρη η υγρά φύσις—όχι μόνο η ρευστή φωτιά του σταφυλιού, αλλά και ο χυμός που ανεβαίνει στο νέο δέντρο, το αίμα που χτυπάει στις φλέβες του νεαρού ζώου, όλα τα μυστηριώδη και ανεξέλεγκτα ρεύματα, η πλημμυρίδα και η άμπωτη μέσα στη ζωή της φύσης. Η παλαιότερη μαρτυρία που έχουμε, ο Όμηρος, πουθενά δεν τον αναφέρει ρητά για θεό του κρασιού, και πιθανότατα ο συσχετισμός του με ορισμένα άγρια φυτά, όπως το πεύκο και ο κισσός, και με ορισμένα αγρίμια, είναι πιο παλιές από το συσχετισμό του με το αμπέλι. Κυρίως οι Αλεξανδρινοί, και ακόμα περισσότερο οι Ρωμαίοι –με τη μανία τους να κατατάσσουν τα πάντα και με την πρόσχαρη χοντροκεφαλιά τους στα πνευματικά ζητήματα—καταχώρισαν το Διόνυσο κάτω από τον τίτλο “ο εύθυμος Βάκχος”, ο θεός του κρασιού, με την ακόλαστη συνοδεία του, νύμφες και σατύρους. Με τούτη τη μορφή τον πήραν από τους Ρωμαίους οι ζωγράφοι και οι ποιητές της Αναγέννησης· κι αυτοί πάλι, με τη σειρά τους, διαμόρφωσαν την εικόνα με την οποία τον παριστάνει ο σύγχρονος κόσμος. Αν πρόκειται να καταλάβουμε τις Βάκχες, πρέπει πρώτα πρώτα να τα βγάλουμε όλα αυτά από το νου μας, να ξεχάσουμε τους πίνακες του Τισιανού και του Ρούμπενς, να ξεχάσουμε τον Keats με το “θεό των ποτηριών που κατεβάζεις μονορούφι και των κεφάτων τραγουδιών”, να θυμηθούμε ότι τα όργια δεν είχαν τη σημερινή έννοια αλλά ήταν πράξεις ευλάβειας (πρβλ. Βάκχες, 34 σημ.*) και ότι βακχεύειν δε σημαίνει “γλεντώ”, αλλά “αποκτώ μιά ιδιαίτερη θρησκευτική εμπειρία” —την εμπειρία της κοινωνίας με το Θεό, που μεταμορφώνει τον άνθρωπο σε βάκχο ή βάκχη (πρβλ. στ. 115 σημ.).

Ευριπιδου “Βακχες”

(αποσπασματα απο το σχετικο αρθρο του Κωστα Εμμανουηλιδη)

Ο Πενθέας, Βασιλιάς της Θήβας, αρνείται να δεχθεί τον νέο θεό Διόνυσο και τις βακχείες με τις οποίες τον λατρεύουν οι γυναίκες, που στην διάρκειά τους καταλαμβάνονται από τον θεό, γίνονται μαινάδες και προβαίνουν σε όργια και ωμοφαγία. Κάποια στιγμή όμως αποφασίζει να τις παρακολουθήσει, ντύνεται γυναίκα και μπαίνει ανάμεσά τους. Αυτές τον αντιλαμβάνονται, του επιτίθενται και με πρώτη την ίδια του την μητέρα Αγαύη τον κατασπαράζουν σαν να είναι  κάποιο ζώο, κάτι συνηθισμένο κατά την διάρκεια των βακχείων.

Σημειώνουμε την σεξουαλικοποίηση που κάνει ο Πενθέας στις θρησκευτικές τελετές (ο θεός είναι γυναικόμορφος και ψεύτης και ενδιαφέρεται για γυναίκες, μόνο σεξουαλικά όργια κάνουν στις βακχείες κτλ), παρά την διευκρίνιση από τους γέροντες πως η σωφροσύνη είναι εσωτερικό χαρακτηριστικό και ακολουθεί την γυναίκα σε ότι και αν συμμετέχει. Τέλος ο Πενθέας αρνείται αυτό που υποτίθεται ότι προσπαθεί να καταφέρει, δηλ., να γυρίσουν οι γυναίκες σπίτια τους, όταν του το προτείνει ο Διόνυσος. Αντιθέτως αποδέχεται να πάει ο ίδιος στο βουνό με τις γυναίκες. Η γυναικεία μεταμφίεση του προκαλεί ευχαρίστηση, σαν να εκπληρώνεται κάποια ασυνείδητη επιθυμία του να πλησιάσει – ταυτιστεί(;) με την μητέρα, αλλά και να συναντήσει – βιώσει το πρωταρχικό τραύμα; (Winnicott 1974) .

Η πρόταση δηλαδή εδώ είναι πως η αλαζονεία του Πενθέα που τον οδηγεί σε ύβρη κατά του θεού Διόνυσου, αμφισβήτηση και ασέβεια προς τους γεροντότερους (τον παππού του Κάδμο και τον μάντη Τειρεσία), σε τυραννική εφαρμογή της εξουσίας του, εξευτελισμό και σεξουαλικοποίηση των θρησκευτικών τελετών και τέλος η παρενδυσία του, αποτελούν μέρος της ναρκισσιστικής του οργάνωσης απέναντι σε μια τραυματική, μέχρι τον αφανισμό του, πρωταρχική σχέση με την μητέρα.

Ωμοφαγια

(απο την Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η   Σ Τ Ι Σ  Β Α Κ Χ Ε Σ του Ε. R. Dodds)

Μπορούμε λοιπόν να θεωρήσουμε την ωμοφαγία σα μιά τελετή όπου ο θεός είναι κατά κάποιαν έννοια παρών μέσα στο ζώο που παίρνει για φορέα του και μ’ αυτή τη θωριά κατασπαράζεται και τρώγεται από το λαό του. Παραδέχτηκε άραγε ποτέ η θρησκεία —καθώς υποβάλλει η ιστορία του Πενθέα— μιαν ισχυρότερη, επειδή είναι και πιο τρομερή, μορφή κοινωνίας —το διαμελισμό, και μάλιστα το διαμελισμό και μαζί το φάγωμα του θεού με ανθρώπινη μορφή; Δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι, και μερικοί φιλόλογοι το αρνούνται. Υπάρχουν, ωστόσο, σκόρπιες ενδείξεις που μας οδηγούν σ’ αυτόν το δρόμο.Ο Θεόφραστος (παρά Πορφυρίω, De abstinentia) αναφέρει την των ανθρωποθυσιών βακχείαν, και προσθέτει ότι οι Βασσάρες (μαινάδες της Θράκης) ασκούν επίσης τον κανιβαλισμό. Ο Παυσανίας (9. 8. 2) είχε ακούσει ότι στις Πότνιες, κοντά στη Θήβα, θυσιαζόταν κάποτε στο Διόνυσο ένα αγόρι, ώσπου οι Δελφοί επέτρεψαν να χρησιμοποιηθεί τράγος για υποκατάστατο. Εξηγεί την τελετή σαν εξιλασμό· αλλά υπάρχουν άλλες ενδείξεις που ίσως μας κάνουν ν’ αμφιβάλλουμε γι’ αυτό. Ο Εύελπις της Καρύστου (παρά Πορφυρίω, De abstinentia, 2. 55) ξέρει ότι σε δυό νησιά του Αιγαίου, τη Χίο και την Τένεδο, γινόταν κάποτε σπαραγμός με ανθρώπινο θύμα, προς τιμήν του Διονύσου Ομαδίου, θεού της ωμοφαγίας και ο Κλήμης (Προτρεπτικός, 3. 42) ανθολόγησε από μιά ελληνιστική ιστορία της Κρήτης ανάλογη παράδοση για τη Λέσβο. Φαίνεται ότι στην Τένεδο, όπως στις Πότνιες, το θύμα αντικαταστάθηκε αργότερα με ζώο, αλλά το τυπικό διατήρησε περίεργα και χαρακτηριστικά στοιχεία. Ο Αιλιανός (Περί ζώων ιδιότητος, 12.34) μας λέει ότι διαλέγουν μιά αγελάδα ετοιμόγεννη και τη μεταχειρίζονται σαν να ήταν γυναίκα με παιδί· όταν γεννηθεί το μοσχάρι, του βάζουν κοθόρνους κ’ έπειτα το θυσιάζουν στο Διόνυσο Ανθρωπορραίστην, “πού συντρίβει τους ανθρώπους”· “αλλά εκείνος που χτύπησε το μοσχάρι με το πελέκι λιθοβολείται από το λαό, ώσπου φεύγει να γλιτώσει στην ακρογιαλιά” (δηλαδή είναι μολυσμένος και πρέπει να κάνει ότι τάχα φεύγει από τη χώρα, όπως η Αγαύη στο τέλος των Βακχών). Σ’ αυτή τη μαρτυρία μπορούμε να προσθέσουμε: την επαναλαμβανόμενη παρουσία μιας παιδοφονίας και το σπαραγμό ανθρώπων στους διονυσιακούς μύθους (βλ. παρακάτω)· το γεγονός ότι η ανθρωποθυσία που υποστηρίζεται πώς έγινε πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας λέγεται ότι προσφέρθηκε στο Διόνυσο Ωμηστή· και την αναφορά τελετουργικού φόνου σε σχέση με το διονυσιακό κίνημα στην Ιταλία, που καταργήθηκε το 186 π.Χ.

Όπως και νά ‘ναι, η ωμοφαγία και οι ενσαρκώσεις σε ζώα δείχνουν το Διόνυσο σαν κάποιον πολύ πιο σημαντικό και πολύ πιο επίφοβο από ένα θεό του κρασιού. Είναι η αρχή της κτηνώδικης ζωής, ταύρος και ταυροφάγος, το θήραμα και ο κυνηγός—η αχαλίνωτη δύναμη που ζηλεύει ο άνθρωπος στα ζώα και που ζητάει να την αφομοιώσει. Η λατρεία του ήταν αρχικά μιά απόπειρα των ανθρώπων να επιτύχουν την ένωση με αυτή τη δύναμη. Το ψυχολογικό αποτέλεσμα ήταν να απελευθερωθεί στον άνθρωπο η ζωή του ενστίκτου από τα δεσμά που της επιβάλλει η λογική και η κοινωνική συνήθεια· ο λατρευτής αποκτούσε συνείδηση μιας παράξενης καινούριας ζωτικότητας, που την απέδιδε στην παρουσία του θεού μέσα του (πρβλ. Βάκχες, 187 κέ., 194, 945-6 και σημειώσεις). Ο Ευριπίδης μοιάζει να υπαινίσσεται επίσης ένα πιο μακρινό αποτέλεσμα, μιαν απορρόφηση της ατομικής συνείδησης μέσα σε μιαν ομαδική συνείδηση: ο λατρευτής θιασεύεται ψυχάν (Βάκχες, 75), γίνεται ένα, όχι μόνο με τον Κύριο της Ζωής, άλλα και με τους συντρόφους του στη λατρεία· και γίνεται επίσης ένα με τη ζωή της γης (Βάκχες, 726-7 και σημ.).

Διονυσιακή και Ορφική Ωμοφαγία

(απο αρθρο του Κωνσταντινου Τσοπανη)

Είδαμε μέχρι τώρα σε γενικές γραμμές το μύθο και τη «θεολογική» θεμελίωση του καθώς και η τέλεση της ωμοφαγικής πρακτικής. Δε γνωρίζουμε επακριβώς αν στα Ορφικό-διονυσιακά μυστήρια ο μύθος υπήρχε παράλληλα με την ωμοφαγική πρακτική ή δημιουργήθηκε ακριβώς για να τη δικαιολογήσει, ή αν αντίθετα η ωμοφαγία προήλθε ακριβώς από το μύθο. Οι γνώμες διίστανται. Το σίγουρο είναι ότι στην ιστορία της Ορφικό-διονυσιακής λατρείας το ένα συμπληρώνει ή αιτιολογεί το άλλο. Δε θα ασχοληθούμε εδώ με αυτό το ζήτημα. Θέλουμε, όμως, μολονότι δεν περιγράφουμε ολόκληρη την ιστορία της λατρείας του Διόνυσου, να σημειώσουμε ότι πρέπει να γίνει μια διαφοροποίηση μεταξύ των μυστηρίων του Διόνυσου, τα οποία φυλάσσονταν για τους μύστες μόνο, και της δημόσιας λατρείας του. Είναι φυσικό οι προσωπικές σχέσεις των μυστών με το πνεύμα να παίρνουν τη μορφή μυστηρίου και να εκφράζονται με τελετουργικά που αφορούν την αδελφότητα και όχι τη δημόσια λατρεία. Πέρα από εκείνα τα δημόσια μεγάλα τελετουργικά του Διόνυσου, τα τελετουργικά μύησης και η Ωμοφαγία είναι μυστικά. Αλίμονο στον ασεβή που παρίσταται χωρίς να έχει το δικαίωμα, σπρωγμένος από την περιέργεια! Στις γιορτές μύησης που εξασφάλιζαν την περιοδική υποδοχή των μελών στην κοινότητα, γινόταν επίκληση του θεού για τους μύστες και τους υποψηφίους στη μύηση. Εκείνοι μεταξύ τους θα το δεχθούν, θα κυριαρχηθούν από αυτό, θα κυριαρχήσουν σε αυτό και θα το φάνε. Και καταλαβαίνουμε παρόμοια γιατί ο θεός ενσωματώνεται στους Βάκχους και στις Μαινάδες, στους ιερείς και στις ιέρειες. Τούτη η «θεοφάνια» και «θεοφαγία» όμως δεν είχε καμία σχέση με τις δημόσιες τελετουργίες και τον πολύ λαό, τους αμυήτους και πρέπει να επισημάνουμε αυτόν τον διαχωρισμό. Παρότι η δημόσια λατρεία του Διόνυσου φαίνεται πως ήταν οργιαστική και μυστηριώδης και ότι ασκείτο μέσα από έναν ενθουσιασμό θορυβώδη και παραληρηματικό ωστόσο όντας εισηγμένη στις ελληνικές πόλεις, έγινε κάπως μετρημένη και φρόνιμη. Μόνο στις μεταξύ τους νυχτερινές τελετουργίες οι αδελφότητες των Θυιάδων ή των Βακχών αφήνονταν βορρά όλων των εκρήξεων και ξεσπασμάτων μιας άγριας παραφροσύνης. Από εκεί προέρχονται και σκηνές, όπως αυτή που είδαμε πιο πάνω να περιγράφει ο Πλούταρχος.

Πρέπει ακόμα να σημειώσουμε ότι τα μυστήρια του Ορφέα διακρίνονται από εκείνα του Διόνυσου, λόγω της ιδιαίτερης ανάπτυξης εκ μέρους των ορφικών θιάσων της διδασκαλίας και του τελετουργικού τους. Λέγεται ότι ο Ορφέας ηθικοποίησε και μετουσίωσε την οργιαστική λατρεία του Διόνυσου, καταργώντας την κρεοφαγία. Τούτο σημαίνει σε κάθε περίπτωση ότι τα ορφικά μυστήρια απέρριψαν παντελώς την τελετουργική Ωμοφαγία, την τόσο βασική στα μυστήρια του Διονύσου. Παρόλα αυτά η Ωμοφαγία συνεχίζει να συναντάται και στους ορφικούς θιάσους, έστω και ως εξαίρεση των τελετουργικών της ορφικής μύησης. Ας δούμε, λοιπόν, πώς εξηγείται αυτή η αντίφαση. Είναι βεβαίως σίγουρο ότι η ορφική πειθαρχία απαγόρεψε κάθε χρήση κρέατος και ότι οι θιασώτες του Ορφισμού είναι φυτοφάγοι. (Ευριπίδους, Ιππόλυτος). Η απαγόρευση της κρεοφαγίας στους Ορφικούς ήταν αποτέλεσμα μιας συνετής θεωρίας, ένα συμπέρασμα θεμελιωμένο σε μια θεολογική πίστη. Το αίτιο αυτής της απαγόρευσης μπορεί να αναζητηθεί στη διδασκαλία της μετεμψύχωσης, την οποίαν αποδέχονταν οι ορφικοί λάτρες. Αν οι άνθρωποι μπορούν να επαναγεννηθούν στα σώματα κάποιων ζώων, οποιοσδήποτε σκοτώνει και τρώει ένα ζώο, κινδυνεύει να σκοτώσει και να φάει το ταίρι ή τους προγόνους του. Όσον αφορά ωστόσο την τελετουργία της Ωμοφαγίας που διατηρήθηκε στην ορφική μύηση, θα μπορούσε να υποτεθεί ότι περί του θυσιασμένου ζώου, είτε αυτό ήταν ταύρος, νεογέννητο δορκάδος ή ερίφιο, πιστευόταν πως εξαιτίας του ιδιόρρυθμου χαρακτήρα της σχέσης του με τη θεότητα, δεν μπορούσε να φιλοξενήσει έναν κοινό θνητό. Εφόσον μόνο οι εκλεκτοί του Διόνύσου παίρνουν μέρος στη «θεοφαγία» του Διόνυσου-ταύρου μέσω του τελετουργικού της Ωμοφαγίας και κατά συνέπεια στη σωτηρία δεν κινδυνεύουν να φάνε κάποιο συγγενικό τους πρόσωπο που έχει μετενσαρκωθεί. Έτσι εκπληρώνεται στους Ορφικούς μέσω της Ωμοφαγίας κατά τη μυησή τους η αναγκαιότητα μιας οικονομίας της σωτηρίας ακριβώς. Ο Διόνυσος-Ζαγρέας του οποίου τις σάρκες νόμιζαν πως έτρωγαν, όταν καταβρόχθιζαν τις σάρκες του ταύρου, πίστευαν ότι γέμιζε τις ψυχές τους και τους έδινε την θεϊκή αθανασία.

Στην πολιτισμένη Αθήνα η τελετή της ωμοφαγίας μπορεί να ήταν γνωστή, αλλά δεν πρέπει να τελείτο τακτικά, τουλάχιστον στους κύκλους των Διονυσιακών. Μπορεί σε μέρη όπως η Θράκη οι Βάκχες να διαμέλιζαν ένα τράγο ή στην Κρήτη να συνηθιζόταν η ωμοφαγία ταύρων, όμως για τα πολιτισμένα ήθη των Αθηναίων κάτι τέτοιο ήταν αρκετά αποτρόπαιο και αποδοκιμαστέο. Ο πολιτισμένος άνθρωπος απέχει, κατά κανόνα, από την ωμοφαγία. O μέσος άνθρωπος δεν επιτρέπει στον εαυτό του να συνειδητοποιήσει σκέψεις ή αισθήματα που δε συμβιβάζονται με τα πρότυπα του πολιτισμού του, για αυτό και τα καταστέλλει ή τα απωθεί. Σε ένα πολιτισμό που έχει περάσει από το στάδιο της οπισθοδρόμησης σε ένα πνευματικό-προοδευτικό προσανατολισμό, οι παράγοντες που αντιπροσωπεύουν το σκοτάδι μένουν στο ασυνείδητο. Όμως, ο άνθρωπος σε κάθε πολιτισμό έχει μέσα του όλες τις δυνητικές προδιαθέσεις: είναι ο αρχαϊκός άνθρωπος, το θηρευτικό ζώο, ο κανίβαλος, ο ειδωλολάτρης και επίσης το ον που είναι ικανό για λογική σκέψη, για αγάπη, για δικαιοσύνη. Η συνείδησή του, που αντιπροσωπεύει τον κοινωνικό άνθρωπο, μαζί τους περιστασιακούς περιορισμούς που θέτει η ιστορική πραγματικότητα στην οποία συμβαίνει να ζει το άτομο, τον ωθεί να απωθεί δυνητικές προδιαθέσεις που ελλοχεύουν στο ασυνείδητο αλλά δε γίνονται αποδεκτές από τα κοινωνικά δεδομένα.

Ο Αριστοφάνης, διακωμωδώντας την τελετή της ωμοφαγίας, φανερώνει ότι οι Αθηναίοι γνώριζαν μεν την τελετή, αλλά την αποδοκίμαζαν. Στην τολμηρή πρόρρηση των «Βατράχων», οι αμύητοι διατάζονται να αποσυρθούν και μεταξύ αυτών εκείνοι που «μήτε ποτέ μυήθηκαν από τον ταυροφάγο Κρατίνο να τελέσουν τα Βακχεία». Η λατρεία του Διόνυσου της «ωμής σάρκας» θα πρέπει να είχε περιέλθει σε αχρηστία στην Αθήνα του Περικλή. Εξάλλου ένας αλλόφρων θεός, ένας «ωμάδιος» ή «ωμιστής» Διόνυσος υπάρχει μόνο όταν υπάρχει ο κόσμος που εκφράζεται μέσω αυτού, ένας κόσμος σε μια κατάσταση μανίας, καταστροφικής ή δημιουργικής, την οποία εκείνος εκπροσωπεί. Αλλιώς περνά στην αφάνεια, μέχρι που ο κόσμος να τον ξανακαλέσει πάλι στο προσκήνιο.

Ο Νιτσε

(απο το αρθρο του Κωστα Δαφερμου)

Ο Νίτσε θεωρεί ότι η αρχαία ελληνική κουλτούρα χαρακτηρίζεται από ένα δυϊσμό και μία σύγκρουση ανάμεσα στην αρχή του Απόλλωνα και την αρχή του Διόνυσου. Η τέχνη του Απόλλωνα είναι η τέχνη των πλαστικών μορφών, των υψηλών και φωτεινών συλλήψεων, η τέχνη που διέπεται από την αίσθηση του μέτρου και της ηρεμίας. Η διονυσιακή τέχνη φέρει μέσα της το «τιτάνειο», το «βάρβαρο» στοιχείο. Είναι η τέχνη των αυθόρμητων εκρήξεων, των ισχυρών παθών, της μέθης και της δίψας για ζωή. Κατά τον Νίτσε η αρχή του Διόνυσου είναι η παγκόσμια πρωτεϊκή δύναμη, η οποία γέννησε τον πολύμορφο κόσμο των φαινομένων. Η τέχνη του Απόλλωνα είναι το σύνολο από τις λαμπερές εκείνες αυταπάτες οι οποίες έχουν αποστολή να κρατήσουν στη ζωή τον ασταθή ζωντανό κόσμο και να δημιουργήσουν τη φαινομενικότητα της ομορφιάς στις παροδικές στιγμές της ζωής.

Έτσι ο Νίτσε επιφέρει την αντιστροφή των σχέσεων ανάμεσα στο πρόσωπο και το προσωπείο (τη μάσκα). Ο κατεξοχήν φορέας του καθολικού μασκαρέματος, η διονυσιακή τέχνη μετατρέπεται σε πραγματική πηγή της ζωής, στο αληθινό πρόσωπο του κόσμου που μας περιβάλει, ενώ η απολλώνια τέχνη, ο χορηγός της γνώσης και της κουλτούρας εμφανίζεται ως η λαμπερή εκείνη μάσκα που επικαλύπτει τις χθόνιες και άλογες υποστάσεις της ζωής, εξωραΐζοντας την.

Η ζωή μετουσιώνεται σε θέατρο του παραλόγου, ενώ το θέατρο γίνεται η πραγματική ζωή του ανθρώπου. Ο κόσμος της φαινομενικότητας και της παροδικότητας παρουσιάζεται ως η πεμπτουσία  της ζωής. Η σφαίρα των ενδότερων ουσιαστικών σχέσεων της κοινωνικής ζωής μετατρέπεται σε ένα σχολαστικό παίγνιο όρων και κατηγοριών, σε μία μάσκα που κρύβει την πραγματική ουσία της ζωής, που δεν είναι άλλη από τη δίψα για εξουσία (ορολογία που εμφανίζεται στις μετέπειτα εργασίες του Νίτσε).

Ο Νίτσε εκτός από αυτή την λογική αντιστροφή, πραγματοποιεί και μία σημαντικότατη ιστορική αντιστροφή. Ο μανιχαικός δυϊσμός, οι ασυμφιλίωτες εκείνες συγκρούσεις ανάμεσα στις δυνάμεις του κάλους και του χάους, του φωτός και του σκότους, η αντιπαράθεση του έλλογου και του άλογου αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία όχι τόσο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, όσο του πολιτισμού της σύγχρονης κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας. Ο Νίτσε επιδίδεται σε μία αναχρονιστική μεταφορά, προεκβολή αντιλήψεων και ιδεών της σύγχρονης αστικής κοινωνίας σε προκαπιταλιστικά στάδια εξέλιξης της κοινωνίας.

Στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό  το διονυσιακό και το απολλώνιο στοιχείο ενυπάρχουν σε μια οργανική ενότητα αντιθέσεων. Η διαφορά μεταξύ τους δεν οδηγεί στη διάσπαση, διχοτόμηση της ενιαίας αισθητηριακής αντίληψης της φύσης, του υπέροχου κόσμου, οργανικό τμήμα του οποίου αισθάνεται ο ίδιος ο αρχαίος Έλληνας. Δεν είναι άραγε αυτή η πρωτογενής, εποπτική, συνθετική θέαση του κόσμου, της ζωής και των ανθρώπων η πηγή της ζωντάνιας της αρχαίου ελληνικού πολιτισμού;

Αυτός ο υπέροχος, κλειστός και αρμονικός κόσμος δεν είναι άλλος από τη μυθολογική αναπαράσταση της αρχαίας πολιτειακής κοινότητας,  υλική βάση της οποίας ήταν η κοινή ιδιοκτησία των πολιτών – μελών της κοινότητας στους δούλους και τη γη που τους ανήκαν. Περισσότερο φως στην κατανόηση της συνάφειας ανάμεσα στη μίμηση και τη ζωή, τη μάσκα και το πρόσωπο θα μπορούσε να δώσει όχι τόσο η «παγκόσμια θέληση» του Νίτσε, όσο η έρευνα των διαπλεκόμενων σχέσεων ανάμεσα στην κοινότητα και στους αναπτυσσόμενους δεσμούς των μεμονωμένων ατόμων που την υπονόμευαν και την αποσυνέθεταν εκ των έσω.

Οι αναπτυσσόμενοι δεσμοί μεταξύ ατόμων διαδραμάτισαν ουσιαστικό ρόλο στο διαχωρισμό, τη διαφοροποίηση μεταξύ αναπαράστασης, μίμησης και αντικειμενικής πραγματικότητας η οποία είχε ήδη ξεκινήσει στην πρωτόγονη κοινωνία. Αξίζει όμως να σημειωθεί, ότι ο ολοκληρωτικός διαχωρισμός αναπαράστασης της ζωής και πραγματικής ζωής δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί  στα πλαίσια της αρχαίας ελληνικής κουλτούρας. Οι Αθηναίοι βίωναν τα επί σκηνής δρώμενα ως  έκφραση πραγματικών καταστάσεων και γεγονότων. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση που οι Αθηναίοι όρμησαν να λυντσάρουν τον ίδιο τον Αισχύλο που υποδυότανε τον Προμηθέα όταν βροντοφώναξε επί της σκηνής: «Και εν τούτοις ο Ζεύς, παρ’ όλην την αλαζονείαν που γεμίζει την ψυχή του, θα έλθει μέρα που θα ταπεινωθεί  ο υμέναιος, τον οποίο ετοιμάζει, θα τον ανατρέψει από το ύψος της ισχύος του. Θα πέσει από τον θρόνο του, θα αφανιστεί η πανίσχυρος βασιλεία του».

Ο Νιτσε ΙΙ
απο το αρθρο του Θανοπουλου)

Ο Νίτσε στο περίφημο βιβλίο του “Η γέννηση της τραγωδίας’’ ορίζει την τραγωδία ως τόπο συνάντησης μεταξύ του απολλώνιου στοιχείου (γλυπτική, έπος, όνειρο) και του διονυσιακού (μουσική, μέθη). Το πρώτο είναι το βασίλειο xouprindpio   individuationis, το δεύτερο το αγνοεί. Μα σε αυτή την συνάντηση ο Νίτσε βλέπει στο διονυσιακό στοιχείο την πραγματική πηγή έμπνευσης.

Ο Νίτσε διατυπώνει την υπόθεση μιας αρχικής οδύνης που βρίσκει την θεραπεία του στην αυταπάτη της εκστατικής όρασης:

 

Μεταμορφωση - Ραφαελος, Μουσειο Βατικανου

“Στην Μεταμόρφωση (Σημ. Η αναφορά είναι στον Ραφαελο) ο κάτω μέρος του πίνα κα, με το δαιμονισμένο αγόρι, τους απελπισμένους ανθρώπους που το στηρίζουν, τους χα μένους και αγχωμένους μαθητές, μας δείχνει το καθρέφτισμα της αιωνίας αρχικής οδύνης , του μοναδικού θεμελίου του κόσμου: η “αυταπάτη” είναι εδώ η αντανάκλαση της αιωνίας αντίθεσης, του πατερά όλων των πραγμάτων. Από αυτή την αυταπάτη υψώνεται στην συνεχεία … ένας νέος απατηλός κόσμος όμοιος με μια όραση … μια φωτεινή διακύμανση σε μια αγνότατη απόλαυση και σε μια διαίσθηση χωρίς πόνο. Εδώ έχουμε μπροστά στα ματιά μας, δια μέσου ενός υψηλοτάτου συμβολισμού, εκείνο το κόσμο της απολλώνιας ομορφιάς και το φόντο του, την φοβερή σύνεση του Σιληνου, και συναισθανόμαστε την αμοιβαία αναγκαιότητα τους.”
Η αρχική οδύνη είναι αυτή στην οποία αναφέρεται έμμεσα ο Σιληνος όταν αιχμάλωτος του βασιλιά Μίδα, που θέλει να μάθει τι είναι το καλύτερο για τον άνθρωπο, απαντά ότι το πρώτο καλύτερο πράγμα είναι να μην γεννηθεί, το δεύτερο είναι να πεθάνει γρήγορα. Η αντίληψη των ομηρικών ηρώων, σχολιάζει ο Νίτσε, αντιστρέφει την αλήθεια του Σιληνου: για αυτούς το καλύτερο πράγμα είναι να μην πεθάνουν ποτέ η να πεθάνουν το αργότερο δυνατόν. Ο κόσμος του Σιληνου είναι ο διονυσιακός κόσμος, της αδιαφοροποίητης ύπαρξης, ο κόσμος του ομηρικού έπους είναι ο απολλώνιος κόσμος, της ατομικής, διαφοροποιημένης ύπαρξης.

Θα μπορούσαμε να πούμε, ξεκινώντας από τον Νίτσε μα απομακρυνομενοι κάπως από την οπτική του γωνία, ότι η αρχική οδύνη παίρνει μορφή σαν διαχωριστική λωρίδα ανάμεσα στην διαφοροποίηση και στην αδιαφοροποιηση, με την πρώτη να αντιτίθεται στην εξατομίκευση σαν γέννηση του υποκείμενου, και την δεύτερη να αντιτίθεται στην επιστροφή σε μια αδιαφοροποίητη σχέση με το περιβάλλον, γιατί αυτή η επιστροφή βιώνεται, σε ένα διαφοροποιημένο ψυχικό επίπεδο, ως ισοδύναμο του θανάτου.

Από μια καθαρά ψυχαναλυτική άποψη η αρχική οδύνη πόνος συσχετίζεται με το άγχος του χωρισμού, την πρώτη στοιχειώδη αντίληψη από πλευράς του υπό διαμόρφωση υποκείμενου της διαφοράς που το χωρίζει από τον κόσμο στο οποίο βρίσκεται. Αν και το πρώτο άγχος του χωρισμού έχει να κάνει με το τραύμα της γέννησης (Φρουντ 1926), πιστεύω, ωστόσο, ότι ο αρχικός πόνος βρίσκει την πιο ολοκληρωμένη και αληθινή του μορφή (που ξαναγραφεί τα προηγούμενα τραύματα) την στιγμή που ο ψυχικός χωρισμός από την μητέρα γίνεται αναπόφευκτος (στη πρώτη φάση μετά την γέννηση ο χωρισμός είναι βασικά φυσικός: το νεογνό δεν αντιλαμβάνεται την μητέρα σα κάτι χωριστό από αυτόν). Έχει δω την θέση του ο αρχικός ακρωτηριασμός, όταν το παιδί χάνει μαζί με την μητέρα ένα μέρος του ψυχικού του κόσμου.

Το διονυσιακό στοιχείο συνδέεται με την οδύνη που ο άνθρωπος αισθάνεται όταν βρίσκεται σε μια διάσταση της ύπαρξης του που τον καθίστα συνειδητό γνωστή της δια στάσης του από το το πρωτογενές του είναι και του ότι είναι ξένος στο κόσμο που τον περιβαλλει. Για μεγαλύτερη ακρίβεια θα έλεγα ότι η διονυσιακή έξαρση, που προσδιορίζει, με μεταφορικό τρόπο, μι α φυσική μανιακή κατάσταση της ψυχής, είναι κάτι σαν μετά μόρφωση της αρχικής οδύνης σε μια απατηλή εμπειρία επιστροφής στην συγχώνευση με την αρχική μητέρα, που υπακούει στο μύθο μιας αιωνίας χαράς. Υπό αυτήν την οπτική γωνία η διονυσιακή έξαρση αντιπροσωπεύει μια οδύνη μεθυσμένη από τον ίδιο της τον εαυτό, που μεταμορφώνει την ακμή του πόνου που την γέννησε σε εμπειρία ηδονής.

Νιτσε – οι τελευταιες επιστολες (υποσημειωση)

Αξιοσημείωτο είναι ότι στις τελευταίες του επιστολές (ο Νιτσε) υπογράφει συχνά ως Διόνυσος αλλά και ως Εσταυρωμένος. Το πρώτο θα λέγαμε αποκύημα της φιλοσοφίας του και το δεύτερο αποκύημα του μεγάλου πόνου της ανθρώπινης υπόστασής του. Ακόμα λοιπόν και στα τελευταία του ο Νίτσε μέσα στην παραφροσύνη του δεν επέλεξε ως αντιπροσωπευτικό το πρόσωπο του θεού του μέτρου και της αρμονίας (Απόλλων) αλλά του θεού της έκστασης, του πάθους και της ανέμελης ζωής, του Διονύσου.

Επιμυθιο

Εδω κλεινω αυτη τη συρραφη, που ομολογω με εξεπληξε κι εμενα τον ιδιο, αφου για αλλου ξεκινησα και αλλου βρεθηκα. Ελπιζω να συνεχισω καποια στιγμη στο μελλον.