Real Greece, Part III: Odysseus Elytis – Η πραγματικη Ελλαδα, Μερος ΙΙΙ: Οδυσσεας Ελυτης

Σάββατο, 28 Μαΐου, 2011

“Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.” (Οδυσσεας Ελυτης, Μικρος Ναυτιλος, ΜΥΡΙΣΑΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΟΝ (ΧΙV)

Πρελουδιο

Εν τω μεσω του ορυμαγδου περι της εκταμιευσεως 5ης δοσεως, της κοκορομαχιας των πολιτικων “αρχηγων”, και των συγκεντρωσεων των “αγανακτισμενων”, αισθανομαι να με καταπνιγει η ακαλαισθησια, η μικροπρεπεια, η ανικανοτητα, η κουτοπονηρια, η βλακεια, η πενια του πνευματος, η ελλειψη ορχεων,  ο στρουθοκαμηλισμος. Καταφευγω λοιπον επειγοντως σε ακομη μια πραγματικη Ελλαδα, που δεν εχει καμμια σχεση με ολα τα ανωτερω, την Ελλαδα του Οδυσσεα Ελυτη.

Η Διαφανεια

“ΟΤΙ ΜΠΟΡΕΣΑ Ν’ ΑΠΟΧΤΗΣΩ μια ζωή από πράξεις ορατές για όλους, επομένως να κερδίσω την ίδια μου διαφάνεια, το χρωστώ σ’ ένα είδος ειδικού θάρρους που μου ‘δωκεν η Ποίηση: να γίνομαι άνεμος για τον χαρταετό και χαρταετός για τον άνεμο, ακόμη και όταν ουρανός δεν υπάρχει..”  (Οδυσσεας Ελυτης, Ο Μικρος Ναυτιλος)

Ο Γ. Μπαμπινιωτης επισημαινει:

“Γενικά, κατόρθωσε να επινοήσει μιαν άλλη μορφή αντισυμβατικής γλώσσας, ώστε να ξυπνάει κάθε φορά τη συγκίνηση, το όνειρο, το συναίσθημα, την εικόνα, τη φαντασία, την ικανότητα να βλέπεις μέσα στα πράγματα, τη διαφάνεια δηλ., και να μεταβάλεις τη φευγαλέα στιγμή σε διάρκεια, μια άλλη βασική έννοια τής ποίησης τού Ελύτη.” (Το Βημα, Ο Ποιητης της Γλωσσας.)

Ο ιδιος ο Ελυτης στην πρωτη παραγραφο της ομιλιας του προς την Ακαδημια Επιστημων της Σουηδιας, αναφερει:

“Ας μου επιτραπεί, παρακαλώ, να μιλήσω στο όνομα της φωτεινότητας και της διαφάνειας. Επειδή οι ιδιότητες αυτές είναι που καθορίσανε τον χώρο μέσα στον οποίο μου ετάχθη να μεγαλώσω και να ζήσω. Και αυτές είναι που ένιωσα, σιγά – σιγά, να ταυτίζονται μέσα μου με την ανάγκη να εκφρασθώ. Είναι σωστό να προσκομίζει κανείς στην τέχνη αυτά που του υπαγορεύουν η προσωπική του εμπειρία και οι αρετές της γλώσσας του. ” (Οδυσσέας Ελύτης:Ομιλία κατά την απονομή του Βραβείου Νόμπελ, Στοκχόλμη, 8/12/1979.)

Αιγαιο και Γλωσσα

Ο ποιητης που λατρεψε το Αιγαιο, και σμιλεψε την ποιηση του με την ελληνικη γλωσσα αποφαινεται:

“Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις που δεν μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.”

“Μια γλώσσα όπως η ελληνική όπου άλλο πράγμα είναι η αγάπη και άλλο πράγμα ο έρωτας. Άλλο η επιθυμία και άλλο η λαχτάρα. Άλλο η πίκρα και άλλο το μαράζι. Άλλο τα σπλάχνα κι άλλο τα σωθικά.”

(Οδυσσεας Ελυτης, Μικρος Ναυτιλος, ΜΥΡΙΣΑΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΟΝ (ΧΙV, ΧV)

Αναστασία Δούκα - Μερόπη Σούλη (Δ.Σ. Απολλωνίας Σίφνου)

Ελληνισμος

Η συρρικνωση του ελληνισμου μετα την επικρατηση των εθνικισμων – δεν το συνειδητοποιησαμε ποτε οσο επρεπε – μας αποστερησε απο τον τροπο να βλεπουμε τα πραγματα με την ανοιχτοσυνη εκεινη και την ισχυ που διεθετε το ιδιο μας το γλωσσικο οργανο σε μια μεγαλη εκταση του πολιτισμενου κοσμου. Απ’ αυτη την αποψη, οσο περιεργο και αν φαινεται, ο πριν απο τους δυο παγκοσμιους πολεμους υπηκοος του μικροσκοπικου τουτου κρατους ανασαινε τον αερα μιας περιπου αυτοκρατοριας. Οι δυνατοτητες του να κινηθει χωρις διαβατηριο γλωσσας καλυπτανε μεγαλα μερη της Ιταλιας και της Αυστριας, ολοκληρη την Αιγυπτο, τη νοτιο Βουλγαρια, τη Ρουμανια, τη Ρωσια του Καυκασου και, φυσικα, την Κωνσταντινουπολη με την ενδοχωρα της, ως κατω, κατα μηκος του Αιγαιου, τη λεγομενη στις μερες μας νοτιοδυτικη Τουρκια.  (Οδυσσεας Ελυτης, Εν Λευκω, Αναφορα στον Ανδρεα Εμπειρικο)

Γιατι γραφετε;

…ρωτανε συχνα τον ποιητη στις συνεντευξεις. Κι εκεινος βιαζεται ν’ απαντησει: “δεν ξερω”. Ειναι αληθεια οτι, απο μιαν αποψη, κι εγω ο ιδιος δεν ξερω. Απο μιαν αλλη ομως αισθανομαι οτι το απολυτως ατομικο μερος του εαυτου μου τοτε μονον θα το δω να επαληθευεται, οταν το αποστερησω απο την ιδιοτητα της προσωπικης περιπτωσης – οταν με αλλα λογια, το καταστησω κοινον.   (Οδυσσεας Ελυτης, Εν Λευκω, Τα μικρα εψιλον)

10 Σχόλια to “Real Greece, Part III: Odysseus Elytis – Η πραγματικη Ελλαδα, Μερος ΙΙΙ: Οδυσσεας Ελυτης”


  1. Θαυμάσιο! Μια μικρή απόδραση από την όζουσα καθημερινότητα.

  2. faliriotissa Says:

    Εξαιρετο αντιδοτο στο καθημερινό δηλητηριο.

    • panathinaeos Says:

      ασκηση καταδυσης στο βαθυ γαλαζιο του Αιγαιου…
      παω να ανταμωσω τους σπογγαλιεις της Καλυμνου…
      και θα φαμε πινες και σωληνες μετα διπλα στην θαλασσα ….

  3. Ρούλα Says:

    Θα μου επιτρέψετε να παραφράσω τα λόγια του Ποιητή του Αιγαίου και να πω “Οι αναρτήσεις σας περιλαμβάνουν τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις που δεν μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.”
    Να είστε καλά!
    Καλό σαββατοκύριακο σε όλους μας!

  4. Μανώλης Says:

    Θα συμφωνήσω με την Ρούλα. Η ρύση του ποιητή δεν είναι μια ρομαντική κορόνα αλλά η επανά-ληψη του είναι. Στις ίσες δόσεις, στον αρμό που συνδέει το φως με το σκοτάδι, στην αρμονία (δίκη) της μετάβασης, εδράζεται το είναι, εν-κοσμείται ο κόσμος. Ο αρμός της αρμονίας είναι η ενότητα, η ελευθερία από τα δεσμά του δυισμού, του δυισμού που γεννά το δίλημμα: καλό ή κακό, ψυχή ή σώμα, κτιστό ή άκτιστο, πλούτο ή φτώχεια, ανάπτυξη ή στασιμότητα, ευρώ ή δραχμή. Ο ποιητής μας λέει ότι μόνο η ενότητα, το τα πάντα διέπον έν αληθεύει. Η γλώσσα που άλλο πράγμα θέλει τον έρωτα και άλλο την αγάπη, είναι η πολύχρωμη γλώσσα των φαινομένων και όχι η νεκρή γλώσσα της μεταφυσικής που σπάει την ομορφιά του κόσμου σε ουσία και υπόσταση, σε πνεύμα και ύλη. Είναι η γλώσσα της κοινωνίας, της μεταφοράς των απείρων χρωμάτων της εμπειρίας στον άλλον, είναι η γλώσσα της ένωσης, της συνάντησης, της τέχνης. Εκεί στην ενότητα της κοινωνίας ενεργείται η αλήθεια, η λύση των ψευδοδιλημμάτων.

    • panathinaeos Says:

      και αυτη η διαδρομη προς την αληθεια ειναι ελικοειδης….
      δηλαδη ενω σου δινει την εντυπωση οτι επιστρεφεις εχοντας διαγραψει μια κυκλοειδη διαδρομη στο σημειο απο οπου ξεκινησες, διαπιστωνεις οτι εισαι καπου αλλου….
      τελικα προκειται για μια διαδικασια διαδοχικων προσεγγισεων, μια και ποτε δεν φτανουμε στην αληθεια με τροπο απολυτο, αφου η καθε τετοια στιγμη καθοριζεται και προσδιοριζεται απο το πλαισιο μεσα στο οποιο διαδραματιζεται (context)…
      αυτο το πλαισιο ειναι κυριως ιστορικο, οπως το βιωνει ο καθενας προσωπικα, δηλαδη ειναι η μια αποτυπωση της προσωπικης βιωσης της ιστοριας…

      • Μανώλης Says:

        Είναι εύστοχη η παρατήρηση για την ελικοειδή διαδρομή. Ο Ηράκλειτος αναφέρεται και στην κυκλικότητα με την μορφή της αρμονίας (ΑΡΜΟΝΙΗ ΑΦΑΝΗΣ ΦΑΝΕΡΗΣ ΚΡΕΙΤΤΩΝ) και στην μονόδρομη γραμμικότητα (ΠΟΤΑΜΟΙΣ ΤΟΙΣ ΑΥΤΟΙΣ ΕΜΒΑΙΝΟΜΕΝ ΤΕ ΚΑΙ ΟΥΚ ΕΜΒΑΙΝΟΜΕΝ).
        Μόνο μια επισύμανση: κατά την γνώμη μου δεν είναι διαδρομή προς την αλήθεια αλλά διαδρομή μέσα στην α-λήθεια. Η μεταφορά της αλήθειας στα έσχατα περικλείει πολλούς κινδύνους. Ότι αληθεύει α-ληθεύει εδώ και τώρα. “οὐδέ ποτ΄ ἦν οὐδ΄ ἔσται, ἐπεὶ νῦν ἔστιν ὁμοῦ πᾶν” είπε ο άλλος δάσκαλος του γένους ο Παρμενίδης. Στην ρύση του Sartre ότι είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε ελεύεθεροι θα συμπλήρωνα: είμαστε καταδικασμένοι να α-ληθεύουμε, να σώζουμε τα φαινόμενα.

  5. despinarion Says:

    Εξαιρετικες οι αναφορες σου. Οπως παντα κρατας την ουσια και πετας τις φιοριτουρες. Τελικα νομιζω οτι ολοι εχουμε αυτην την Ελλαδα μεσα μας. Μας εχουν φορτωσει ομως και τοσα αλλα που με δυσκολια τα παραμεριζουμε. Σε ασπαζομαι!


Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 76 other followers

%d bloggers like this: