1001 Ways to Die – (2) Jacqueline Du Pre, Cellist

Δευτέρα, 31 Ιανουαρίου, 2011

Today I continue with the second part of the series, dedicated to the British cellist Jacqueline du Pre.

She was born in 1945 and considered one of the best cellists ever.

Her life was cust short by multiple sclerosis.

Jacqueline du Pre's Grave in the Golder's Green Jewish Cemetery, London

Jacqueline du Prι learned to play the cello from her mother Iris Greep, a piano teacher at the Royal Academy. Jacqueline was performing in BBC concerts when she was only twelve years old. Her recording with the London Symphony Orchestra of the Elgar Concerto in 1961 made her internationally famous. She played a Stradivarius from 1712 called “The Davidoff” that was given to her by an admirer. On 14 May 1965 she debuted in the United States by playing the Elgar Concerto at the Carnegie Hall in New York.

‘She was immediately acclaimed for her instinctive feeling for style and breadth of understanding as well as technical proficiency,” Noel Goodwin wrote in the New Grove Dictionary of Music and Musicians. When Mr. Rostropovich first heard her play, he remarked that he had found somebody to carry on his work.

Arthur Rubinstein, Itzak Perlman, Daniel Barenboim and Jacqueline du Pre.

During Christmas 1966 she met Daniel Barenboim and she converted to judaism and married him the next year. They worked together very succesfully, Barenboim accompanying her on piano or conducting the orchestra. Often compared with Robert and Clara Schumann, they were admired for their energy, musicality and youthful glamour.

Daniel Barenboim and Jacqueline du Pre.

Mr. Barenboim was once asked what it was like to accompany his wife. ”Difficult,” he replied. ”It doesn’t dawn on her sometimes that we mortals have difficulties in following her.” In the next few years, they performed throughout the world, both separately and as a duo.

The first signs of Miss du Pre’s illness appeared when she was 26 years old and at the height of her fame. ”My hands no longer worked,” she recalled in 1978. ”I simply couldn’t feel the strings.” She withdrew from concertizing for one year, then returned, to mixed reviews. The diagnosis of multiple sclerosis followed shortly, and Miss du Pre retired.

Throughout her illness, Miss du Pre remained sanguine about the future. ”Nobody knows if I’ll ever regain mobility,” she said in 1978. ”It could be that next week I’ll find myself walking down the road. I believe in realistic optimism but not wishful thinking.”

Jacqueline’s brother Piers and sisters Hilary wrote a book “A genious in the Family” which chronicles the life and career of their sister. The film “Hilary and Jackie” was based on the book. Both are considered controversial. Hilary claims that she consented to her husband Christopher Finzi having an affair with JAcqueline in the late stage of her illness in order to combfort her anxiety.

Daniel Barenboim and artists who knew them both bitterly and publicly confronted this version of events.  Hilary’s daughter with Christopher  also contradicts her mother saying her father was a violent sadist who had multiple affairs and abused Jacqueline while she was in a vulnerable, emotional state.

Jacqueline du Pre died in 1987.

1001 Ways to Die – (1) Fritz Wunderlich, Tenor

Σάββατο, 22 Ιανουαρίου, 2011

Today I embark on a sequence of posts, under the title “1001 ways to die”. The inspiration for this came to me back in 1980 when I was a graduate student in the USA. The vastness of the country, the incredible gap between the avarage person and the ultra high net worth individuals, among other things, led me one night to declare among my fellow students that at some stage of my life I will compile this as a study of human affairs during a life long journey.

On January 2011, 31 years laters, I am embarking on it, starting with Fritz Wunderlich, a German Tenor who died accidentally in 1966 before arriving at t the peak of his career.

He fell from a stairway onto the stone floor below in a friend’s country house in Oberderdingen near Maulbronn. He died in the University Clinic of Heidelberg just days before his 36th birthday. In the documentary that I have appended at the end of the post, his wife mentioned that Wunderlich was on the phone prior to descending the stairs, and while talking on the phone, he untied his boots. As he started the descend, he got tangled up, and fell on the stone ground.

Herman Prey, a contemporary German baritone, who had become a friend with Wunderlich and sang together since 1959, wrote in his diary after the tenor’s death in 1966:

“My friend Fritz is dead. This simple sentence becomes more incomprehensible to me with every day. Our friendly and artistic collaboration developed into something very rare in the last few years. We shared many amusing adventures and spent many contemplative hours together. He could discuss life’s problems and musical issues for nights on end. The most beautiful hours of my career were those spent together with him on the stage or in front of a microphone. We never discussed phrasing in advance or how we would colour certain passages – the sympathy was simply there. We used to play piano duets for hours, or roamed the forests making plans for the future.

When we first mounted the stage together during the “Schweigsame Frau” rehearsals at Salzburg in 1959, we knew that our paths would converge then on. In those brief years we learned how to complement one another. He knew a tremendous amount about singing. I learned a lot from him. With his immense natural musical talent, this son of the gods was still at the beginning of a meteoric career. What might he not have achieved, given the time? At Schubert’s graveside Grillparzer said: “Here Death buried a rich treasure, and even richer promise.” How this statement applies to Fritz too! When we were last together he told me: “The best years are yet to come; a singer only gains command over tears at forty.” He did not know that he already had it.

Wunderlich sings Schubert, Strauss and Wolf (1965)

Our dreams were truly boundless. We wanted to become the heavenly twins of song. Fate decided otherwise, decreeing that I be left alone, a deserted twin. We virtually improvised this record, our last one, together with Fritz Neumeyer and his musicians. Listening to it today, there are points at which I cannot really tell who is singing what. Our voices melted together to form one. The world is mourning for a gifted singer of his generation. I mourn for a friend and brother in song the likes of whom I will never find again.”


In addition to listening to his divine voice, in what ever he has recorded, I strongly recommend to those of you who can understand German, to view the wonderful documentary of “arte”. It comes in 7 pieces. Every minute is worth it!

Part 1

Part 2

Part 3

Part 4

Part 5

Part 6

Part 7

Abyss – The Loss of the Face

Σάββατο, 15 Ιανουαρίου, 2011

Edward Munch - The Kiss of Death

“If you stare long enough into the abyss, the abyss will stare back at you”

Friedrich Nietzsche

Frank Auerbach - R.B. Kitaj

…the face is being absorbed into abstract space

Frank Auerbach - Helen Gillespie

…the abyss is swallowing the face

Max Beckmann - Stepping back from the Abyss

…a temporary regression, escape from the absolute emptiness

Francis Bacon - Head IV

…ascending screaming into black hell

Leon Kossof - Portrait of Phillip

….turning into mud

Klee - Embrace

… the embrace is another way out

Edward Munch - Death and Love

… but it could be the wrong one

The itinerant John the Baptist has baptized Christ. In the Gospels, John announces the coming of Jesus and is therefore considered the “forerunner”. He died a cruel death by beheading. One of the variants of the story is that his death was the result of the wish of Herod’s stepdaughter, Salome.

There have been many renderings of the beheading of St John the Baptist by Salome.

In my view the best is the interpretation by the sublime brush of Caravaggio.

Salome looks away, although she is carrying the tray with the motionless head. The sword-man contemplates the fate of humans, while the servant observes in silence. This is a silent motionless picture full of tension.

There have also been a few “staged” photos. Frantisek Dritkol’s black and white photo shows an ecstatic Salome, delirious with joy, holding the head to her chest.

Finally, in prints Aubrey Beardsley’s depiction is minimal, but in my view highly effective.

Umayyad Mosque in Damascus Syria, built on the Christian Basilica dedicated to St John the Baptist, is one of the places claiming to have St John’s head.

Umayyad Mosque: St John's Shrine

The mosque holds a shrine which still today may contain the head of John the Baptist(Yahya), honored as a prophet by both Christians and Muslims alike. (Source wikipedia).

There is no better end to such a quick tour of the macabre end to the story, than Salome’s dance as interpreted by Karita Mattila. to the music of Richard Strauss’s opera “Salome”.

The opera is based on a the Oscar Wilde’s play “Salome”.

“In Salome, Oscar Wilde expresses a dangerous relationship between sight and sexual desire that leads to death.  The play depicts a night in a royal court on which Herod, the Tetrarch of Judea, and his wife, Herodias, hold a dinner party for some Jewish officials.  Herodias’s daughter Salome leaves the party and occupies the terrace, where she attracts the gaze of other male characters, while she herself becomes attracted to the prophet, Iokanaan.  Her carnal desire for Iokanaan leads to his beheading, an act that brings her sexual gratification and leads her to kiss the lips of his severed head.  Similarly, Herod comes to desire his step-daughter Salome, and, after persuading her to dance a highly sexualized dance, he is disgusted when she kisses Iokanaan’s lips and orders his soldiers to kill her.”

More on the play in the excellent article by Leland Tabares, which is the source of the above summary.

Birgit Nilsson as Salome

“A scherzo with a fatal conclusion” was Richard Strauss’ own tongue-in-cheek description of Salome. Upon hearing the freshly composed score played at the keyboard, his father—a famous musician himself—declared that it conjured the feeling of countless bugs crawling inside his pants. (From Washington National Opera’s feature article on Salome).

The Sea – Η Θαλασσα

Δευτέρα, 3 Ιανουαρίου, 2011

C.D. Friedrich - Monk by the Sea

And then went down to the ship,
Set keel to breakers, forth on the godly sea, and
We set up mast and sail on that swart ship,
Bore sheep aboard her, and our bodies also
Heavy with weeping, and winds from sternward
Bore us onward with bellying canvas,
Crice’s this craft, the trim-coifed goddess.
Then sat we amidships, wind jamming the tiller,
Thus with stretched sail, we went over sea till day’s end.
Sun to his slumber, shadows o’er all the ocean,
Came we then to the bounds of deepest water…
Ezra Pound, Canto I

C.D. Friedrich – Moon descending on the sea

«Ήδη ὁ ήλιος, επιφανεὶς ακόμη μίαν φοράν, έκλινε προς την δύσιν. Ήτο τρίτη και ημίσεια ώρα. Και ὁ ήλιος εχαμήλωνε, εχαμήλωνε. Και ἡ βαρκούλα του μπαρμπα-Στεφανή, με το ανθρώπινον φορτίον της, εχόρευεν, εχόρευεν επάνω εις το κύμα, πότε ανερχομένη εις υγρὰ όρη, πότε κατερχομένη εις ρευστάς κοιλάδας, νυν μεν εις την ακμὴν να καταποντισθή εις την άβυσσον, νυν δε ετοίμη να κατασυντριβή κατά της κρημνώδους ακτής. Και ὁ ιερεὺς έλεγε μέσα του την παράκλησιν όλην, από το «Πολλοίς συνεχόμενος» έως το «Πάντων προστατεύεις». Κι ὁ μπαρμπα-Στεφανής εστενοχωρείτο, μὴ δυνάμενος επὶ παρουσία του παπά να εκχύση ελευθέρως τας αφελείς βλασφημίας του, τας οποίας εμάσα κι έπνιγε μέσα του, ὑποτονθορύζων: «Σκύλιασε ὁ διαολόκαιρος, λύσσαξε! Θα σκάσης, αντίχριστε, Τούρκο! Το Μουχαμετη σου, μέσα!» Κι ἡ θειὰ το Μαλαμώ, ποιούσα το σημείον του Σταυρού, έλεγε το «Θεοτόκε Παρθένε», κι επανελάμβανεν: «Έλα, κ᾿στὲ μ᾿! Βοήθα, Παναΐα μ᾿!» Και τα κύματα έπληττον την πρώραν, έπληττον τα πλευρὰ του σκάφους, και εισορμώντα εις το κύτος εκτύπων τα νώτα, εκτύπων τους βραχίονας των ἐπιβατών. Και ὁ ήλιος εχαμήλωνεν, εχαμήλωνε. Και ἡ βαρκούλα εκινδύνευε ν᾿ αφανισθή. Και η απορρώξ βραχώδης ακτὴ εφαίνετο διαφιλονικούσα την λείαν προς τον βυθὸν της θαλάσσης».

Αλεξανδρος Παπαδιαμαντης, Στο Χριστο στο Καστρο

Emil Nolde – North Sea

“Through thunder and storm, from distant seas
I draw near, my lass!
Through towering waves, from the south
I am here, my lass!
My girl, were there no south wind
I could never come to you:
ah, dear south wind, blow once more!
My lass longs for me.”

Richard Wagner, The Flying Dutchman

Emil Nolde – The Sea

“Driven on by storms and violent winds,
I have wandered over the oceans –
for how long I can scarcely say:
I no longer count the years.
It’s impossible, I think, to name
all the countries where I’ve been;
the only one for which I yearn
I never find, my homeland!”

Richard Wagner, The Flying Dutchman

Max Beckmann – North Sea

Night sea journey
An archetypal motif in mythology, psychologically associated with depression and the loss of energy characteristic of neurosis.The night sea journey is a kind of descensus ad inferos–a descent into Hades and a journey to the land of ghosts somewhere beyond this world, beyond consciousness, hence an immersion in the unconscious.["The Psychology of the Transference," CW 16, par. 455.]Mythologically, the night sea journey motif usually involves being swallowed by a dragon or sea monster. It is also represented by imprisonment or crucifixion, dismemberment or abduction, experiences traditionally weathered by sun-gods and heroes: Gilgamesh, Osiris, Christ, Dante, Odysseus, Aeneas. In the language of the mystics it is the dark night of the soul.Jung interpreted such legends symbolically, as illustrations of the regressive movement of energy in an outbreak of neurosis and its potential progression.

The hero is the symbolical exponent of the movement of libido. Entry into the dragon is the regressive direction, and the journey to the East (the “night sea journey”) with its attendant events symbolizes the effort to adapt to the conditions of the psychic inner world. The complete swallowing up and disappearance of the hero in the belly of the dragon represents the complete withdrawal of interest from the outer world. The overcoming of the monster from within is the achievement of adaptation to the conditions of the inner world, and the emergence (“slipping out”) of the hero from the monster’s belly with the help of a bird, which happens at the moment of sunrise, symbolizes the recommencement of progression.["On Psychic Energy," CW 8, par. 68.]

All the night sea journey myths derive from the perceived behavior of the sun, which, in Jung’s lyrical image, “sails over the sea like an immortal god who every evening is immersed in the maternal waters and is born anew in the morning.["Symbols of the Mother and of Rebirth,"CW 5, par. 306.] The sun going down, analogous to the loss of energy in a depression, is the necessary prelude to rebirth. Cleansed in the healing waters (the unconscious), the sun (ego-consciousness) lives again.

(Source: Lexicon of Jungian Terms)

Panayiotis Tetsis - Sunset

Βγάζει η θάλασσα κρυφή φωνή —
φωνή που μπαίνει
μες στην καρδιά μας και την συγκινεί
και την ευφραίνει.

The secret voice of the Sea

enters our heart

it moves and rejoices it.

C.D. Friedrich - Wreck in the Sea of Ice

Τραγούδι είναι, ή παράπονο πνιγμένων; —

το τραγικό παράπονο των πεθαμένων,
που σάβανό των έχουν τον ψυχρόν αφρό,
και κλαίν για ταις γυναίκες των, για τα παιδιά των,
και τους γονείς των, για την έρημη φωλιά των,
ενώ τους παραδέρνει πέλαγο πικρό,

Is it a song, or the complaint of the ones that sunk? -

the tragic complaint of the dead,

whose shroud is the cold foam,

and cry for their wifes and their children,

and their parents, and their empty nest,

while the bitter waves batter them,

C.D. Friedrich - Sea of Ice

σε βράχους και σε πέτραις κοφτεραίς τους σπρώχνει,
τους μπλέκει μες στα φύκια, τους τραβά, τους διώχνει,
κ’ εκείνοι τρέχουνε σαν νάσαν ζωντανοί
με ολάνοιχτα τα μάτια τρομαγμένα,
και με τα χέρια των άγρια, τεντωμένα,
από την αγωνία των την υστερνή.

and pushes them on to sharp rocks and stones,

tangles them in weeds, pulls them, pushes them,

and they run as if they were alive

with eyes scared wide open,

and their hands tense, spread,

full of the tension of death.

Κ. Καβαφης, Αποσπασμα απο τα Αποκηρυγμενα, Ικαρος, 1983

C. Cavafy, Excerpt from the Denounced Poems, Icaros, 1983

(The interpretation in English is mine)

Nikolaos Lytras – Boat with Sail

«Όχι! Όχι! Δεν βρίσκεται η χαρά στην άλλη όχθη μόνον! Είναι εδώ, μεσ’ στις ψυχές μας, μέσα σε τούτες τις καρδιές, είναι παντού για όσους μπορούν να σπάσουν τα δεσμά των, αφού και μέσα μας ο ήλιος ανατέλλει και δείχνει την πορεία μας παντού όπου πηγαίνει, φως εκ φωτός αυτός, πυρσός λαμπρός του υπερτάτου φαροδείκτου, που όλοι τον παραλείπουν οι άλλοι, του φαροδείκτου, σύντροφοι, που είναι ο ουρανός!»

“No! No! Happiness does not exist only on the distant shore! It is here, inside our souls, inside these hearts, it is everywhere for those who can break their chains, as is the sun that rises inside and guides us wherever we go, light out of light, a shining torch of the supreme beacon, which we tend to forget, the sky! ”

Έτσι ελάλησα και κάθε αμφιταλάντευσις απέπτη απ’ τις ψυχές μας. Η αγαλλίασίς μου στους άλλους μετεδόθη, και, όλοι, κοιτάζοντας τον ήλιο, πετάξαμε τα σύνεργα της πλοιαρχίας – χάρτες, διαβήτες, εξάντας και φακούς – και αρπάζοντας τους σκούφους μας, εμείς, οι ναυτικοί εκ ναυτικών, τρέξαμε στο καράβι μας (το λέγαν “Άγιος Σώζων”) και όλοι, φλεγόμενοι από την νέα μας πίστη, χωρίς πλέον να ψάχνουμε το “πού” και “πώς”, τα παλαμάρια λύσαμε και υψώνοντας τα πανιά μας, αδίσταχτα σαλπάραμε με μια κραυγή:

«Κύριε των δυνάμεων μεθ’ ημών γενού».

Thus I spoke and every doubt flew away from our souls. My uplifting was transferred to the others, and all, watching the Sun, threw out all the instruments of navigation – maps, compasses, sextants and lenses – and snatching our caps, we, the mariners, the mariners of mariners, run to our ship (it was named “Saint Saviour”) and all, burning in our newly found faith, without any more searching for the “where” and “how”, we released the mooring lines and raising our sails, sailed without hesitation with one cry:

“Lord of the powers be with us”.

Ανδρεας Εμπειρικος, Οκτανα

Andreas Empeiricos, Octana

(The interpretation in English is mine)

‘God, he said quietly. Isn’t the sea what Algy calls it: a great sweet mother? The snotgreen sea. The scrotumtightening sea. (Πλεων δ'<ε>) Epi oinopa ponton (We’re sailing upon the wine-dark sea). Ah, Dedalus, the Greeks. I must teach you. You must read them in the original. Thalatta! Thalatta! She is our great sweet mother. Come and look.’

James Joyce,  Ulysses

Note: Homer’s “πλεων δ’επι οινοπα ποντον επ’ αλλοθροους ανθρωπους” is in-scripted on The Iron Footbridge in Frankfurt. It is therefore fitting to conclude with a poem of Frankfurt’s famous son,

Johann Wolfgang von Goethe.


SILENCE deep rules o’er the waters,

Calmly slumb’ring lies the main,
While the sailor views with trouble

Nought but one vast level plain.

Not a zephyr is in motion!

Silence fearful as the grave!
In the mighty waste of ocean

Sunk to rest is ev’ry wave.

Goethe 1795

Happy Travelling!

Happy New Year!

Cy Twombly: The Rose

Σάββατο, 27 Νοεμβρίου, 2010

Cy Twombly is today one of my favorite living painters. He is an American, living in Europe and USA, and I must confess that I was not very impressed by his work, until I visited a year ago the Bandohrst Museum in Munich, Bavaria, where a lot of his paintings are exhibited, along with a few of his sculptures.

In the Brandhorst there is a room with huge canvases depicting roses. It is these pictures that started the process of my reconsideration of Twombly’s work.

Cy Twombly

The paintings in the Brandhorst are untitled, with the word “Roses” in parenthesis following the untitled.

The artist has produced another series of Roses paintings, this time with the relevant title. They were exhibited in the Gagosian Gallery in London in early 2009, with the title “The Rose”.

Untitled (Roses) - Brandhorst Museum, Munich

This is a set of five large panels, with the painter having scribbled over the paint fragments from Rainer Maria Rilke’s poems in the “Les Roses” cycle.

Titian and Twombly: the most youthful of old masters (Jonathan Jones, The Guardian, February 2009)

One rose alone is all roses
and this one: irreplaceable,
perfect, the supple term
surrounded by the text of things.
How, without her and her
intermittent and continual springing forth,
could we ever express
what were our hopes.

The Rose - Gagosian Gallery


Pressing you, fresh bright rose,

against my eyelid closed—

one might say a thousand


against my warm one.

A thousand nights’ sleep

against my one pretended sleep

in which I roam

through the scented labyrinth.

The Rose (Detail)

Rose (Rilke’s epitaph)

Rose, oh pure contradiction, delight
of being no one’s sleep under so
many lids

Untitled (Roses) – Brandhorst Museum


Rose, so ardent and so bright

that one should call her

Saint Rose’s Reliquary…,

rose that emits this troubling scent of naked saint.

Rose nevermore tempted, disconcerting

for its internal peace; ultimate lover

so far removed from Eve, from her first awareness—

rose that infinitely possesses the loss.

I was not the only one who was and still is (even more) enthusiastic about Twombly’s work after having seen the rose, titled or untitled.

The quote from the Guardian is indicative.

Twombly is up there, with the old masters!

His hands work the paint, press it against the canvas, the sensation of the whole work is as important as the felling you get from the most minute details.

We are talking about a color master who takes us back to the Venetian School.

Abstract Expressionism comes of age and in a cyclical never ending, almost spiral pattern, joins up with Titian!

The feeling of liberation is immense.

The huge canvases absorb the vicissitudes of the world, filter out the bad stuff and exhume only the aroma of the essence of life.

La vie en rose.

Merci Mr. Twombly.

Τον Γιωργο Σαρανταρη τον γνωρισα ενα βραδυ οταν ο αντρας μιας καλης φιλης, ερασιτεχνης ποιητης, μου εφερε στο σπιτι ενα βιβλιο με τα ποιηματα του. Πιασαμε την κουβεντα για αλλα θεματα, και μολις προλαβε να μου πει “ειναι μεγαλος ποιητης, αλλα αγνωστος”. Ο χρονος περασε και το βιβλιο με τα ποιηματα του Σαρανταρη στολιζαν τη βιβλιοθηκη, ενω εγω οργωνα τα Βαλκανια. (Θυμαμαι οτι εκεινη την εποχη ειχα διασχισει τα συνορα Βουλγαριας – ΠΓΔΜ πεζος σε ενα ορεινο περασμα, και αμεσως μετα αντικρυσα ενα καρο που το εσερνε ενα τεραστιο βοδι. Ευτυχως το αυτοκινητο που ειχα παραγγειλει με περιμενε, κι ετσι δεν χρειαστηκε να ανεβω στο καρο.)

Καποια στιγμη το ανοιξα και αρχισα να διαβαζω. Και συνεχιζω να διαβαζω.   

“Η Ευρώπη είναι ένα μεγάλο κοιμητήριο. Η Ευρώπη δεν έχει Αγάπη και δεν πιστεύει στην Ανάσταση.”

Γιώργος Σαραντάρης στον Γιάννη Τσαρούχη

Ο ποιητης, στοχαστης και συγγραφεας Γωργος Σαρανταρης γεννηθηκε στην Κωνσταντινουπολη το 1908, γονος ευπορης οικογενειας εμπορων. Απο το 1910 εως το 1931 εζησε στην Μπολονια, στην Ιταλια. Το 1931 ερχεται στην Αθηνα οπου και εγκαθισταται.

Το 1934 γνωριζεται με τον Οδυσσεα Ελυτη. Η σχεση τους ειναι βαθεια και γνησια.

“Για τους Αθηναίους φερέλπιδες νέους των γραμμάτων η άφιξή του στην ελληνική πρωτεύουσα διχάζει τα πνεύματα: ο ποιητής-στοχαστής είναι και παραμένει τα χρόνια εκείνα ο αινιγματικός ξένος που πρέπει να τον προσεταιριστούν ή να τον απορρίψουν ως «παρείσαχτο», όπως τον σκιαγραφεί ο Οδυσσέας Ελύτης στα Ανοιχτά χαρτιά του («Το χρονικό μιας δεκαετίας»)” (Λιζυ Τσιριμωκου, ΤΑ ΝΕΑ)

 Το 1940 κατατασσεται στον ελληνικο στρατο και πηγαινει στο αλβανικο μετωπο, οπου και αρρωσταινει βαρεια απο  κοιλιακο τυφο. Την Ανοιξη του 1941 επιστρεφει και πεθαινει στην Αθηνα, σε ηλικια μολις 33 ετων.

 Ο Ελυτης συντετριμενος μετα τον θανατο του φιλου του, γραφει δριμυτατο κατηγορητηριο εναντιον των στρατιωτικων αρχων που κρατησαν στην Αθηνα τους θαμωνες των ζαχαροπλαστειων και εστειλαν στο μετωπο τον φιλασθενο Σαρανταρη, σε βεβαιο θανατο.

Τοῦ χρόνου ἀνάγλυφη εἰκόνα

Δὲν ὀνειρεύτηκα ποτὲ τὸ χρόνο
Καὶ τὴ συντροφιά του
Μήτε τὴν ἀπουσία τοῦ ὀσφράνθηκα ποτὲ
Σὲ κάποιο ἐλάχιστο ἡδονικό μου ὕπνο

Αποκαθηλωση - Κωνσταντινος Παρθενης

Μόλις πεθάνει

Μόλις πεθάνει

Ἡ ἀγάπη
Θέλει σιωπὴ μεγάλη
Γιὰ νά ῾βρει στὴν ἄκρη τοῦ πόνου
Τὴν περίφημη λίμνη
Τὴ λήθη.

Πάλι ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη

Πάλι ο ουρανός ανοίγει εδώ την πύλη
Πάλι σηκώνει τη σηµαία
Εµείς µπαίνουµε χωρίς φόβο
Τα µάτια τα πουλιά µαζί µας µπαίνουν
Αστράφτει η πολιτεία αστράφτει ο νους µας
Η φαντασία τους κήπους πληµµυράει
Είναι παιδιά που στέκονται στις βρύσες
Κορυδαλλοί στους όρθρους ακουµπάνε
Στις λεµονιές άγγελοι χορτάτοι
Είναι αηδόνια που παντού ξυπνάνε
Φλογέρες παίζουν έντοµα βουίζουν
Είναι τραγούδια η στάχτη των νεκρών
Και οι νεκροί κάπου αναγεννιούνται πάλι
Ολούθε µας µαζεύει ο Θεός
Έχουµε χέρια καθαρά και πάµε.

Thermopylae - Cy Twombly

Ποιος ειν’ τρελλος απο ερωτα

(εγινε τραγουδι απο το Μανο Χατζηδακι, στον “Μεγαλο Ερωτικο”, αποδοθηκε για πρωτη φορα απο την Φλερυ Νταντωνακη).

Ποιος είν’ τρελός από έρωτα

ας κάνει λάκκους την αυγή
να πάμε εκεί
να πιούμε τη βροχή

Μια που εμείς σ’ όποια στέγη αράξουμε
σ’ όποιαν αυλή
ο άνεμος χαλνάει τον ουρανό τα δέντρα
κι η στείρα γη
μέσα σ’ εμάς βουλιάζει

Ποιος είν’ τρελός από έρωτα
ας κάνει λάκκους την αυγή
να πάμε εκεί
να πιούμε τη βροχή

“Δεν έχω γνωρίσει, θα ‘θελα να το διακηρύξω, μορφή
πνευματικού ανθρώπου αγνότερη από τη δική του.”
(Οδυσσέας  Ελύτης για τον Γιώργο Σαραντάρη )

Γιώργος Σαραντάρης  (ποιημα του Οδυσσεα Ελυτη)

Θ’ ανάψω δάφνες να φλομώσει ο ουρανός
μήπως και μυριστείς πατρίδα και γυρίσεις
μέσ’ απ’ τα δέντρα που σε γνώριζαν και που γι’ αυτό
τη στιγμή του θανάτου σου άξαφνα τινάξανε άνθος

Εμάς τους γύφτους άσε μας
τους «οικούντας εν τοις κοίλοις»
τι δε νογάμε από γιορτή

Και τα πουλιά δε βάνουμε προσάναμμα
μα στον ύπνο μας καθώς μας είχες μυήσει
δώθε από τη φθορά πλέκουμε τους κισσούς
μακριά σου πιο κι απ’ το Α του Κενταύρου

«Ως εν τινι φρουρά εσμέν»
μαργωμένοι μες στο χρόνο
κι από τραγούδι αμάθητοι

Μόνος εσύ ο αιρετικός της ύλης αλλ’
ομόθρησκος των αετών το ύστερο άλμα
τόλμησες. Κι οι ποιμένες σ’ είδανε της Πρεμετής
μες στης άλλης χαράς το φως να οδοιπορείς πιο νέος

Τι κι αν ο κόσμος μάταιος
έχεις μιλήσει ελληνικά
ως «εις τον έπειτα χρόνον»

κι από την ομιλία σου ακόμη
βγάνουν θυμίαμα οι θαλασσινοί κρίνοι
και κάποιες θρυλικές κοπέλες κατά σε
μυστικά στρέφουνε τον καθρέφτη του ήλιου.


Σπιτια στην πλαγια - Σπυρος Παπαλουκας

“Ο Σαραντάρης, αγέννητος ακόμη και κυοφορούμενος στην εποχή μας, μεταξύ ουρανού και γης, σπασμωδικός, με την ενέργεια ενός παιδιού και τη γνώση ενός μεσήλικα, μας διδάσκει ότι η ποίηση μπορεί να μην έχει μία πατρίδα, ο άνθρωπος μία ζωή, ο ποιητής ένα θνητό και πεπερασμένο έργο,η Μούσα μία κατοικία. Κι απ’ την άλλη, ο Λορεντζάτος, με την έγνοια του για το τι μπορεί να σηκώσουν ο τόπος και ο χρόνος ο ελληνικός, μας διδάσκει ότι τα σημαντικά έργα, ο Ηράκλειτος και τα κοντάκια του Ρωμανού του Μελωδού, ο Παπαδιαμάντης και ο Ομηρος, η Λειτουργία του Χρυσοστόμου και ο Σολωμός, ανήκουν κατ’ αρχάς στον τόπο τους και κατόπιν στην οικουμένη. Ωραία συζυγία, όμορφη αναμόχλευση.”

(Χαρης Μεταλλινος, στην Ελευθεροτυπια, παρουσιαζοντας το βιβλιο του Σαρανταρη

“Οι γνωριμίες και η φιλία”

Σημειώσεις για τις Αναμνήσεις που δε θα γράψω ποτέ

μετάφραση: Ζήσιμος Λορεντζάτος)

Αργα ή γρηγορα, ολοι μπαρκαρουμε μια μερα. Αλλοι για πολυ, αλλοι για λιγο, εως οτου ερθει η ωρα για το τελευταιο μπαρκο, που το κανουμε ολοι, ο καθενας μονος του.

Ο Νικος Καββαδιας ειναι απο τους μεγαλυτερους συγχρονους Ελληνες ποιητες και συγγραφεις. Σε αυτη την αναρτηση ξεκιναω απο μια μερα που μπαρκαρησε και περιδιαβαινω στη “Βαρδια”, το αριστουργημα του.

Nikos Kavadias, is one of the greatest modern the Greek Poets and Writers. This post starts from a day he sailed from Piraeus on the “Acquarius”, and wanders in his novel “The Watch”.

Ηταν Κυριακη, 17 Μαϊου 1974, οταν ο Καββαδιας, 64 ετων τοτε, γεννημενος το 1910, συναντησε φιλους του στο Τουρκολιμανο για μεσημεριανο φαγητο. Στις 4 το ιδιο απογευμα μπαρκαριζε στο κρουαζιεροπλοιο “Υδροχοος”, οπου ηταν Ασυρματιστης Α’. Ο φιλος του Ηλιας Παπαδημητρακοπουλος τον πηγε στην αποβαθρα για να μπαρκαρει.  Ο Καββαδιας ειχε ολα του τα ταξιδιωτικα ειδη σε μια μικρη βαλιτσα της “Αιρ Φρανς”.

Η φωτογραφια αυτη στην αποβαθρα πριν το μπαρκο λεει παρα πολλα. Ο Καββαδιας δεν ειχε πια αναγκη να ταξιδευει. Ειχε φιλους σχεδον παντου, και ποικιλους. (Ειρησθω εν παροδω, ο Καββαδιας ειχε μεγαλη αγαπη για τη ζωγραφικη, και πολλους ζωγραφους φιλους, αναμεσα σε αυτους ο Χατζηκυριακος Γκικας, ο Μωραλης, αλλα και ο μεγαλος Εγγλεζος ζωγραφος Λουσιαν Φροϋντ. που του ειχε χαρισει μια ζωγραφια της Μασσαλιας.) Μπορουσε λοιπον ο Καββαδιας να μεινει στην Αθηνα και να περνα μια ηρεμη και ευχαριστη ζωη. Αυτος ομως προτιμησε να μπαρκαρει και παλι.

It was Sunday, 17 May 1974. Kavadias at that time was 64 years old, being born in 1910.  He met with friends in the marina of Tourkolimano, Piraeus, and had lunch. At 4 pm he was sailing with the cruise ship Acquarius, where he was the radio operator. His friend Elias Papadimitrakopoulos  drove him to the port where the photograph above was taken. Kavadias was carrying only one slim “Air France” bag.

Hellenic Mediterranean Lines: Aquarius

Ο “Υδροχοος” ηταν το στερνο καραβι του Καββαδια. Ο ξαφνικος θανατος τον βρηκε στις 10 Φεβρουαριου 1975. Πεθανε μεσα στην Πολη, και οχι στο Πελαγο, και ειχε μια κηδεια σαν των πολλων ανθρωπωπν τις κηδειες.

Το μοναδικο μυθιστορημα του Καββαδια ειναι η “Βαρδια”, που εκδοθηκε το 1954. Για μενα ειναι απο τα κορυφαια εργα της λογοτεχνιας. Μιας λογοτεχνιας του περιθωριου, αφου ο ναυτικος ζει στο περιθωριο της κοινωνιας, εξω απο τα κυρια ρευματα και συμβασεις της. (Ο φιλος και συμμαθητης του Καββαδια στον Πειραια, ο Γιαννης Τσαρουχης, φιλοτεχνησε τεσσερις ζωγραφιες για την εκδοση του 1976, που ο συγγραφεας δεν ευτυχησε να δει.)

Yannis Tsarouchis: Diamandis

Η ζωγραφια αυτη του Τσαρουχη (δημοσιευμενη στην εκδοση της “Βαρδιας” που κατεχω, του 1989) δειχνει ενα επεισοδιο απο τη “Βαρδια”, οταν ο δοκιμος ο Διαμαντης ανησυχει για ενα σπυρι που εβγαλε εκει…. και ξεβρακωνεται για να το δουν και να συμπερανουν τι εχει.

Εχω επιλεξει καποια χαρακτηριστικα αποσπασματα απο τη “Βαρδια” για να διανθησω την αναρτηση αλλα και να διαλευκανω το “μυστηριο” του μπαρκου.

“βρηκα ξενοδοχειο στο….Που αλλου! Αναμεσα στα πορνεια, στα φτηνα καμπαρε, στα μαγειρια. Μια μικρη καμαρα σε σοφιτα. … Πηγαιναν να κοιμηθουν οι δουλευταδες της νυχτας. Φυλακες, γκαρσονια, πορνες, κοκοτες, γυναικες του καμπαρε. Αρπαζε το ματι σου καθως εβγαινες, προσωπα καρβουνιασμενα, ξεπαγιασμενα, κι αλλα που’ χε πεσει το φτιασιδι απο πανω τους, για να μεινει πανου σ’αλλα μαγουλα, ρυτιδωμενα και φαγωμενα απο τον αναεμο και την αλμυρα.”

“Η μανα του δεν εκλαψε. Σε κεινο το νησι οι γυναικες δεν κλαινε ποτε μπροστα στους αλλους. Οταν καις, ειναι σα να γδυνεσαι, και χειροτερο. Κλαινε τη νυχτα, οταν σωθει το λαδι του καντηλιου και τσιριζει η καντηληθρα. Οταν σε πιανει στο λαιμο η μυρωδια του καμενου λαδιου.”

Γιαννης Τσαρουχης: Τεσσερις ζωγραφιες για τη "Βαρδια"

“Βοη της σφυριχτρας, ομιχλη, ζεστη, κουραση, ανακατωνονται.

Γδυσου. Θα σου δωσω για φορεμα το πουσι…Θα πιω αλλο ενα, για χαρη της θαλασσας…Για χαρη της γοργονας που’χω στο μπρατσο μου. Που σαλταρει στη θαλασσα καθε νυχτα και με κερατωνει με τον Ποσειδωνα. Γυριζει το πρωι που κοιμαμαι, γιοματη φυκια και τσουκνιδες της θαλασσας. Οταν πιανουμε στερια για καιρο, μαραζωνει και χανει τα χρωματα της. ..Ενα σπιτακι στην εξοχη. Να κοιμασαι μια βραδια στα δυο χρονια. Διχως γυναικα στο παλι σου. Το πρωι να σαλπαρεις. ..Παλι το ντακα ντουκου της μηχανης, η μυρωδια της λαντζας, η βαποριλα, ο μαγειρας που κοβει τα νυχια του με το μαχαιρι της κουζινας. Βαρδια γιερνε, γιατακι με κοριους, επισκευες, μυρωδια της μοραβιας, πισσα βρασμενη, αποπατοι δεξαμενης, νερο θολο στο μπουγελο.”

“Δεν ειναι η θαλασσα που σκιαζομαστε. Την κουμανταρουμε και μας κουμανταρει. Κανεις δεν ξερει να την ταξιδευει σαν τους Γραικους. Μπουγαζιανοι, Μαρμαρινοι και Μαυροθαλασσιτες. Νησιωτες. Βασανισμενα μουτρα. Χαλασμενα χερια. Γρινιαρηδες και παραπονεμενοι. “

“Οι μεγαλοι δεν κλαινε. Ομως ειν’ ενας κομπος που ανεβαινει, ενας βροχος. Ειν’ εκεινο που κανει τους στεριανους να γραφουν βιβλια και τους ναυτες να σκαλιζουν και ν’ αρματωνουν μεσα σε μποτιλιες καϊκια η να ζωγραφιζουν το κορμι τους. “

“Η θαλασσα στις ακτες! Ολοι οι αποπατοι του κοσμου κατεβαινουν στη θαλασσα. Οι νεροχυτες, ολο το αγκομαχητο της νυχτας. Το ιδιο με τον αποπατο. Ο γιαλος ειναι γεματος σαρδελοκουτια, αποχτενιδια, καρεκλοποδαρα, τρυπια γοβακια. Γιοματος κοριτσια που κολυμπανε και χαιρονται το νερο. Χαρισμα σας…”


γιερνε: διαρκως

γιατακι: κλινη, καταλυμα

βαποριλα: η μυρωδια του βαποριου

λαντζα: δοχειο με υγρα για τον καθαρισμο των σκευων

μοραβια: αντιδιαβρωτικο και αντιρρυπαντικο χρωμα αντοχης για την βαφη των υφαλων των πλοιων

Η αναγνωση της “Βαρδιας” αποκαλυπτει το γιατι ο Καββαδιας δεν εμεινε εκεινο το απογευμα τηε Κυριακης με τους φιλους του στο Τουρκολιμανο, να πιει τον καφε του με την ησυχια του, να παει να κοιμηθει λιγο το μεσημερι, μετα να βγει το βραδυ στην ταβερνα.

Ο Καββαδιας δεν ηταν μονο ενας μεγαλος ποιητης και συγγραφεας, ηταν ΚΑΙ ναυτικος. Το να ειναι ναυτικος ηταν αναποσπαστο μερος του ΥΠΑΡΧΕΙΝ. Δεν γινοτανε να το αποχωριστει.  Η πραγματικη ζωη του ηταν η ζωη του ναυτικου. Στη “Βαρδια” ο συγγραφεας ειναι ενας απο τους πρωταγωνιστες.  Και ειναι πρωταγωνιστης σε ενα κοσμο εντελως διαφορετικο απο τον κοσμο της διανοησης η τον κοσμο τον μεσοαστικο.

Η καθημερινοτητα του ναυτικου ειναι η αναμετρηση με τη θαλασσα. Αυτη η αναμετρηση καθοριζει την καθε πραξη του. Αργα η γρηγορα ολα επιστρεφουν και καταληγουν στο αλωνι της αναμετρησης με την μεγαλη Ερωμενη.

Ο Καββαδιας συγγραφεας ειναι και ο Καββαδιας ναυτικος, αυτα που γραφει τα γραφει εκ των εσω, και οχι εκ των ασφαλων εξω. Ειναι μεσα στην αρενα παλευοντας με την θαλασσα, και οχι στην ασφαλη στερια.

Η γοητεια που ασκει ακομη και σημερα το εργο του Καββαδια ειναι εν πολλοις η γοητεια ενος κοσμου του περιθωριου, που ο μεσοαστος δεν θα γνωρισει ποτε, ουτε και τον καταλαβαινει πολυ, αλλα ειναι ενας κοσμος σχεδον ονειρικος, απομακρος και ξενος.

(Δεν εχω παρε δωσε με ναυτικους, παρα μονο απο τα αεροπορικα ταξιδια. Οταν ζουσα στην Αγγλια, γυρνουσα απο Αθηνα μετα τις γιορτες κατι μερες περιεργες, οπως Πρωτοχρονια, η αμεσως μετα τα Χριστουγεννα, παντα με την πρωινη πτηση της Μπριτις Εργουειζ, που ηταν μισοαδεια. Οι αλλοι επιβατες ηταν κατα κανονα ναυτικοι που πηγαινανε για μπαρκο. Το πρωινο σερβιροτανε οκτω η ωρα το πρωι ωρα Ελλαδος, και ολοι πινανε ουισκυ και καπνιζανε σαν αρπαηδες (εκεινη την εποχη επιτρεποτανε το καπνισμα στα αεροπλανα). Λιγομιλητοι, κοιταζανε καπου εκει εξω, καθως πινανε και καπνιζανε. )

Κλεινω με τους τελευταιους στιχους του ποιητη:

“Μα ο ήλιος αβασίλεψε κι ο αητός απεκοιμήθη
και το βοριά το δροσερό τον πήραν τα καράβια.
Κι έτσι του δόθηκε καιρός του Χάρου και σε πήρε.”

Γιαννης Τσαρουχης: Τεσσερις ζωγραφιες για τη "Βαρδια"


Αναφερόμενος στην καθημερινή ζωή του Καββαδία, ο καθηγητής της νεοελληνικής φιλολογίας στη Σορβόνη Γκυ (Μισέλ) Σωνιέ, γράφει: «Στην καθημερινή ζωή ο Καββαδίας μπορεί να ήταν πονηρός παραμυθάς και ν’ απόφευγε, μαζί μου τουλάχιστον, και, όσο ξέρω, με αρκετούς φίλους, κάθε είδος εξομολόγησης και μερικές φορές ακόμα και σοβαρής προσωπικής κουβέντας, καταφεύγοντας εν ανάγκη στις πιο επιπόλαιες γραφικές κοινές αναμνήσεις μόλις η κουβέντα έκανε να γλιστρήσει προς επικίνδυνες περιοχές […] Στο έργο του συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Από την αρχή ως το τέλος τα γραπτά του, ποιήματα και πεζά, διέπονται, στο κλίμα τους και στη μυθολογία τους, από μια παντοδύναμη ενοχή. Και στη Βάρδια- κατ’ εμέ η κορυφή του όλου έργου- κορυφώνεται και η ενοχή: ένας κόσμος ολόκληρος σήπεται και καταρρέει. Ταυτόχρονα η εξομολόγηση, ας είναι φανταστική, είναι άλλο ζήτημα, παίζει βασικό ρόλο. Στη «Βάρδια» όλες οι ιστορίες που διηγείται ο αφηγητής ακόμα και η ιστορία που διαδραματίζεται γύρω του κατά το ταξίδι του «Πυθέα» έχουν παρόμοια κατάληξη».

«Εμένα εκείνο που με συναρπάζει είναι το ήθος του. Η ανθρώπινη σχέση σε αυτό το βιβλίο έχει μια μοναδική συνέπεια (…). Εκείνο που ανατρέπει την καθεστηκυία ηθική – και δίνει στην Βάρδια μια άλλη διάσταση σχεδόν πολιτική – είναι το γεγονός πως όλοι αυτοί οι ντεσπεράντος (πόρνες, ρουφιάνοι, λαθρέμποροι, παιδεραστές, τυχοδιώκτες κλπ) δείχνουν όχι μόνο μια καταπληκτική αλληλεγγύη μα και μια συνέπεια κυριολεκτικά απροσδόκητη (…). Θεωρώ τη Βάρδια μέγιστο μάθημα ήθους. Μακάρι να μπορούσε να διδαχθεί στα σχολεία». – Ηλίας Παπαδημητρόπουλος

Η πηγη των ανωτερω παραπομπων και της απρομαυρης φωτογραφιας του μπαρκου ειναι το αφιερωμα “7 Ημερες” της εφημερίδας «Καθημερινή», 1999.

Maria Callas Memory: 16th September 1977

Σάββατο, 18 Σεπτεμβρίου, 2010

Maria Callas left this world on the 16th September 1977.

On this occasion, I want to share with you a masterclass she gave at the Julliard School of Music in New York City  in 1971-1972. The particular interest of this is that Callas is teaching the singing of Rigoletto’a aria “Cortigiani vil razza dannata”. I remind that Rigoletto is a baritone role!

Images of Theotokos, the Mother of God – From North to South

Κυριακή, 15 Αυγούστου, 2010

Today we are celebrating the Dormition of the Mother of God, Theotokos, and I want to share with you some of my favorite images of Her.  I will start from the North of Europe, and the turn from Gothic to Early Renaissance. The direction is from North to South.

The North begins with Jan van Eyck, the Master who opened the way for the rejuvenation of art in the north, for the decisive transition from the Gothic to the Renaissance. His influence is visible in the works of all the Masters who succeeded him.

Jan van Eyck: Lucca Madonna c. 1430

Rogier van der Weyden was an Old Master who following the lead of van Eyck, pioneers Early Renaissance in Northern Europe (second half of 15th century).

Rogier van der Weyden: Head of the Virgin, c. 1440

This extraordinary study of the head of the Virgin is one of very few surviving drawings that can be attributed with any certainty to the early Flemish masters, and one of an even smaller number of drawings with a generally accepted attribution to Rogier van der Weyden. Its extreme sobriety and intensity of expression are utterly characteristic of van der Weyden’s work.

Source: Louvre Museum, Prints and Drawings, Head of the Virgin

Rogier van der Weyden: Madonna and Child c. 1460

Martin Schongauer was a follower of van der Weyden and a superb engraver. He was born and worked in the town of Colmar in Alsace.  The Madonna in a Rose Garden is his masterpiece. It can be seen in the Dominican Church, in Colmar.

Martin Schongauer: Mary in a Rose Garden

Matthias Gruenewald was one of Schongauer’s students. His masterpiece is the Isenheim Altarpiece, to which I have dedicated a separate post. In this post I want to present another of his major works, the Stuppach Madonna.

Around 6 km/4 miles from Bad Mergentheim’s old town in the suburb Stuppach is a small, unremarkable chapel that houses a remarkable painting, the Stuppacher Madonna. This painting of Mary with Child was removed from the Maria Schnee Kapelle in Aschaffenburg during the 1525 Peasants’ War. It remained in the hands of the Teutonic Order until it came to this chapel in 1812.The Stuppacher Madonna was long thought to be the work of Rubens. Only in 1908 was it recognized as one of the pieces from the Marienaltar (Mary Altar) and the 1519 work of the great German Renaissance painter Matthias Grünewald. (A second piece of the altar is in Freiburg, while Aschaffenburg only has copies.)

Source: European Traveller, Top Sights in Bad Merghentheim

Matthias Gruenewald: Stuppacher Madonna

And in order to remember the Isenheim Altarpiece, here is a detail from the Nativity panel.

Matthias Gruenewald: Madonna and Child, detail from the Nativity panel

We are now going south, to meet the Italian Masters, and a Greek who became Spanish.

I begin with Lorenzo Monaco, whose brilliant colors make him one of the pioneers of Renaissance in Italy. See in the picture below how wonderfully the pink becomes the dominant color of the picture, eliminating the black. The picture is practically flat, maintaining in this respect the Byzantine tradition.

Lorenzo Monaco: Virgin and Child on the Throne with Six Angels c.1415-1420

Giovanni Bellini, the Venetian Master, with his solemn Madonna is next. I love the use of green in the painting, it becomes the center of the harmonies and works superbly with the pale blue of the sky and the ultramarine of Madonna’s dress.

Giovanni Bellini: Madonna degli Alberetti c. 1487

Young Rafaello, with his Madonna del Granduca, gives us a masterpiece in the study of black. In this he anticipates Caravaggio and chiaroscuro.

Rafaello: Madonna del Granduca c.1505

Titian, turns the tables and presents a dark haired pale woman as his Madonna, named the  Gypsy Madonna. She is like a an ordinary girl carrying a huge burden. You notice the green curtain in the background, tribute to Giovanni Bellini.

Titian: The Gypsy Madonna c. 1515

Rafaello a few years later gave us the Madonna of the Chair, a much more vivid and “alive” painting, where the faces almost jump out of the canvas to reach us.

Rafaello: Madonna of the Chair c. 1518

El Greco, the Greek, Dominikos Theotokopoulos, started his life in Crete, and via Venice ended in Toledo, Spain.

El Greco: Virgin and Child with St Martina and St Agnes, 1597-9

El Greco lifts us up in the skies and the clouds and the greyness of the storm that is about to come.  El Greco does not use the domestic environment used by the other artists. He belongs in the sky, and this is what he paints.

El Greco: Immaculate Conception with St John the Evangelist

Back to where it all started. the most fitting end of all.

We traveled from the North to the South, from the Earth to the Skies, from the simple, ordinary faces of everyday women, to the incredibly beautiful faces of sheer perfection. Next trip will be from the West to the East.


Get every new post delivered to your Inbox.

Join 77 other followers